Με τη συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, των επικεφαλής των 24 δημόσιων πανεπιστημίων της χώρας, καθώς και εκπροσώπων πολιτικών φορέων και της τοπικής αυτοδιοίκησης, ξεκινά μεθαύριο, Τρίτη 27 Ιανουαρίου, στον Βόλο η 110η Σύνοδος των Πρυτάνεων των Ελληνικών Πανεπιστημίων.

Οικοδεσπότης το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας – Πρόεδρος της Συνόδου ο Χαράλαμπος Μπιλλίνης

Οικοδεσπότης της φετινής Συνόδου είναι το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, καθώς ο πρύτανής του, καθηγητής Χαράλαμπος Μπιλλίνης, ασκεί καθήκοντα Προέδρου της Συνόδου των Πρυτάνεων. Οι εργασίες θα φιλοξενηθούν στο Valis Resort στην Αγριά Βόλου και θα διαρκέσουν έως και την Παρασκευή 31 Ιανουαρίου, με καθημερινή έναρξη στις 09:00 π.μ.

Στο προεδρείο της Συνόδου συμμετέχουν επίσης ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιά, καθηγητής Μιχαήλ Σφακιανάκης, και ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, καθηγητής Δημήτριος Παπαγεωργίου.

Συμμετοχή της υπουργού Παιδείας και ευρύς θεσμικός διάλογος

Στις εργασίες της Συνόδου θα συμμετάσχει η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, ενώ συνολικά αναμένεται η παρουσία περισσότερων από 170 πρυτάνεων, αντιπρυτάνεων και στελεχών των πανεπιστημίων της χώρας. Η Σύνοδος είχε αρχικά προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο, ωστόσο αναβλήθηκε λόγω των αγροτικών κινητοποιήσεων.

Κεντρικό σύνθημα: Από το Brain Drain στο Brain Gain

Η φετινή Σύνοδος πραγματοποιείται υπό το κεντρικό σύνθημα:
«Πανεπιστήμια σε Νέα Εποχή: Από το Brain Drain στο Brain Gain – Καινοτομία, Εξωστρέφεια, Συμπερίληψη και Εκσυγχρονισμός στην Ανώτατη Εκπαίδευση», αναδεικνύοντας τον σύγχρονο και πολυδιάστατο ρόλο των ελληνικών πανεπιστημίων στη γνώση, την κοινωνία και την ανάπτυξη.

Χρηματοδότηση, υποδομές και ποιότητα σπουδών στο επίκεντρο

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Συνόδου, Χαράλαμπο Μπιλλίνη, βασικός στόχος των εργασιών είναι η διαμόρφωση κοινών θέσεων και τεκμηριωμένων προτάσεων που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες της νέας εποχής, με έμφαση:

• στην ποιότητα των σπουδών,

• στην αναβάθμιση των κτιριακών υποδομών,

• στην ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας,

• στη διεθνή παρουσία των ΑΕΙ,

• και στη διασύνδεσή τους με την κοινωνία και την εθνική οικονομία.

Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στο ζήτημα της χρηματοδότησης των δημόσιων πανεπιστημίων, το οποίο παραμένει κρίσιμο. Στο πλαίσιο της Συνόδου θα εξεταστεί η αποτελεσματικότητα του ισχύοντος συστήματος κατανομής πόρων, καθώς και προτάσεις για πιθανή αναθεώρησή του, λαμβάνοντας υπόψη τις αυξανόμενες λειτουργικές και αναπτυξιακές ανάγκες των Ιδρυμάτων.

Ψηφιακός μετασχηματισμός, κυβερνοασφάλεια και Τεχνητή Νοημοσύνη

Στην ατζέντα των εργασιών περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η ενίσχυση της ψηφιακής ασφάλειας, η αξιοποίηση της παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης και τα συμπεράσματα από τη συμμετοχή των πανεπιστημίων στην άσκηση κυβερνοάμυνας «ΠΑΝΟΠΤΗΣ 2025».

Στο πλαίσιο αυτό, η αντιπρύτανης Καινοτομίας, Διεθνοποίησης, Συνεργασιών και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, καθηγήτρια Χρύση Λασπίδου, θα παρουσιάσει τα αποτελέσματα πανελλαδικής έρευνας για την κυβερνοασφάλεια και την Τεχνητή Νοημοσύνη στα ελληνικά πανεπιστήμια.

Διεθνοποίηση, βιωσιμότητα και ισότητα στην ακαδημαϊκή ηγεσία

Η Σύνοδος θα αναδείξει επίσης τις στρατηγικές διεθνοποίησης των ελληνικών ΑΕΙ και τις συνέργειες που ενισχύουν το ακαδημαϊκό τους αποτύπωμα στο εξωτερικό. Μεταξύ των πρωτοβουλιών που θα παρουσιαστούν συγκαταλέγεται το πρόγραμμα SDG Ambassadors του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, το οποίο προωθεί τη βιωσιμότητα και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης σε όλες τις πτυχές λειτουργίας των Ιδρυμάτων.

Παράλληλα, στο πρόγραμμα εντάσσεται η δεύτερη Συνάντηση Γυναικών Πρυτάνεων και Αντιπρυτάνεων, με αντικείμενο την ισότητα, τη συμπερίληψη και την ενδυνάμωση στην ακαδημαϊκή ηγεσία.

Φοιτητική μέριμνα, καινοτομία και υποστελέχωση

Σημαντικό μέρος των συζητήσεων θα αφορά τη φοιτητική μέριμνα, με έμφαση στις φοιτητικές εστίες και τη σίτιση, καθώς και τον ρόλο της καινοτομίας και των πανεπιστημιακών μηχανισμών υποστήριξης νεοφυών επιχειρήσεων.

Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στο χρόνιο και κρίσιμο ζήτημα της υποστελέχωσης των δημόσιων πανεπιστημίων. Οι πρυτάνεις θα αναδείξουν τις σοβαρές ελλείψεις σε μέλη ΔΕΠ, ΕΔΙΠ, ΕΤΕΠ και ΕΕΠ, καθώς και την έλλειψη διοικητικού και τεχνικού προσωπικού, που επηρεάζουν άμεσα τη διδασκαλία, την έρευνα, τη λειτουργία των εργαστηρίων και την υλοποίηση χρηματοδοτούμενων έργων.

Η θέση της ΔΑΚΕ Καθηγητών Ζακύνθου για την δημοσίευση της ΕΛΜΕΖ (ΠΑΜΕ) κατά του Περιφερειακού Διευθυντή (24/01/26)

Η πρόσφατη δημοσίευση της ΕΛΜΕΖ (ΠΑΜΕ) κατά του Περιφερειακού Διευθυντή Ιονίων Νήσων, αποτελεί μία ακόμα προσπάθεια του ΠΑΜΕ για τη δημιουργία εντυπώσεων. Στη δημοσίευση αυτή καταγγέλλεται ο Π.Δ. εμμέσως πλην σαφώς για αντιδημοκρατική συμπεριφορά καθόσον δεν επέτρεψε την προσωπική παρέμβαση μέλους του ΔΣ της ΕΛΜΕΖ (Γ. Γραμματέα) σε επιμορφωτική εκδήλωση (23/01/26) στο ΕΚΦΕ για εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που έχουν οριστεί ως μέντορες και συντονιστές. Οφείλουμε να ενημερώσουμε τους συναδέλφους ότι ουδέποτε υπήρξε απόφαση του Δ.Σ. της ΕΛΜΕΖ για τη συγκεκριμένη παρέμβαση ούτε για το περιεχόμενό της το οποίο θα έπρεπε να είχε κοινοποιηθεί και στο μέλος της ΔΑΚΕ Καθηγητών Ζακύνθου που αποτελεί μέλος του Δ.Σ. της ΕΛΜΕΖ και αντιπρόεδρο του Σωματείου. Παρ’ όλα αυτά, η πλειοψηφία προχώρησε σε δημόσια καταγγελία, παρουσιάζοντας μία ατομική πρωτοβουλία ως συλλογική συνδικαλιστική θέση γεγονός που αλλοιώνει τη θεσμική λειτουργία του Σωματείου. Οφείλουμε να εξηγήσουμε ότι, ως ΔΑΚΕ Καθηγητών Ζακύνθου στηρίζουμε τις δημόσιες δράσεις – παρεμβάσεις του Σωματείου όταν αυτές οργανώνονται θεσμικά και με διαφάνεια δίχως κομματικές «αγκυλώσεις» και σκοπιμότητες! Υπενθυμίζουμε δε στους συναδέλφους ότι η παράταξη του ΠΑΜΕ διαχρονικά απαγορεύει τις παρεμβάσεις μελών του Δ.Σ. της ΕΛΜΕΖ από άλλες παρατάξεις σε δημόσιες εκδηλώσεις (πχ απεργιακές κινητοποιήσεις) διότι σύμφωνα με το «πρωτόκολλο» μιλάνε μόνο οι «πρόεδροι»!! Ας μην χρησιμοποιεί λοιπόν το ΠΑΜΕ το «πρωτόκολλο» κατά το δοκούν και ας σεβαστεί τη θεσμική λειτουργία του Σωματείου. Δεν είναι η πρώτη φορά που η πλειοψηφούσα παράταξη του ΠΑΜΕ : α) αγνοεί επιδεικτικά το Δ.Σ., β) μιλά εξ ονόματος της ΕΛΜΕ χωρίς αποφάσεις, γ) κατασκευάζει καταγγελίες για καθαρά κομματική κατανάλωση και δ) εκθέτει το Σωματείο υπονομεύοντας την αξιοπιστία του συνδικαλιστικού κινήματος. Τελειώνοντας, τονίζουμε ότι, η συνδικαλιστική δράση δεν θα πρέπει να εξαντλείται σε ένα «όχι σε όλα» και στη δημιουργία εντυπώσεων. Αντίθετα με τις πρακτικές του ΠΑΜΕ, μέλος της παράταξής μας και αντιπρόεδρος του Σωματείου που ήταν παρών στην επιμόρφωση άσκησε δημόσια κριτική για την «γραφειοκρατία» που επιβαρύνει τους συναδέλφους και υποστήριξε την ρεαλιστική πρόταση για μείωση του ωραρίου στους συναδέλφους που έχουν επιφορτιστεί με την ευθύνη του μέντορα ή του συντονιστή!

25/1/2026

ΔΑΚΕ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΖΑΚΥΝΘΟΥ

Το δίλημμα μεταξύ Γενικού (ΓΕΛ) και Επαγγελματικού Λυκείου (ΕΠΑΛ) αποτελεί για χιλιάδες μαθητές και οικογένειες ένα κρίσιμο σημείο καμπής κατά την ολοκλήρωση της Γυμνασιακής Εκπαίδευσης. Πρόκειται για μια επιλογή που συχνά συνοδεύεται από άγχος, αβεβαιότητα και κοινωνική πίεση, όχι λόγω των πραγματικών εκπαιδευτικών δεδομένων, αλλά εξαιτίας βαθιά ριζωμένων στερεοτύπων που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τη δημόσια αντίληψη για την Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση.

Γενικό και Επαγγελματικό Λύκειο: Θεσμικός διαχωρισμός και κοινωνική πραγματικότητα

Σύμφωνα με τον θεσμικό σχεδιασμό του Υπουργείου Παιδείας, το Γενικό Λύκειο είναι προσανατολισμένο στη γενική παιδεία, με κύριο στόχο την προετοιμασία των μαθητών για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Αντίστοιχα, το Επαγγελματικό Λύκειο συνδυάζει τη γενική εκπαίδευση με την επαγγελματική κατάρτιση, προσφέροντας στους μαθητές τη δυνατότητα απόκτησης πτυχίου ειδικότητας, χωρίς να αποκλείεται η πρόσβαση στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.

Ωστόσο, στην πράξη, ο διαχωρισμός αυτός δεν λειτουργεί απλώς ως παιδαγωγική διαφοροποίηση, αλλά συχνά μετατρέπεται σε κοινωνική ιεράρχηση, με τα ΕΠΑΛ να αντιμετωπίζονται αδικαιολόγητα ως «δεύτερη επιλογή».

Στερεότυπα και κοινωνικές προκαταλήψεις εις βάρος των ΕΠΑΛ

Οι κοινωνικές προκαταλήψεις που έχουν καλλιεργηθεί διαχρονικά παρουσιάζουν τα Επαγγελματικά Λύκεια ως κατώτερη εκπαιδευτική βαθμίδα, συνδέοντάς τα εσφαλμένα με χαμηλές επιδόσεις και παραβατικές συμπεριφορές. Πρόκειται για γενικεύσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, καθώς αντίστοιχα φαινόμενα καταγράφονται σε όλες τις σχολικές βαθμίδες, συμπεριλαμβανομένων και των Γενικών Λυκείων.

Η αναπαραγωγή αυτών των στερεοτύπων δημιουργεί σοβαρές ψυχολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις στους μαθητές των ΕΠΑΛ, ενισχύοντας αισθήματα μειονεξίας και αναπαράγοντας εκπαιδευτικές και κοινωνικές ανισότητες.

Η εκπαιδευτική αξία των μαθημάτων ειδικότητας

Στα Επαγγελματικά Λύκεια, οι μαθητές παρουσιάζουν αυξημένη εμπλοκή και αποδοτικότητα στα μαθήματα ειδικότητας, καθώς αυτά συνδέονται άμεσα με τα ενδιαφέροντα και τις επαγγελματικές τους επιλογές. Τα γνωστικά αντικείμενα των ειδικοτήτων – όπως ηλεκτρολογία, λογιστική, φυσικοθεραπεία, υδραυλική και πλήθος άλλων – προσφέρουν πρακτικές δεξιότητες και γνώσεις που αξιοποιούνται άμεσα τόσο στην αγορά εργασίας όσο και στη μετέπειτα εκπαιδευτική πορεία των αποφοίτων.

Η περιορισμένη ενασχόληση με αμιγώς θεωρητικά μαθήματα δεν συνιστά υστέρηση, αλλά διαφοροποίηση παιδαγωγικής προσέγγισης, προσαρμοσμένη στις ανάγκες και τις κλίσεις των μαθητών.

Άγνοια, ελλιπής ενημέρωση και περιορισμένη προβολή

Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των λανθασμένων αντιλήψεων διαδραματίζει η άγνοια γύρω από τις πραγματικές δυνατότητες των ΕΠΑΛ. Για πολλά χρόνια, δεν υπήρχε επαρκής ενημέρωση σχετικά με τα πτυχία ειδικότητας, το μεταλυκειακό έτος μαθητείας και τις επαγγελματικές προοπτικές που προσφέρει η Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση.

Παράλληλα, η περιορισμένη προβολή του έργου των ΕΠΑΛ και των επιτυχημένων διαδρομών των αποφοίτων τους ενισχύει την κοινωνική υποβάθμιση του θεσμού.

Διεθνείς πρακτικές και ανάγκες της αγοράς εργασίας

Δεκάδες μελέτες διεθνών και ευρωπαϊκών οργανισμών αναδεικνύουν τη στρατηγική σημασία της εξειδικευμένης και τεχνικής εκπαίδευσης για τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα των εθνικών οικονομιών. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της Γερμανίας, όπου το 47,2% των μαθητών επιλέγουν δομές επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (VET), σε αντίθεση με την Ελλάδα, όπου το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται μόλις στο 33%, παρά την αυξανόμενη ζήτηση της αγοράς για τεχνικά και εξειδικευμένα επαγγέλματα.

Η ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας και θεσμικής ενίσχυσης

Η αναβάθμιση των ΕΠΑΛ προϋποθέτει αφενός την αλλαγή της κοινωνικής νοοτροπίας και αφετέρου τη σαφή πολιτική βούληση για ουσιαστική στήριξή τους. Απαιτείται συστηματική προβολή του ρόλου τους, επαρκής χρηματοδότηση, σύγχρονες υποδομές και έμπρακτη αναγνώριση της συμβολής τους στην εκπαιδευτική και αναπτυξιακή πορεία της χώρας.

Η αντιμετώπιση των Επαγγελματικών Λυκείων ως ισότιμης εκπαιδευτικής βαθμίδας δεν αποτελεί μόνο ζήτημα δικαιοσύνης, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για τη σύνδεση της Εκπαίδευσης με τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας.

Προσωπική μαρτυρία και συλλογικός προβληματισμός

Όπως επισημαίνεται από μαθητή της Γ’ η τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση συνιστά το μέλλον της αγοράς εργασίας. Η επένδυση σε αυτήν αποτελεί επένδυση στο μέλλον των νέων γενεών και στην ισόρροπη ανάπτυξη της χώρας.

Η δημόσια συζήτηση οφείλει να στραφεί στην ουσία: στην αποδόμηση απαρχαιωμένων αντιλήψεων και στη διαμόρφωση ενός εκπαιδευτικού συστήματος που αναγνωρίζει, σέβεται και αξιοποιεί ισότιμα όλες τις εκπαιδευτικές διαδρομές.

Η κυβέρνηση προχωρά με σταθερά βήματα στη διαμόρφωση του Νέου Λυκείου, επιδιώκοντας τη θεσμική αναβάθμιση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου του Λυκείου, ώστε να πάψει να λειτουργεί πρωτίστως ως εξεταστικός μηχανισμός και προθάλαμος της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Κεντρικός άξονας της μεταρρύθμισης αποτελεί η καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου, στο πλαίσιο ενός νέου θεσμικού μοντέλου που στοχεύει στη μείωση της εξάρτησης των μαθητών από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις και στον περιορισμό του οικονομικού και ψυχολογικού βάρους που επιβαρύνει σήμερα τις οικογένειες.

Στρατηγική κυβερνητική επιλογή για την Παιδεία

Η μεταρρύθμιση του Λυκείου αποτελεί στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, με στόχο τη συνολική αναβάθμιση της Παιδείας. Όπως επισημαίνεται, η εισαγωγή στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα δεν θα εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις, μειώνοντας την πίεση μιας μονοδιάστατης και ψυχοφθόρας εξεταστικής διαδικασίας, που σήμερα κυριαρχεί στη σχολική ζωή των μαθητών.

Η σχετική νομοθετική πρωτοβουλία αναμένεται να κατατεθεί το φθινόπωρο, ύστερα από έναν εκτεταμένο, ουσιαστικό και μακροχρόνιο εθνικό διάλογο, με στόχο την ενσωμάτωση βέλτιστων διεθνών πρακτικών και την αναζήτηση της ευρύτερης δυνατής πολιτικής και κοινωνικής συναίνεσης.

Δημόσια διαβούλευση και συγκρότηση επιτροπής κύρους

Οι προτεινόμενες αλλαγές σε όλο το φάσμα της Εκπαίδευσης – από το Νηπιαγωγείο και το Δημοτικό έως το Γυμνάσιο και το Λύκειο – συζητήθηκαν σε σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό, με τη συμμετοχή του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη και του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου.

Το κείμενο των προτάσεων αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση εντός Φεβρουαρίου. Παράλληλα, με εντολή του πρωθυπουργού, θα συσταθεί ειδική επιτροπή με πρόσωπα εγνωσμένου κύρους, η οποία θα επεξεργαστεί προτάσεις για το Νέο Λύκειο χωρίς προειλημμένες αποφάσεις, με βασικό στόχο την ενίσχυση του αυτοτελούς παιδαγωγικού του ρόλου, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα το αδιάβλητο και την αντικειμενικότητα των εξετάσεων.

Αλλαγή φιλοσοφίας: από την εξετασιοκεντρική λογική στη συνολική μαθητική πορεία

Σύμφωνα με την υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, η μεταρρύθμιση σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή φιλοσοφίας, καθώς το βάρος μετατοπίζεται από την αποκλειστική έμφαση στις εξετάσεις στη συνεπή μαθητική πορεία, την ουσιαστική αξιολόγηση και τη συνολική πρόοδο του μαθητή. Το Εθνικό Απολυτήριο δεν θα εστιάζει μόνο στη βαθμολογία των εξετάσεων, αλλά στην καλλιέργεια γνώσεων, δεξιοτήτων, κριτικής σκέψης και αυτογνωσίας.

Δομή του σχεδίου και ρόλος της ΑΔΙΠΠΔΕ

Σύμφωνα με πληροφορίες, το τελικό σχέδιο που θα τεθεί σε διαβούλευση θα περιλαμβάνει δύο βασικές ενότητες:

• στην πρώτη θα καταγράφονται οι διαχρονικές αδυναμίες και «αγκυλώσεις» του υφιστάμενου εκπαιδευτικού συστήματος σε όλες τις βαθμίδες,

• στη δεύτερη θα παρουσιάζονται συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής και εναλλακτικά σενάρια εφαρμογής.

Σημαντικό ρόλο στη διαδικασία θα διαδραματίσει η Αρχή Διασφάλισης της Ποιότητας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (ΑΔΙΠΠΔΕ), η οποία θα συμβάλει τόσο στην αποτύπωση των προβλημάτων όσο και στη διαμόρφωση τεκμηριωμένων προτάσεων.

Εναλλακτικά σενάρια για το Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο Λύκειο, για το οποίο θα παρουσιαστεί ολοκληρωμένο σχέδιο με εναλλακτικά σενάρια ως προς τον τρόπο προαγωγής και αποφοίτησης των μαθητών. Στον δημόσιο διάλογο θα τεθούν, μεταξύ άλλων, ζητήματα όπως:

• ο ρόλος του Λυκείου σήμερα,

• η υπερβολική ύλη και η έμφαση στην αποστήθιση,

• η επανάληψη της ίδιας γνώσης σε διαφορετικές τάξεις,

• η περιορισμένη καλλιέργεια δεξιοτήτων (κριτική σκέψη, συνεργασία),

• ο ρόλος των γραπτών εξετάσεων και της βαθμολόγησης,

• η αξιολόγηση μέσω projects και ατομικού φακέλου μαθητή,

• οι ψηφιακές δεξιότητες, η Τεχνητή Νοημοσύνη και η ασφάλεια στο Διαδίκτυο,

• η μείωση των τεστ και η ενίσχυση της διαθεματικότητας.

Το προτεινόμενο μοντέλο εισαγωγής στα ΑΕΙ

Όπως έχει γνωστοποιηθεί, ο Εθνικός Οργανισμός Εξετάσεων προτείνει τη σύνδεση των Πανελλαδικών Εξετάσεων με το Εθνικό Απολυτήριο, κατά τα πρότυπα ευρωπαϊκών συστημάτων όπως το Matura, το Abitur και το Baccalauréat, προσαρμοσμένων στις εθνικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες της χώρας.

Το σχέδιο προβλέπει ότι ο βαθμός του απολυτηρίου θα προκύπτει από τις επιδόσεις των μαθητών και στις τρεις τάξεις του Λυκείου, με διαφορετικά ποσοστά βαρύτητας, μέσα από προαγωγικές εξετάσεις εθνικού τύπου στην Α’ και Β’ Λυκείου και απολυτήριες εξετάσεις πανελλαδικού τύπου στη Γ’ Λυκείου, σε τέσσερα μαθήματα ανά επιστημονικό πεδίο. Κεντρικά εργαλεία του νέου συστήματος θα αποτελέσουν η Τράπεζα Θεμάτων και το Πολλαπλό Βιβλίο.

Σαφές πολιτικό στίγμα για τις επικείμενες σχολικές μεταβολές, τη λειτουργία των σχολικών επιτροπών και τον συνολικό ανασχεδιασμό της εκπαίδευσης έδωσε από την Κοζάνη η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, στο πλαίσιο επίσκεψής της σε σχολικές μονάδες του νομού.

Η Υπουργός υπογράμμισε ότι η ιδιαιτερότητα της Δυτικής Μακεδονίας, η οποία βρίσκεται σε μεταβατική περίοδο λόγω της απολιγνιτοποίησης, θα ληφθεί σοβαρά υπόψη στον σχεδιασμό του Υπουργείου, επισημαίνοντας την ανάγκη για έναν ειλικρινή και ουσιαστικό διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες.

Σχολικές συγχωνεύσεις και δημογραφικό: Στόχος η ομαλή προσαρμογή χωρίς τιμωρητική λογική

Αναφερόμενη στο ζήτημα των σχολικών συγχωνεύσεων, η κα Ζαχαράκη τόνισε ότι η κυβέρνηση δεν προτίθεται να υιοθετήσει μια άκαμπτη ή τιμωρητική προσέγγιση, ιδιαίτερα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν σύνθετες κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις.

Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, δεν πρόκειται να εξαντληθεί η αυστηρότητα των κανόνων, ειδικά στη Δυτική Μακεδονία, όπου οι επιπτώσεις της μεταλιγνιτικής μετάβασης επηρεάζουν άμεσα τον πληθυσμό και τη σχολική κοινότητα.

Παράλληλα, ανέδειξε την παιδαγωγική διάσταση του ζητήματος, επισημαίνοντας ότι οι εξαιρετικά ολιγομελείς σχολικές μονάδες συχνά στερούν από τους μαθητές βασικές ειδικότητες και δυνατότητες κοινωνικοποίησης. Η Υπουργός υπογράμμισε την ανάγκη εξεύρεσης ισορροπίας μεταξύ δημογραφικής πραγματικότητας, παιδαγωγικής ποιότητας και δημοσιονομικών ορίων, θέτοντας ως κεντρικό ζητούμενο μια κοινά αποδεκτή «συμφωνία αλήθειας» για το πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις είναι αναγκαία μια συγχώνευση σχολικών τμημάτων.

Υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό: Ψηφιακός σχεδιασμός και εκτεταμένες παρεμβάσεις

Στον τομέα των υποδομών και της στελέχωσης, η Υπουργός Παιδείας ανακοίνωσε ότι βρίσκεται υπό σχεδιασμό ένα ενιαίο ψηφιακό σύστημα χαρτογράφησης των εκπαιδευτικών αναγκών, το οποίο θα επιτρέπει την έγκαιρη πρόβλεψη και κάλυψη των κενών σε πανελλαδικό επίπεδο.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο πρόγραμμα αναβάθμισης σχολικών κτιρίων «Μαριέτα Γιαννάκου», το οποίο, σύμφωνα με την Υπουργό, θα συνεχιστεί για τα επόμενα τέσσερα έτη, με στόχο την ανακαίνιση συνολικά 2.000 σχολικών μονάδων σε όλη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένων σχολείων της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης.

Παράλληλα, προωθείται η καθολική επέκταση της χρήσης διαδραστικών πινάκων, με στόχο τον εξοπλισμό όλων των τάξεων από την Ε΄ Δημοτικού έως και τη Γ΄ Λυκείου, ανεξαρτήτως γεωγραφικής περιοχής.

Ψηφιακό Φροντιστήριο και «Νέο Σχολείο 2040»

Η κα Ζαχαράκη χαρακτήρισε ιδιαίτερα θετική την ανταπόκριση μαθητών και μαθητριών στο Ψηφιακό Φροντιστήριο, σημειώνοντας ότι καταγράφεται αυξημένη αξιοποίησή του στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Παράλληλα, προανήγγειλε την έναρξη δομημένου διαλόγου για το «Νέο Σχολείο 2040», ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο που αφορά κυρίως τα παιδιά που ξεκινούν τώρα την εκπαιδευτική τους πορεία από το προνήπιο και στοχεύει σε ένα σύγχρονο, συμπεριληπτικό και τεχνολογικά αναβαθμισμένο εκπαιδευτικό σύστημα.

Κατάργηση σχολικών επιτροπών και ζητήματα στελέχωσης

Αναφερόμενη στο Ειδικό Βοηθητικό Προσωπικό, η Υπουργός σημείωσε ότι οι δείκτες στελέχωσης εμφανίζουν βελτίωση, ωστόσο αναγνώρισε ότι εξακολουθούν να υφίστανται προβλήματα, κυρίως λόγω άγονων προσκλήσεων ενδιαφέροντος, ακόμη και σε περιπτώσεις αυξημένης μοριοδότησης.

Σε ό,τι αφορά την κατάργηση των σχολικών επιτροπών, η κα Ζαχαράκη παρέπεμψε στο Υπουργείο Εσωτερικών, επισημαίνοντας ότι στο παρελθόν είχαν καταγραφεί δυσλειτουργίες στη λειτουργία τους, οι οποίες, όπως ανέφερε, συνέβαλαν στη λήψη της σχετικής νομοθετικής πρωτοβουλίας. Τόνισε, ωστόσο, ότι στο νέο θεσμικό πλαίσιο θα υπάρξει προσαρμογή και βελτίωση των διαδικασιών.

Ισότιμη πρόσβαση και εκπαιδευτικές ευκαιρίες για όλα τα παιδιά

Κλείνοντας, η Υπουργός Παιδείας εξήρε το εκπαιδευτικό δυναμικό της περιοχής, υπογραμμίζοντας ότι η συνύπαρξη Πρότυπων ΕΠΑΛ, Μουσικών και Καλλιτεχνικών σχολείων συνιστά σημαντικό πλεονέκτημα για τη Δυτική Μακεδονία.

Όπως δήλωσε, κεντρικός στόχος της κυβερνητικής πολιτικής παραμένει η διασφάλιση ίσων και δίκαιων ευκαιριών για κάθε παιδί, ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας, ώστε να μπορεί να αναπτύξει τις δεξιότητές του και να επιτύχει τους προσωπικούς και εκπαιδευτικούς του στόχους.

Με επίσημο ΦΕΚ θωρακίζεται θεσμικά η πρόσβαση των γονέων και κηδεμόνων στις βαθμολογίες μαθητών μέσω της εφαρμογής e-parents, βάζοντας σαφείς κανόνες για την ασφάλεια δεδομένων και τη νόμιμη επεξεργασία τους.

Η απόφαση αφορά τη λειτουργία της διαδικτυακής υπηρεσίας «Παροχή βαθμολογικών δεδομένων μαθητών» στο πληροφοριακό σύστημα e-parents ΥΠΑΙΘΑ, με στόχο την άμεση και έγκυρη ενημέρωση των οικογενειών.

Τι προβλέπει το ΦΕΚ για το e-parents

Σύμφωνα με την απόφαση που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η υπηρεσία επιτρέπει την αποστολή βαθμολογικών δεδομένων για το τρέχον σχολικό έτος, απευθείας στην εφαρμογή e-parents.

Έτσι, οι γονείς βλέπουν τις βαθμολογίες την επόμενη ημέρα από την οριστικοποίησή τους από τις σχολικές μονάδες, αλλά και μετά από κάθε μεταβολή.

Παράλληλα, η ρύθμιση υπογράφεται από τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και δίνει ξεκάθαρο πλαίσιο χρήσης, χωρίς να εισάγει νέα πρακτική.

Άλλωστε, το πληροφοριακό σύστημα MySchool είχε ήδη ενημερώσει από τις αρχές του 2025 ότι οι βαθμολογίες εμφανίζονται εγκαίρως στο e-parents.

Το ουσιαστικό νέο στοιχείο

Το κρίσιμο σημείο της απόφασης δεν είναι η τεχνολογία, αλλά η θεσμική και κανονιστική κατοχύρωση. Μέσα από το ΦΕΚ καθορίζονται:

• ο συγκεκριμένος σκοπός χρήσης των δεδομένων,
• οι υποχρεώσεις του Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού ως υπεύθυνου επεξεργασίας,
• καθώς και τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα ασφάλειας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων μαθητών.

Με άλλα λόγια, μια διαδικασία που ήδη εφαρμοζόταν αποκτά πλέον πλήρη νομική βάση, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των πολιτών.

Ασφάλεια και προστασία προσωπικών δεδομένων

Η απόφαση είναι σαφής: το ΥΠΑΙΘΑ οφείλει να λαμβάνει και να τηρεί κατάλληλα μέτρα ασφάλειας, όπως:

• καταγραφή και παρακολούθηση των προσβάσεων,
• διασφάλιση ιχνηλασιμότητας,
• προστασία των δεδομένων από παραβίαση, κακόβουλη ενέργεια ή τυχαίο κίνδυνο.

Ταυτόχρονα, τα βαθμολογικά δεδομένα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τον σκοπό που περιγράφεται στο ΦΕΚ, χωρίς καμία άλλη αξιοποίηση.

Ποιος διαχειρίζεται τη διαδικασία

Η διάθεση των υπηρεσιών γίνεται μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, υπό την εποπτεία του Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Η λειτουργία ακολουθεί την Πολιτική Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων και το ισχύον πλαίσιο για την προστασία προσωπικών δεδομένων.

Τι σημαίνει πρακτικά για γονείς και μαθητές

Με το νέο ΦΕΚ, οι γονείς γνωρίζουν πλέον ότι η ενημέρωση για τις βαθμολογίες στο e-parents γίνεται με:

• θεσμική κάλυψη,
• αυξημένη ασφάλεια,
• ξεκάθαρους κανόνες διαχείρισης δεδομένων.

Έτσι, η ψηφιακή ενημέρωση στην εκπαίδευση περνά σε ένα πιο ώριμο και αξιόπιστο στάδιο, με επίκεντρο τον μαθητή και την οικογένεια.

ΤΟ ΦΕΚ ΕΔΩ 

Με νέα εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας ξεκαθαρίζεται ποιοι μαθητές μπορούν να επαναλάβουν τη φοίτηση στο Νηπιαγωγείο και υπό ποιες προϋποθέσεις, ενόψει του σχολικού έτους 2026–2027.

Την εγκύκλιο υπογράφει η υπουργός Σοφία Ζαχαράκη, βάζοντας σαφές πλαίσιο για γονείς, εκπαιδευτικούς και σχολικές μονάδες.

Πότε προβλέπεται επαναφοίτηση στο Νηπιαγωγείο

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, η επανάληψη φοίτησης στο Νηπιαγωγείο για ένα ακόμη έτος γίνεται μόνο με τη συγκατάθεση των γονέων ή κηδεμόνων.

Επιπλέον, απαιτείται τεκμηρίωση ότι το παιδί αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες ώστε να παρακολουθήσει με επάρκεια την Α΄ τάξη του Δημοτικού.

Η τεκμηρίωση αυτή προκύπτει:

• είτε από γνωμάτευση ΚΕΔΑΣΥ,
• είτε από βεβαίωση Συμβούλου Εκπαίδευσης Ειδικής Αγωγής και Ενταξιακής Εκπαίδευσης,
• είτε από βεβαίωση Συμβούλου Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών.

Τι ισχύει για τις απουσίες

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις απουσίες μαθητών Νηπιαγωγείου. Εάν οι απουσίες ξεπερνούν τις 100 ανά διδακτικό έτος, τότε:

• η βεβαίωση φοίτησης για εγγραφή στην Α΄ Δημοτικού χορηγείται μόνο με απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων,
• και μάλιστα ύστερα από σύμφωνη γνώμη του Συμβούλου Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών.

Διαφορετικά, ο μαθητής επαναλαμβάνει υποχρεωτικά το Νηπιαγωγείο.

Ηλικιακό όριο: ποιοι αποκλείονται

Η εγκύκλιος είναι απολύτως ξεκάθαρη σε ένα κρίσιμο σημείο: Δεν εγγράφεται ούτε επαναφοιτά στο Νηπιαγωγείο μαθητής που έχει συμπληρώσει το 7ο έτος της ηλικίας του έως τις 31 Δεκεμβρίου του έτους εγγραφής ή επαναφοίτησης.

Έκκληση για έγκαιρη ενημέρωση γονέων

Παράλληλα, το Υπουργείο Παιδείας απευθύνει έκκληση στους διευθυντές και προϊσταμένους Νηπιαγωγείων να ενημερώνουν εγκαίρως τους γονείς των μαθητών για τους οποίους κρίνεται αναγκαία η επαναφοίτηση.

Στόχος είναι οι γονείς να καταθέτουν το σχετικό αίτημα πριν από την έναρξη των εγγραφών, ώστε να εξετάζεται έγκαιρα και σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.

Υπενθυμίζεται ότι οι εγγραφές στο Νηπιαγωγείο πραγματοποιούνται αποκλειστικά από 1 έως 20 Μαρτίου του προηγούμενου διδακτικού έτους.

Ρόλος Συμβούλων Εκπαίδευσης και ΚΕΔΑΣΥ

Τέλος, η εγκύκλιος καλεί τους Συμβούλους Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών, τους Συμβούλους Ειδικής Αγωγής και Ενταξιακής Εκπαίδευσης, καθώς και τα ΚΕΔΑΣΥ, να προγραμματίσουν έγκαιρα τις ενέργειές τους.

Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι κάθε υπόθεση επαναφοίτησης ολοκληρώνεται χωρίς καθυστερήσεις και με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού.

Η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΕΔΩ 

Δημόσια Διαβούλευση για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο: Μετατίθεται για το δεύτερο δεκαπενθήμερο Φεβρουαρίου ο εθνικός διάλογος – Στο επίκεντρο η αποδέσμευση του Λυκείου από τις Πανελλαδικές και ο ανασχεδιασμός του σχολείου με ορίζοντα το 2040

Σε τροχιά υλοποίησης εισέρχεται η δημόσια διαβούλευση του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, καθώς, υπό την προσωπική εποπτεία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, οριστικοποιήθηκαν οι βασικοί άξονες του σχεδιασμού.

Κατά τη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 22 Ιανουαρίου στο Μέγαρο Μαξίμου, με τη συμμετοχή της Υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη, του Υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου και του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, αποφασίστηκε η μετάθεση της έναρξης της δημόσιας διαβούλευσης.

Μετάθεση της διαβούλευσης για τεχνική ωρίμανση του σχεδίου

Σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες, η διαδικασία, η οποία αρχικά είχε προγραμματιστεί για τον Ιανουάριο, μεταφέρεται στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου. Η απόφαση ελήφθη προκειμένου να προηγηθεί μία ακόμη τελική συνεδρίαση, κατά την οποία θα οριστικοποιηθούν κρίσιμες τεχνικές και λειτουργικές λεπτομέρειες του σχεδίου.

Η κυβερνητική επιλογή αποσκοπεί στη διαμόρφωση ενός συνεκτικού και σαφούς πλαισίου, το οποίο θα τεθεί σε ουσιαστική δημόσια κριτική, χωρίς ασάφειες ή πρόχειρες ρυθμίσεις.

Εθνικός διάλογος βάθους για το σχολείο όλων των βαθμίδων

Όπως επισημαίνεται από αρμόδιες πηγές, ο σχεδιασμός του Υπουργείου Παιδείας δεν περιορίζεται σε μια απλή μεταβολή του εξεταστικού συστήματος. Αντιθέτως, αφορά έναν συνολικό ανασχεδιασμό της αρχιτεκτονικής της εκπαίδευσης από το Νηπιαγωγείο έως και το Λύκειο.

Ο εθνικός διάλογος, διάρκειας έξι έως εννέα μηνών, στοχεύει στη διαμόρφωση ενός σχολείου με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, ανταποκρινόμενου στις κοινωνικές, τεχνολογικές και οικονομικές απαιτήσεις έως το 2040.

Κεντρικός άξονας της μεταρρύθμισης αποτελεί η αποκατάσταση του παιδαγωγικού ρόλου του Λυκείου, με την αποδέσμευσή του από τη μονοδιάστατη λειτουργία του ως προθάλαμος των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

Αναζήτηση διακομματικής συναίνεσης και επιτροπή κύρους

Η κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφή την πρόθεσή της να επιδιώξει τη μέγιστη δυνατή πολιτική και κοινωνική συναίνεση. Όπως έχει επισημάνει ο Πρωθυπουργός, το τελικό αποτέλεσμα θα πρέπει να προκύψει μέσα από το έργο επιτροπής προσωπικοτήτων εγνωσμένου κύρους από τον χώρο της εκπαίδευσης και της επιστήμης.

Διπλός είναι ο στόχος του εγχειρήματος: αφενός η ανάκτηση της μορφωτικής αξίας της σχολικής τάξης και αφετέρου η μείωση της εξάρτησης των μαθητών από εξωσχολικές δομές προετοιμασίας, χωρίς να τίθεται σε αμφισβήτηση το αδιάβλητο και η αξιοπιστία των εξετάσεων.

Οι άξονες της διαβούλευσης και τα εναλλακτικά σενάρια

Το κείμενο της δημόσιας διαβούλευσης θα αναπτυχθεί σε δύο βασικές ενότητες. Η πρώτη αφορά την καταγραφή των δομικών προβλημάτων και αγκυλώσεων του σημερινού εκπαιδευτικού συστήματος, με έμφαση στην υπερφόρτωση της ύλης και στις πρακτικές αποστήθισης.

Η δεύτερη ενότητα θα περιλαμβάνει συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής, όπως η ενίσχυση της αξιολόγησης μέσω εργασιών (projects), η καθιέρωση ατομικού φακέλου μαθητή, καθώς και η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης και του ψηφιακού γραμματισμού στην καθημερινή εκπαιδευτική διαδικασία.

Παράλληλα, το Υπουργείο Παιδείας αναμένεται να παρουσιάσει τρία εναλλακτικά σενάρια σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού του βαθμού του Εθνικού Απολυτηρίου και τη σύνδεσή του με την πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Σταδιακή εφαρμογή και αποφυγή αιφνιδιασμών

Η ηγεσία του Υπουργείου έχει καταστήσει σαφές ότι η μεταρρύθμιση θα προχωρήσει με μακρά μεταβατική περίοδο, ώστε να διασφαλιστεί η προβλεψιμότητα για μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς. Η αποφυγή αιφνιδιασμών αποτελεί βασική πολιτική επιλογή.

Κεντρική κυβερνητική προτεραιότητα για το 2026

Η θεσμοθέτηση του Νέου Λυκείου και του Εθνικού Απολυτηρίου εντάσσεται στις δέκα κορυφαίες νομοθετικές πρωτοβουλίες του Ενοποιημένου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής για το 2026, όπως αυτό παρουσιάστηκε από τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης και τον Υπουργό Επικρατείας.

Η επιλογή ενός εκτεταμένου διαλόγου διάρκειας έως εννέα μηνών υπογραμμίζει την πρόθεση της κυβέρνησης να αποφύγει λύσεις ταχείας εφαρμογής, επιδιώκοντας έναν ουσιαστικό μετασχηματισμό με ευρύτερη πολιτική αποδοχή. Στο πλαίσιο αυτό, καταγράφεται ότι και κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν τοποθετηθεί θετικά, σε επίπεδο αρχής, ως προς την ιδέα του Εθνικού Απολυτηρίου.

Ο τρόπος υπολογισμού της σύνταξης των εκπαιδευτικών καθορίζεται από το ισχύον ασφαλιστικό πλαίσιο, όπως αυτό θεσπίστηκε με τον ν. 4387/2016 και τροποποιήθηκε με μεταγενέστερες διατάξεις, με τελευταίο τον ν. 4670/2020. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η κύρια σύνταξη αποτελείται από δύο διακριτά και αθροιστικά μέρη: την εθνική και την ανταποδοτική σύνταξη.

Δομή της κύριας σύνταξης

Η κύρια σύνταξη διαμορφώνεται ως εξής:

α) Εθνική σύνταξη
Το ποσό της εθνικής σύνταξης εγγυάται αποκλειστικά το κράτος και ανέρχεται σήμερα στα 436,39 ευρώ. Χορηγείται πλήρως με τη συμπλήρωση των προβλεπόμενων ετών ασφάλισης και διαμονής.

β) Ανταποδοτική σύνταξη

Η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται με βάση τις συντάξιμες αποδοχές του ασφαλισμένου από το έτος 2002 έως και την προηγούμενη ημέρα της λύσης της υπαλληλικής σχέσης. Οι αποδοχές κάθε έτους αναπροσαρμόζονται με συντελεστές τιμαριθμικής αναπροσαρμογής και στη συνέχεια πολλαπλασιάζονται με τους προβλεπόμενους συντελεστές αναπλήρωσης, ανάλογα με τα έτη ασφάλισης.

Για το έτος 2026, εκτιμάται ότι ο συντελεστής αναπροσαρμογής θα είναι περιορισμένος (περίπου 2,46%, βάσει πληθωρισμού), γεγονός που συνεπάγεται μικρή αύξηση της ανταποδοτικής σύνταξης.

Οι τέσσερις βασικοί παράγοντες υπολογισμού της σύνταξης

Ο τελικός υπολογισμός της σύνταξης των εκπαιδευτικών εξαρτάται από τέσσερις καθοριστικούς παράγοντες:

1. Συντάξιμες αποδοχές
Ως συντάξιμες αποδοχές λαμβάνεται ο μέσος όρος των μηνιαίων αποδοχών καθ’ όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού βίου. Ο μέσος όρος προκύπτει από τη διαίρεση του συνόλου των αποδοχών με τον συνολικό χρόνο ασφάλισης. Στις αποδοχές περιλαμβάνονται και τα επιδόματα θέσεων ευθύνης, τα οποία προσαυξάνουν το ανταποδοτικό μέρος της σύνταξης.

2. Χρόνος ασφάλισης
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει ο συνολικός αριθμός ετών ασφάλισης. Η συμπλήρωση 35 ετών και άνω οδηγεί σε σημαντικά ευνοϊκότερους συντελεστές αναπλήρωσης. Για τον λόγο αυτό, συνιστάται η αξιοποίηση πραγματικών ή πλασματικών ετών, όπου αυτό είναι συμφέρον.

3. Ποσοστό αναπλήρωσης
Το ποσοστό αναπλήρωσης καθορίζεται από τον ν. 4670/2020 και αυξάνεται προοδευτικά με τα έτη ασφάλισης. Στα 40 έτη ασφάλισης, το σωρευτικό ποσοστό αναπλήρωσης φθάνει το 50%, προσφέροντας αισθητά υψηλότερη ανταποδοτική σύνταξη.

4. Πλασματικά έτη
Για τον χρόνο ασφάλισης που αναγνωρίζεται πλασματικά κατόπιν εξαγοράς, ως συντάξιμες αποδοχές θεωρείται το ποσό που θα αντιστοιχούσε σε ασφαλιστέο μηνιαίο μισθό, εάν η εξαγορά αντιμετωπιζόταν ως μηνιαία εισφορά.

Οι εξαγορές με συντελεστή 6,67% (έως το 2016) θεωρούνται ιδιαίτερα συμφέρουσες, ιδίως μέχρι τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης. Αντίθετα, από 1.1.2020 ο συντελεστής εξαγοράς ανέρχεται στο 20%, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσεκτική οικονομική αξιολόγηση, ειδικά για ασφαλισμένους άνω των 67 ετών.

Ποσοστά αναπλήρωσης κύριας σύνταξης

Τα σωρευτικά ποσοστά αναπλήρωσης διαμορφώνονται ενδεικτικά ως εξής:

• 25 έτη: 20,68%

• 30 έτη: 26,37%

• 35 έτη: 37,31%

• 40 έτη: 50,01%
  Για 41 έτη και άνω, το ποσοστό αυξάνεται κατά 0,50% για κάθε επιπλέον έτος.

Ενδεικτικά ποσά κύριας σύνταξης (μικτά – τ. ΓΛΚ)

• 25 έτη ασφάλισης, συντάξιμες αποδοχές 700 € → 786 €

• 30 έτη ασφάλισης, συντάξιμες αποδοχές 716 € → 900 €

• 35 έτη ασφάλισης, συντάξιμες αποδοχές 800 € → 1.230 €

• 40 έτη ασφάλισης, συντάξιμες αποδοχές 850 € → 1.310 €

Προσωρινή σύνταξη εκπαιδευτικών

Η προσωρινή σύνταξη (προκαταβολή) ανέρχεται περίπου στο 50% του βασικού μισθού που λάμβαναν οι εκπαιδευτικοί την 31η Οκτωβρίου 2011 και καταβάλλεται τη 10η ημέρα κάθε μήνα μέσω της Ενιαίας Αρχής Πληρωμών.
Ενδεικτικά, εκπαιδευτικός με 35–40 έτη ασφάλισης λαμβάνει 630 έως 720 ευρώ ως προσωρινή σύνταξη.

Επικουρική σύνταξη εκπαιδευτικών

Με τον ασφαλιστικό νόμο του 2023 απλοποιήθηκαν οι προϋποθέσεις θεμελίωσης της επικουρικής σύνταξης. Πλέον, αυτή μπορεί να χορηγείται και με 15 έτη επικουρικής ασφάλισης, συνυπολογίζοντας χρόνους από διαφορετικά επικουρικά ταμεία.

Υπολογισμός επικουρικής σύνταξης:

• Έως 31.12.2014: ποσοστό αναπλήρωσης 0,45% ανά έτος επί των συντάξιμων αποδοχών.

• Από 1.1.2015 και μετά: εφαρμογή διανεμητικού συστήματος προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση (άτοκη επιστροφή εισφορών).

Σημειώνεται ότι δεν έχουν χορηγηθεί αυξήσεις στις επικουρικές συντάξεις τα τελευταία χρόνια, λόγω ρητής νομοθετικής πρόβλεψης.