Το λύκειο πρέπει να ξαναγίνει σχολείο. Να αποκτήσει ξανά αυτοτελή μορφωτικό και παιδαγωγικό ρόλο και να μη λειτουργεί απλώς ως μια τριετής προετοιμασία για τις Πανελλαδικές». Αυτή είναι μία από τις μεγάλες αλλαγές που θα δουν μαθητές και καθηγητές τη νέα σχολική χρονιά, όπως αποκαλύπτει στη συνέντευξή της στη Realnews η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη.

■ Εκλογές την άνοιξη του 2027 διαμηνύει ο πρωθυπουργός. Με το ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον και τα προβλήματα της καθημερινότητας αυτή η επιλογή μπορεί να εμπεριέχει ρίσκο;

Σε ένα διεθνές περιβάλλον μεγάλης γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας η χώρα χρειάζεται σταθερότητα, καθαρό ορίζοντα και μια κυβέρνηση που να αξιοποιεί μέχρι την τελευταία ημέρα την εντολή που έλαβε από τους πολίτες. Ο πρωθυπουργός έχει τοποθετηθεί με απόλυτη σαφήνεια για τον χρόνο των εκλογών και αυτό βάζει τέλος σε μια διαρκή και, κατά τη γνώμη μου, επιζήμια εκλογολογία. Αυτό, βεβαίως δεν σημαίνει ότι υποτιμούμε τις δυσκολίες της καθημερινότητας. Η ακρίβεια, το κόστος στέγασης και η πίεση στον οικογενειακό προϋπολογισμό παραμένουν υπαρκτές προκλήσεις. Γι' αυτό συνεχίζουμε με συγκεκριμένες πολιτικές που ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα και δημιουργούν μεγαλύτερη ασφάλεια για κάθε οικογένεια.

■ Το κομμάτι της στέγης αποτελεί ένα κρίσιμο θέμα. Χιλιάδες νέοι φοιτητές σπεύδουν να αναζητήσουν σπίτι.

Εργαζόμαστε ταυτόχρονα για την άμεση οικονομική στήριξη και τη μόνιμη αύξηση των διαθέσιμων φοιτητικών κλινών. Γ ια το 2026 το κονδύλι για το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα φτάνει περίπου τα 90 εκατ. ευρώ. Συνεχίζονται οι ανακαινίσεις υφιστάμενων εστιών και η επαναφορά ανενεργών κλινών σε λειτουργία, με χρηματοδότηση και από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου. Το Πάντειο Πανεπιστήμιο αποκτά για πρώτη φορά στην ιστορία του δική του φοιτητική εστία. Χρηματοδοτούμε με 1 3,6 εκατ. ευρώ την πλήρη ανακαίνιση κτιρίου άνω των 5.000 τετραγωνικών μέτρων, όπου θα δημιουργηθούν 196 κλίνες σε 96 δωμάτια, με πρόβλεψη και για φοιτητές με αναπηρία. Ο στόχος είναι να λειτουργήσει την άνοιξη του 2027. Στις δημόσιες επενδύσεις προστίθεται η πρόσφατη δωρεά 1 60 εκατ. ευρώ των τεσσάρων συστημικών τραπεζών για την αναβάθμιση υποδομών στο ΕΚΠΑ, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, η οποία περιλαμβάνει και ανακαίνιση φοιτητικών εστιών στο ΑΠΘ. Παράλληλα, έχουν δρομολογηθεί μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου έργα περίπου 224 εκατ. ευρώ για την ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση 1 7 κτιρίων φοιτητικών εστιών. Προχωρούμε σε μια πολύ μεγαλύτερη παρέμβαση στις φοιτητικές εστίες με στόχο περίπου 1 0.000 νέες κλίνες έως το 2030, ώστε ουσιαστικά να διπλασιάσουμε τη δυνατότητα στέγασης φοιτητών. 

■ Κάθε χρόνο τέτοια εποχή, τα ρεπορτάζ ασχολούνται με ένα σοβαρό ζήτημα, τα κενά στις θέσεις των εκπαιδευτικών.

Το κρίσιμο είναι να σταματήσουμε να κυνηγάμε τα κενά και να αρχίσουμε να τα προβλέπουμε. Αυτό επιχειρούμε να αλλάξουμε. Φέτος ενισχύουμε τον σταθερό πυρήνα ανθρώπων του δημόσιου σχολείου με 5.259 νέους μόνιμους διορισμούς. Συγκεκριμένα 4.789 εκπαιδευτικών στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στη Γενική και στην Ειδική Αγωγή και στα μουσικά σχολεία, καθώς και 470 μελών ειδικού εκπαιδευτικού και ειδικού βοηθητικού προσωπικού σε δομές της Ειδικής Αγωγής ΚΕΔΑΣΥ και Σχολικά Δίκτυα Εκπαιδευτικής Υποστήριξης. Παράλληλα, προχωρά άμεσα και η διαδικασία για τους αναπληρωτές. Από τις 1 4 έως και τις 24 Αυγούστου οι υποψήφιοι εκπαιδευτικοί, καθώς και τα υποψήφια μέλη ΕΕΠ και ΕΒΠ μπορούν να υποβάλουν μέσω του ΟΠΣΥΔ τις αιτήσεις και τις δηλώσεις προτίμησής τους για το διδακτικό έτος 20262027. Παράλληλα, με το EDUPLAN περνάμε σε ένα διαφορετικό μοντέλο προγραμματισμού: ψηφιακή καταγραφή και πρόβλεψη των αναγκών, με πραγματικά δεδομένα, ώστε να γνωρίζουμε νωρίτερα πού δημιουργούνται ανάγκες και να παρεμβαίνουμε ταχύτερα. Παράλληλα, επιχειρούμε από πέρυσι μια συστηματική προσπάθεια μείωσης των αποσπάσεων, έτσι ώστε οι εκπαιδευτικοί να βρίσκονται μέσα στην τάξη. Ο στόχος για τον Σεπτέμβριο είναι συγκεκριμένος: όσο το δυνατόν περισσότεροι εκπαιδευτικοί στις τάξεις από την πρώτη ημέρα και άμεση αντίδραση στις ανάγκες που θα προκύψουν. Κανένα κενό δεν αντιμετωπίζεται ως κανονικότητα από το υπουργείο Παιδείας και αυτό είναι κάτι που το έχω ως προτεραιότητα.

■ Πώς στοχεύετε να δώσετε και πάλι ουσία στο λύκειο; Το λύκειο πρέπει να ξαναγίνει σχολείο.

Να αποκτήσει ξανά αυτοτελή μορφωτικό και παιδαγωγικό ρόλο και να μη λειτουργεί απλώς ως μια τριετής προετοιμασία για τις Πανελλαδικές. Θέλω, όμως να είμαι απολύτως σαφής. Το ζήτημα που συζητούμε δεν είναι η κατάργηση των Πανελλαδικών. Οι Πανελλαδικές έχουν κατακτήσει κάτι εξαιρετικά σημαντικό, την αξιοπιστία και το αδιάβλητο, και αυτό οφείλουμε να το προστατεύσουμε. Υπάρχει, όμως μια αντίφαση που πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Δεν μπορεί η προσπάθεια ετών ενός παιδιού να συμπυκνώνεται στην εικόνα λίγων τρίωρων εξετάσεων και, ταυτόχρονα, το λύκειο να χάνει σταδιακά τον αυτοτελή μορφωτικό του χαρακτήρα. Γι' αυτό έχουμε ανοίξει τον εθνικό διάλογο για το νέο λύκειο και το εθνικό απολυτήριο. Συζητούμε πώς η συνολική πορεία του μαθητή μπορεί να αποκτήσει ουσιαστικό βάρος ποιος θα είναι ο ρόλος της αξιολόγησης και της Τράπεζας Θεμάτων, πώς θα ανανεωθούν τα προγράμματα σπουδών και πώς το απολυτήριο θα αποκτήσει πραγματική αξία. Στόχευσή μου, μάλιστα, είναι να ξεκινήσει δημόσια διαβούλευση με γονείς εκπαιδευτικούς και παιδιά. Μία διαβούλευση που ελπίζουμε ότι θα έχει πολύ μεγάλη συμμετοχή και σχεδιάζουμε να ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο του 2026, με ενδιαφέροντα ερωτήματα για το περιεχόμενο σπουδών στην αξιολόγηση, την επιμόρφωση και το σχολείο ακριβώς όπως το οραματιζόμαστε. Παράλληλα, θέλουμε να ενισχύσουμε τον επαγγελματικό προσανατολισμό από νωρίτερα. Και υπάρχει για εμένα μία αδιαπραγμάτευτη αρχή: κανένας αιφνιδιασμός για τα παιδιά και τις οικογένειες. Δεν θέλουμε να αντικαταστήσουμε ένα μεγάλο άγχος με πολλά μικρότερα. Θέλουμε να ξαναδώσουμε αξία στο λύκειο και πραγματικό βάρος στη γνώση και στην προσπάθεια του μαθητή.

■ Τι καινούργιο θα δουν στην πράξη οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί τη φετινή σχολική χρονιά;

Η φετινή είναι μια χρονιά κατά την οποία οι αλλαγές περνούν ακόμη πιο καθαρά μέσα στην τάξη. Το δίκτυο των δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων διευρύνεται. Στα 1 2 σχολεία που λειτούργησαν την προηγούμενη χρονιά προστίθενται ακόμη οκτώ, ώστε συνολικά να λειτουργούν 20 σχολικές μονάδες. Παράλληλα, ξεκινά η εφαρμογή του Δημόσιου ΙΒ, ανοίγοντας μία ακόμη δωρεάν εκπαιδευτική διαδρομή μέσα στο δημόσιο σχολείο. Οι μαθητές θα έχουν στη διάθεσή τους περισσότερο και σύγχρονο εξοπλισμό. Ηδη, παραδώσαμε μέσα στο καλοκαίρι 2.900 νέους διαδραστικούς πίνακες και θα ακολουθήσουν επιπλέον αποστολές 5.000 νέων διαδραστικών πινάκων μέσα στη χρονιά. Δρομολογούμε, επίσης την αποστολή 6.500 απινιδωτών στα σχολεία, σε συνδυασμό με εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες καθώς και εξοπλισμού για σχολικούς κήπους μουσικών οργάνων στα μουσικά σχολεία και ειδικού εξοπλισμού στα καλλιτεχνικά. Δρομολογούμε την κατασκευή media labs μέσα σε σχολεία, ενώ συγχρόνως θα αποσταλεί καινούργιος αθλητικός εξοπλισμός σε χιλιάδες σχολικές μονάδες σε όλη την Ελλάδα μέσα από το πρόγραμμα «Εμπνέομαι - Αθλούμαι - ΕυΖώ», με ιδιαίτερη μέριμνα για τα παιδιά.

Για εμάς κάθε προμήθεια πρέπει να απαντά σε μια πραγματική εκπαιδευτική ανάγκη και να μετατρέπεται σε ουσιαστική μαθησιακή εμπειρία. Το Ψηφιακό Φροντιστήριο συνεχίζεται, με ψηφιακό υλικό από τη Δ' Δημοτικού και ζωντανά μαθήματα για τους υποψηφίους των Πανελλαδικών, ενώ σχεδιάζουμε τη διεύρυνση του live μαθήματος στην Α' και στη Β' Λυκείου. Μετά και την επιμόρφωση εκπαιδευτικών στην τεχνητή νοημοσύνη, που πραγματοποιήσαμε την προηγούμενη χρονιά σε συνεργασία με την OpenAI, επόμενος στόχος μας είναι το eduAI, ένας προσωποποιημένος ψηφιακός βοηθός που θα στηρίζει τον μαθητή και τον εκπαιδευτικό με ασφάλεια και με παιδαγωγικούς κανόνες στο Ψηφιακό Φροντιστήριο. Την ίδια στιγμή, ενισχύουμε έμπρακτα τη συμπερίληψη. Δημιουργούμε δύο νέα ΚΕΔΑΣΥ, στη Σαντορίνη και στο Ηράκλειο Κρήτης. Υλοποιούμε ψηφιακή πλατφόρμα για να γίνονται πλέον ηλεκτρονικά οι αιτήσεις στα ΚΕΔΑΣΥ, ενώ ήδη έχουν αποσταλεί νέα διαγνωστικά εργαλεία στο ειδικό προσωπικό που υπηρετεί εκεί - προσωπικό που έχει ενισχυθεί ιδιαίτερα από πέρυσι το καλοκαίρι με νέες οργανικές θέσεις και διορισμούς πέραν των αναπληρωτών και αποσπάσεων. Στόχος μας είναι η μείωση του χρόνου αναμονής για τις γνωματεύσεις των παιδιών, μια πολιτική με ιδιαίτερο κοινωνικό αποτύπωμα. Παράλληλα, δίνουμε στα παιδιά δεξιότητες απαραίτητες για τη ζωή: χρηματοοικονομικό αναγραμματισμό, αειφορία, κριτική ανάγνωση των ειδήσεων και αναγνώριση της παραπληροφόρησης. Ωριμάζουμε τον διαγωνισμό για νέα βιβλία στις σχολικές βιβλιοθήκες και δράση φιλαναγνωσίας. Παράλληλα, οργανώνουμε νέα σχήματα επιμόρφωσης για τους εκπαιδευτικούς από το νηπιαγωγείο και όλες τις βαθμίδες.