Λιγότερες γεννήσεις, άδεια θρανία και σχολικές μονάδες που οδηγούνται σε αναστολή λειτουργίας συνθέτουν τη νέα πραγματικότητα στην ελληνική εκπαίδευση. Η δημογραφική συρρίκνωση πλήττει πλέον ολόκληρη τη χώρα, με τις απομακρυσμένες, ορεινές και νησιωτικές περιοχές να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων.

Το δημογραφικό αποτυπώνεται πλέον στις σχολικές αίθουσες

Η δημογραφική κρίση δεν αποτελεί πλέον μια μελλοντική απειλή για την Ελλάδα, αλλά μια πραγματικότητα που επηρεάζει άμεσα την εκπαίδευση, τη λειτουργία των σχολείων και τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.

Τα στοιχεία του 2025 είναι αποκαλυπτικά. Στη χώρα γεννήθηκαν μόλις 65.618 παιδιά, ενώ οι θάνατοι ανήλθαν σε 121.841, διαμορφώνοντας αρνητικό φυσικό ισοζύγιο 56.223 ανθρώπων.

Η πληθυσμιακή συρρίκνωση αποτυπώνεται με ιδιαίτερη ένταση στο σχολικό σύστημα. Για τη φετινή σχολική χρονιά, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, 75 σχολικές μονάδες έκλεισαν, ενώ περισσότερες από 400 τέθηκαν σε αναστολή λειτουργίας ή παρέμειναν σε καθεστώς αναστολής.

Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται μικρές κοινότητες που χάνουν σταδιακά τον μαθητικό τους πληθυσμό, οικογένειες που λιγοστεύουν και περιοχές στις οποίες η διατήρηση ενός σχολείου γίνεται ολοένα δυσκολότερη.

Το ερώτημα δεν αφορά πλέον μόνο την εκπαιδευτική πολιτική. Αφορά το μέλλον ολόκληρων περιοχών της χώρας.

3.582 λιγότερα παιδιά στην Α΄ Δημοτικού στη Θεσσαλία μέσα σε τρία χρόνια

Η Θεσσαλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ταχύτητας με την οποία η δημογραφική υποχώρηση μεταφέρεται από τις στατιστικές καταγραφές στη σχολική πραγματικότητα.

Οι εγγραφές στην Α΄ Δημοτικού μειώθηκαν κατά 1.074 το σχολικό έτος 2024-2025. Την επόμενη χρονιά καταγράφηκαν 679 λιγότερες εγγραφές, ενώ για το σχολικό έτος 2026-2027 η μείωση έφτασε τις 1.829.

Συνολικά, μέσα σε τρία χρόνια, η Περιφέρεια Θεσσαλίας κατέγραψε 3.582 λιγότερα παιδιά στην Α΄ Δημοτικού.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη μεγάλη έκταση του προβλήματος και τις συνέπειες που αναμένεται να εμφανιστούν σταδιακά σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.

Σε πανελλαδικό επίπεδο, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί από το Υπουργείο Παιδείας, από το 2016 έως το 2026 καταγράφονται περίπου 30.000 λιγότερα παιδιά στην Α΄ Δημοτικού.

Η αλληλουχία είναι σαφής: η μείωση των γεννήσεων περιορίζει αρχικά τον αριθμό των παιδιών στα νηπιαγωγεία και στη συνέχεια μεταφέρεται στα δημοτικά σχολεία, στα γυμνάσια και στα λύκεια.

Οι συνέπειες, όμως, δεν περιορίζονται στον αριθμό των μαθητών. Επηρεάζουν τη στελέχωση των σχολείων, τη διατήρηση τμημάτων και τη δυνατότητα των μικρών οικισμών να παραμείνουν ζωντανοί.

75 σχολεία έκλεισαν – Περισσότερα από 400 σε αναστολή

Η φετινή σχολική χρονιά ανέδειξε με έντονο τρόπο τις συνέπειες της μείωσης του μαθητικού πληθυσμού.

Συνολικά, 75 σχολικές μονάδες έκλεισαν, ενώ περισσότερες από 400 τέθηκαν σε αναστολή λειτουργίας ή παρέμειναν σε αντίστοιχο καθεστώς. Το φαινόμενο καταγράφεται κυρίως σε απομακρυσμένες περιοχές, μικρά νησιά και ορεινούς οικισμούς, όπου ο αριθμός των παιδιών έχει περιοριστεί σημαντικά.

Στη Θεσσαλία, ειδικότερα, οι σχολικές μονάδες που τέθηκαν σε αναστολή ανέρχονται σε 42, εκ των οποίων 13 είναι δημοτικά σχολεία και 29 νηπιαγωγεία.

Η αναστολή λειτουργίας δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με οριστικό κλείσιμο, καθώς ένα σχολείο μπορεί να επαναλειτουργήσει εφόσον την επόμενη χρονιά υπάρξουν μαθητές. Ωστόσο, η απουσία παιδιών αποτελεί σαφή ένδειξη της πληθυσμιακής υποχώρησης που αντιμετωπίζει η συγκεκριμένη περιοχή.

Βρύναινα: Ένα παιδί κράτησε ανοιχτό το σχολείο

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Βρύναινας, όπου το μονοθέσιο νηπιαγωγείο επρόκειτο να τεθεί σε αναστολή λειτουργίας. Λίγο πριν από τον αγιασμό, όμως, εμφανίστηκε ένας μαθητής, με αποτέλεσμα το σχολείο να λειτουργήσει τελικά για ένα παιδί.

Το περιστατικό αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο την αντίφαση που διαμορφώνεται στην ελληνική εκπαίδευση: την ώρα που σε ορισμένες περιοχές τα σχολικά τμήματα λειτουργούν με μεγάλο αριθμό μαθητών, σε άλλες αναζητείται ακόμη και ένα παιδί για να διατηρηθεί ανοιχτή μια σχολική μονάδα.

Κάλαμος: Το δημοτικό σχολείο με δύο μαθητές

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στον Κάλαμο, όπου το τελευταίο δημοτικό σχολείο του νησιού έχει απομείνει με μόλις δύο μαθητές.

Πριν από περίπου μία δεκαετία, στα σχολεία και στον δημόσιο παιδικό σταθμό της περιοχής φοιτούσαν περίπου 40 παιδιά. Σήμερα, το νηπιαγωγείο παραμένει κλειστό και το δημοτικό βρίσκεται αντιμέτωπο με τον κίνδυνο διακοπής της λειτουργίας του.

Όταν οι δύο μαθητές ολοκληρώσουν τη φοίτησή τους και μεταβούν στο γυμνάσιο, το σχολείο ενδέχεται να μείνει χωρίς παιδιά, εάν δεν εγκατασταθούν νέες οικογένειες στο νησί.

Η περίπτωση αυτή αναδεικνύει τη στενή σύνδεση ανάμεσα στη λειτουργία του σχολείου και στη δυνατότητα μιας τοπικής κοινωνίας να διατηρήσει τον πληθυσμό της.

Η μείωση των γεννήσεων αφορά πλέον ολόκληρη τη χώρα

Η δημογραφική υποχώρηση δεν περιορίζεται σε μεμονωμένους οικισμούς. Τα στοιχεία των γεννήσεων για το 2025 καταγράφουν μειώσεις σε μεγάλο μέρος της ελληνικής επικράτειας.

Στην Πελοπόννησο, οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά 8,2%, ενώ στη Λακωνία η πτώση έφτασε το 16,5%. Στην Ήπειρο καταγράφηκε μείωση 10,8% και στην Κεντρική Μακεδονία 5,8%.

Από τις 13 Περιφέρειες της χώρας, οι 11 παρουσίασαν μείωση γεννήσεων. Αύξηση καταγράφηκε στην Κρήτη, κατά 2,6%, και στη Δυτική Μακεδονία, κατά 0,1%.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι το δημογραφικό πρόβλημα έχει πανελλαδική διάσταση, ακόμη και αν οι επιπτώσεις του είναι εντονότερες σε περιοχές με ήδη περιορισμένο πληθυσμό.

Στεγαστική κρίση, εργασιακή αβεβαιότητα και αλλαγές στην οικογένεια

Η μείωση των γεννήσεων συνδέεται και με ευρύτερες κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις.

Το υψηλό κόστος ζωής, η δυσκολία εξασφάλισης κατοικίας, η εργασιακή αβεβαιότητα και τα προβλήματα συνδυασμού οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής επηρεάζουν τις αποφάσεις των νέων ανθρώπων σχετικά με τη δημιουργία οικογένειας και την απόκτηση παιδιών.

Παράλληλα, μεταβάλλονται τα πρότυπα οικογενειακής ζωής και οι μορφές συμβίωσης.

Για το 2025 αναφέρονται 36.810 γάμοι και 15.853 διαζύγια, με την αναλογία να διαμορφώνεται σε 43,1 διαζύγια ανά 100 γάμους, έναντι 34,2 το 2021. Τα σύμφωνα συμβίωσης αυξήθηκαν κατά 14,8%, φτάνοντας τα 16.627.

Οι αριθμοί αυτοί εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κοινωνικών μεταβολών, χωρίς από μόνοι τους να εξηγούν τη μείωση των γεννήσεων. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι οικονομικές συνθήκες, η ηλικία απόκτησης παιδιών και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα νέα ζευγάρια.

Οι επιπτώσεις αυτών των εξελίξεων γίνονται ορατές στα σχολεία με χρονική καθυστέρηση, καθώς οι λιγότερες γεννήσεις μετατρέπονται σταδιακά σε λιγότερες εγγραφές μαθητών.

Οι προβλέψεις για τον πληθυσμό εντείνουν την ανησυχία

Οι εκτιμήσεις για τη μελλοντική εξέλιξη του ελληνικού πληθυσμού είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Σύμφωνα με τις προβλέψεις που παρατίθενται, ο πληθυσμός της Ελλάδας θα μπορούσε να υποχωρήσει στα 8 εκατομμύρια έως το 2050, από περίπου 10,5 εκατομμύρια σήμερα.

Η ευρωπαϊκή εικόνα δεν είναι καλύτερη. Το 2024 καταγράφηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση 3,55 εκατομμύρια γεννήσεις, περίπου οι μισές σε σύγκριση με το υψηλότερο επίπεδο του 1964.

Ο δείκτης γονιμότητας στην ΕΕ υποχώρησε στο 1,34 παιδιά ανά γυναίκα, ενώ για την Ελλάδα αναφέρεται επίπεδο χαμηλότερο από 1,25.

Η συνεχιζόμενη μείωση των γεννήσεων δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στην εκπαίδευση. Εάν η τάση διατηρηθεί, αναμένεται να αυξηθούν οι σχολικές μονάδες που αντιμετωπίζουν προβλήματα βιωσιμότητας, οι αναστολές λειτουργίας και οι συγχωνεύσεις τμημάτων, ιδιαίτερα σε περιοχές με μικρό και γηράσκοντα πληθυσμό.

Το κλείσιμο ενός σχολείου αφορά ολόκληρη την τοπική κοινωνία

Η λειτουργία μιας σχολικής μονάδας δεν αποτελεί απλώς ζήτημα εκπαιδευτικής οργάνωσης. Συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα των οικογενειών, τη δυνατότητα εγκατάστασης νέων κατοίκων και τη διατήρηση της κοινωνικής ζωής ενός τόπου.

Όταν ένα σχολείο κλείνει, οι οικογένειες ενδέχεται να αναγκαστούν να μετακινούνται σε μεγαλύτερες αποστάσεις για τη φοίτηση των παιδιών τους. Για τις απομακρυσμένες περιοχές, αυτό μπορεί να αποτελέσει πρόσθετο λόγο εγκατάλειψης του τόπου κατοικίας τους.

Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος: λιγότερες γεννήσεις σημαίνουν λιγότερους μαθητές, λιγότεροι μαθητές οδηγούν σε αναστολές σχολείων και η απώλεια εκπαιδευτικών δομών μπορεί να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο την παραμονή και την εγκατάσταση νέων οικογενειών.

Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ουσιαστική στήριξη των οικογενειών, μέτρα για τη στέγαση και την εργασία, καθώς και εκπαιδευτικό σχεδιασμό που θα λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες των μικρών νησιωτικών και ορεινών κοινοτήτων.

Η δημογραφική κρίση δεν αποτυπώνεται πλέον μόνο στους στατιστικούς πίνακες, αλλά στις σχολικές αίθουσες και στις κοινότητες που χάνουν σταδιακά τα παιδιά τους.

Τα 75 σχολεία που έκλεισαν και οι περισσότερες από 400 σχολικές μονάδες που τέθηκαν σε αναστολή ή παρέμειναν σε αυτό το καθεστώς αποτελούν μια σοβαρή προειδοποίηση για το μέλλον της ελληνικής περιφέρειας.

Γιατί όταν ένα σχολείο παύει να λειτουργεί, δεν χάνεται μόνο μια εκπαιδευτική δομή. Αποδυναμώνεται ένας βασικός πυλώνας της τοπικής κοινωνίας και περιορίζονται οι προοπτικές διατήρησης της ζωής στον τόπο.

Η δημογραφική συρρίκνωση απαιτεί συντονισμένες και σταθερές πολιτικές. Διαφορετικά, τα άδεια θρανία του σήμερα κινδυνεύουν να μετατραπούν στα εγκαταλελειμμένα χωριά του αύριο.

Η ανάγκη προστασίας των μαθητών είναι αδιαπραγμάτευτη. Εξίσου αναγκαία, όμως, είναι η ουσιαστική στήριξη των εκπαιδευτικών που καλούνται καθημερινά να διαχειριστούν δύσκολα περιστατικά, χωρίς να αισθάνονται ότι κάθε παιδαγωγική απόφαση μπορεί να τους οδηγήσει σε μια μακρόχρονη δικαστική περιπέτεια.

Όταν η σχολική καθημερινότητα γίνεται πηγή ανασφάλειας

Ένα ζήτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο την εκπαιδευτική κοινότητα είναι ο φόβος των καταγγελιών, των μηνύσεων και των πιθανών ποινικών ή διοικητικών συνεπειών για περιστατικά που εκδηλώνονται μέσα στη σχολική τάξη ή στον αύλειο χώρο.

Κανείς δεν αμφισβητεί το δικαίωμα των γονέων να προστατεύουν τα παιδιά τους και να προσφεύγουν στις αρμόδιες αρχές, όταν θεωρούν ότι έχει συμβεί κάτι σοβαρό. Ούτε μπορεί να γίνει αποδεκτή οποιαδήποτε αντίληψη ότι οι εκπαιδευτικοί βρίσκονται υπεράνω του νόμου ή εξαιρούνται από τον έλεγχο των πράξεών τους.

Ωστόσο, η κατάσταση γίνεται προβληματική όταν η απειλή μιας μήνυσης χρησιμοποιείται ως μέσο πίεσης για ζητήματα όπως η βαθμολογία, η επιβολή παιδαγωγικών μέτρων, μια παρατήρηση, μια σύγκρουση μεταξύ μαθητών ή η εφαρμογή του σχολικού κανονισμού.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο εκπαιδευτικός μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με μια μακρά διαδικασία διερεύνησης, ποινικής ή διοικητικής φύσης, με σημαντικές ψυχολογικές, οικονομικές και επαγγελματικές συνέπειες.

Από τη διαχείριση ενός περιστατικού στην ποινική εμπλοκή

Ο εκπαιδευτικός δεν περιορίζεται στη διδασκαλία της ύλης. Καθημερινά καλείται να λαμβάνει αποφάσεις που απαιτούν υπευθυνότητα, ψυχραιμία και άμεση παρέμβαση.

Πρέπει να αντιμετωπίσει καβγάδες μεταξύ μαθητών, να αποτρέψει ενέργειες που ενδέχεται να προκαλέσουν τραυματισμούς, να διαχειριστεί περιστατικά σχολικού εκφοβισμού, να ενημερώσει γονείς για προβληματικές συμπεριφορές και να εφαρμόσει τους κανόνες λειτουργίας της σχολικής μονάδας.

Παράλληλα, οφείλει να καταγράφει περιστατικά, να αξιολογεί μαθητές και να διαχειρίζεται δύσκολες κοινωνικές και οικογενειακές καταστάσεις, συχνά χωρίς την αναγκαία υποστήριξη.

Μια απόφαση που λαμβάνεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μπορεί στη συνέχεια να αμφισβητηθεί από διαφορετικές πλευρές και να οδηγήσει τον εκπαιδευτικό σε απολογίες ενώπιον της διοίκησης, υπηρεσιακών οργάνων ή αρμόδιων δικαστικών και αστυνομικών αρχών.

Το ερώτημα είναι εύλογο: Πώς μπορεί ένας εκπαιδευτικός να ασκεί αποτελεσματικά τον παιδαγωγικό του ρόλο, όταν κάθε παρέμβασή του συνοδεύεται από τον φόβο ότι μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με μια καταγγελία;

Η καταγγελία δεν αποδεικνύει ενοχή

Η διερεύνηση σοβαρών περιστατικών είναι απαραίτητη, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν ενδείξεις κακοποιητικής ή παράνομης συμπεριφοράς. Η προστασία των παιδιών πρέπει να αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.

Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στην καταγγελία και στην αποδεδειγμένη παραβατική συμπεριφορά.

Δεν είναι όλες οι υποθέσεις ίδιες. Υπάρχουν περιστατικά που απαιτούν άμεση παρέμβαση, αλλά και περιπτώσεις στις οποίες προκύπτουν διαφορετικές εκδοχές των γεγονότων, παρεξηγήσεις ή καταγγελίες που τελικά δεν επιβεβαιώνονται.

Μέχρι να διαλευκανθεί μια υπόθεση, ο εκπαιδευτικός ενδέχεται να έχει ήδη υποστεί σημαντική ψυχολογική και οικονομική επιβάρυνση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η δημοσιοποίηση ισχυρισμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή στην τοπική κοινωνία μπορεί να προκαλέσει πρόσθετη επαγγελματική και προσωπική ζημία.

Η ανάγκη για αντικειμενική, αμερόληπτη και έγκαιρη διερεύνηση είναι, επομένως, καθοριστική τόσο για την προστασία των μαθητών όσο και για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των εκπαιδευτικών.

Ο κίνδυνος της αδράνειας: Όταν κυριαρχεί το «μην μπλέξεις»

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επίδραση αυτού του κλίματος στην καθημερινή λειτουργία των σχολείων.

Όταν ο εκπαιδευτικός αισθάνεται ότι μια νόμιμη παιδαγωγική παρέμβαση μπορεί να τον οδηγήσει σε δικαστικές περιπέτειες, υπάρχει ο κίνδυνος να αποφεύγει πρωτοβουλίες, να διστάζει να παρέμβει σε μια σύγκρουση ή να περιορίζει την επικοινωνία με γονείς για δύσκολα ζητήματα συμπεριφοράς.

Η λογική του «μην μπλέξεις» δεν ενισχύει την ασφάλεια στο σχολείο. Αντίθετα, μπορεί να οδηγήσει σε αποδυνάμωση του παιδαγωγικού ρόλου, σε καθυστερημένη αντιμετώπιση προβλημάτων και σε μια καθημερινότητα όπου προτεραιότητα γίνεται η αποφυγή της προσωπικής ευθύνης αντί της επίλυσης των προβλημάτων.

Ένα σχολείο στο οποίο οι εκπαιδευτικοί φοβούνται να παρέμβουν δεν είναι ένα ασφαλέστερο σχολείο. Είναι ένα σχολείο που κινδυνεύει να στερηθεί την έγκαιρη και υπεύθυνη αντιμετώπιση κρίσιμων περιστατικών.

Νομική υποστήριξη: Ο εκπαιδευτικός δεν μπορεί να μένει μόνος

Ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα είναι η κάλυψη των νομικών αναγκών των εκπαιδευτικών όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με καταγγελίες που συνδέονται με την άσκηση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων.

Η αντιμετώπιση μιας τέτοιας υπόθεσης μπορεί να απαιτήσει άμεση νομική συμβουλή, σύνταξη υπομνημάτων, καταθέσεις, μετακινήσεις και παρουσία σε δικαστικές διαδικασίες. Όλα αυτά συνεπάγονται χρόνο, οικονομικό κόστος και σημαντική ψυχική επιβάρυνση.

Σωματεία και ομοσπονδίες μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προσφέρουν υποστήριξη. Παράλληλα, προβλέπονται θεσμικές δυνατότητες νομικής συνδρομής υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Ωστόσο, η ύπαρξη επιμέρους δυνατοτήτων δεν υποκαθιστά την ανάγκη για ένα σαφές και αποτελεσματικό πλαίσιο ενημέρωσης και υποστήριξης, ώστε ο εκπαιδευτικός να γνωρίζει εγκαίρως πού μπορεί να απευθυνθεί και ποιες δυνατότητες έχει στη διάθεσή του.

Η Πολιτεία δεν μπορεί να απαιτεί από τους εκπαιδευτικούς να αναλαμβάνουν καθημερινά την ευθύνη της ασφάλειας και της ομαλής λειτουργίας του σχολείου, χωρίς να διασφαλίζει ότι θα έχουν ουσιαστική θεσμική υποστήριξη όταν αμφισβητούνται πράξεις που συνδέονται με τα υπηρεσιακά τους καθήκοντα.

Ούτε ασυλία ούτε εγκατάλειψη – Αναγκαίες θεσμικές παρεμβάσεις

Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να βασιστεί στην παροχή ασυλίας στους εκπαιδευτικούς ούτε στον περιορισμό του δικαιώματος των γονέων να καταγγέλλουν σοβαρά περιστατικά.

Απαιτείται, αντίθετα, ένα ισορροπημένο και λειτουργικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει την προστασία των μαθητών, τον σεβασμό των δικαιωμάτων όλων των εμπλεκομένων και την απρόσκοπτη άσκηση του παιδαγωγικού έργου.

Στο πλαίσιο αυτό, είναι αναγκαία:

• Η θέσπιση σαφούς πρωτοκόλλου διαχείρισης καταγγελιών, με αντικειμενική καταγραφή των περιστατικών και διαφανείς διαδικασίες διερεύνησης.

• Η άμεση παροχή νομικής καθοδήγησης στους εκπαιδευτικούς, όταν μια υπόθεση συνδέεται με την άσκηση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων, σύμφωνα με τις ισχύουσες προϋποθέσεις.

• Η ουσιαστική υποστήριξη από τη διοίκηση, ώστε οι εκπαιδευτικοί να μην αντιμετωπίζουν μόνοι τους σύνθετες υπηρεσιακές και νομικές υποθέσεις.

• Η επιμόρφωση για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, καθώς και για την ορθή καταγραφή και διαχείριση δύσκολων περιστατικών.

• Η έγκαιρη ολοκλήρωση των διαδικασιών διερεύνησης, ώστε να αποφεύγονται αδικαιολόγητες καθυστερήσεις και παρατεταμένη αβεβαιότητα.

Η προστασία των παιδιών προϋποθέτει και τη στήριξη των εκπαιδευτικών

Η εύρυθμη λειτουργία του σχολείου απαιτεί εμπιστοσύνη, σαφείς κανόνες και θεσμική προστασία. Οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να λογοδοτούν για τις πράξεις τους, όπως κάθε δημόσιος λειτουργός, αλλά δεν είναι δυνατόν να ασκούν αποτελεσματικά τα καθήκοντά τους υπό τη διαρκή απειλή προσωπικής και επαγγελματικής εξόντωσης από μια ενδεχόμενη καταγγελία.

Η προστασία των μαθητών και η προστασία των εκπαιδευτικών δεν αποτελούν αντικρουόμενους στόχους. Είναι δύο αναγκαίες προϋποθέσεις για ένα ασφαλές, δίκαιο και λειτουργικό σχολικό περιβάλλον.

Η ευθύνη που αναλαμβάνει ο εκπαιδευτικός μέσα στην τάξη δεν μπορεί να μετατρέπεται σε προσωπικό ρίσκο χωρίς θεσμική στήριξη. Η Πολιτεία οφείλει να προστατεύει τα παιδιά, να διερευνά κάθε σοβαρή καταγγελία και ταυτόχρονα να διασφαλίζει ότι οι εκπαιδευτικοί που ασκούν νόμιμα τα καθήκοντά τους δεν θα μένουν μόνοι απέναντι σε σύνθετες και μακροχρόνιες διαδικασίες.

Αυτό δεν αποτελεί αίτημα προνομιακής μεταχείρισης. Αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για να μπορεί το σχολείο να επιτελεί τον παιδαγωγικό και κοινωνικό του ρόλο με ασφάλεια, υπευθυνότητα και αξιοπρέπεια.

Περισσότερη ευελιξία για τους εργαζόμενους γονείς και διευκόλυνση όσων χρειάζονται άδεια για τη φροντίδα συγγενικών τους προσώπων προβλέπουν οι νέες ρυθμίσεις του Υπουργείου Εργασίας.

Τρεις βασικές αλλαγές στο πλαίσιο χορήγησης της γονικής άδειας και της άδειας φροντιστή περιλαμβάνει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Εργασίας, το οποίο βρίσκεται υπό επεξεργασία. Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις αποσκοπούν στην απλούστευση των διαδικασιών και στην άρση περιορισμών που δυσκολεύουν τον προγραμματισμό των αδειών από τους εργαζόμενους.

Οι αλλαγές αφορούν την κατάργηση της υποχρεωτικής χρονικής απόστασης μεταξύ γονικών αδειών για διαφορετικά παιδιά, την απλούστευση της διαδικασίας για γονείς που εργάζονται στον ίδιο εργοδότη, καθώς και την κατάργηση της απαίτησης εξάμηνης προϋπηρεσίας για τη χορήγηση άδειας φροντιστή.

1. Καταργείται η υποχρεωτική αναμονή για γονική άδεια δεύτερου παιδιού

Η πρώτη προτεινόμενη αλλαγή αφορά τον περιορισμό που προβλέπει, κατά κανόνα, την παρέλευση ενός έτους πραγματικής απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη μετά τη λήξη της γονικής άδειας για ένα παιδί, προκειμένου να χορηγηθεί νέα άδεια για διαφορετικό παιδί.

Με τη νέα ρύθμιση επιδιώκεται να καταργηθεί αυτή η υποχρεωτική χρονική αναμονή, ώστε οι εργαζόμενοι γονείς να μπορούν να προγραμματίζουν τις άδειές τους με μεγαλύτερη ευχέρεια, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της οικογένειάς τους.

Υπενθυμίζεται ότι κάθε εργαζόμενος γονέας δικαιούται τέσσερις μήνες γονικής άδειας για κάθε παιδί έως τη συμπλήρωση του όγδοου έτους της ηλικίας του, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Πρόκειται για ατομικό δικαίωμα κάθε γονέα.

2. Απλούστευση της διαδικασίας για γονείς που εργάζονται στον ίδιο εργοδότη

Η δεύτερη παρέμβαση αφορά οικογένειες στις οποίες και οι δύο γονείς απασχολούνται στην ίδια επιχείρηση ή στον ίδιο εργοδότη.

Με βάση τον σχεδιασμό του νομοσχεδίου, οι γονείς δεν θα υποχρεούνται πλέον να δηλώνουν εκ των προτέρων τη σειρά με την οποία θα κάνουν χρήση της γονικής άδειας.

Η αλλαγή αυτή στοχεύει στη μείωση των διοικητικών υποχρεώσεων και στη διευκόλυνση του οικογενειακού και επαγγελματικού προγραμματισμού. Οι γονείς θα μπορούν να οργανώνουν αποτελεσματικότερα την απουσία τους από την εργασία, χωρίς να απαιτείται ο προκαθορισμός της σειράς με την οποία θα αξιοποιήσουν το σχετικό δικαίωμα.

Οι λεπτομέρειες εφαρμογής θα καθοριστούν από την τελική διατύπωση των διατάξεων και τις προβλεπόμενες διαδικασίες ενημέρωσης του εργοδότη.

3. Άδεια φροντιστή χωρίς προϋπόθεση εξάμηνης εργασίας

Η τρίτη αλλαγή αφορά την άδεια φροντιστή και ειδικότερα την προϋπόθεση συμπλήρωσης έξι μηνών εργασίας από την ημερομηνία πρόσληψης.

Η προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπει την κατάργηση αυτού του χρονικού περιορισμού, διευρύνοντας τη δυνατότητα πρόσβασης στην άδεια για εργαζομένους που έχουν ανάγκη να παρέχουν προσωπική φροντίδα ή υποστήριξη σε συγγενικό τους πρόσωπο ή σε άλλο πρόσωπο που καλύπτεται από την ισχύουσα νομοθεσία.

Η συγκεκριμένη άδεια διακρίνεται από τη γονική άδεια, καθώς συνδέεται με την ανάγκη φροντίδας προσώπου και όχι αποκλειστικά με την ανατροφή παιδιού.

Εφόσον η ρύθμιση οριστικοποιηθεί, εργαζόμενοι που αντιμετωπίζουν αντίστοιχες ανάγκες ήδη κατά τους πρώτους μήνες της εργασιακής τους σχέσης θα μπορούν να εξυπηρετούνται χωρίς να απαιτείται προηγουμένως η συμπλήρωση εξαμήνου απασχόλησης.

Αναμένεται η οριστικοποίηση των διατάξεων

Οι τρεις παρεμβάσεις εντάσσονται στο υπό επεξεργασία νομοσχέδιο και, μέχρι την ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας, αποτελούν προτεινόμενες αλλαγές και όχι οριστικά διαμορφωμένο νέο καθεστώς.

Η τελική μορφή των ρυθμίσεων, οι ειδικότεροι όροι εφαρμογής τους και η ημερομηνία έναρξης ισχύος θα προκύψουν από τις διατάξεις που θα ψηφιστούν και θα τεθούν σε εφαρμογή.

Στόχος των προτεινόμενων αλλαγών είναι η απλούστευση των διαδικασιών χορήγησης των αδειών και η μεγαλύτερη ευελιξία για τους εργαζόμενους που καλούνται να συνδυάσουν τις επαγγελματικές τους υποχρεώσεις με τις ανάγκες φροντίδας και ανατροφής της οικογένειάς τους.

Πριν από την άνοιξη του 2027 αναμένεται η κατάθεση και ψήφιση των ρυθμίσεων – Ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός πολυνομοσχεδίου ή δύο ξεχωριστών νομοσχεδίων

Σε τροχιά νομοθετικής υλοποίησης εισέρχεται το νέο πακέτο παρεμβάσεων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, το οποίο αναμένεται να καλύψει και τις τρεις βαθμίδες της εκπαίδευσης, από την προσχολική και την πρωτοβάθμια έως τη δευτεροβάθμια και την ανώτατη εκπαίδευση.

Οι βασικοί άξονες των σχεδιαζόμενων ρυθμίσεων φέρονται να έχουν οριστικοποιηθεί, με τις παρεμβάσεις να αφορούν τη λειτουργία και την οργάνωση των σχολικών μονάδων, την αξιολόγηση εκπαιδευτικών και δομών, υπηρεσιακά ζητήματα του εκπαιδευτικού προσωπικού, καθώς και θεσμικές αλλαγές στα πανεπιστήμια και στην ΑΣΠΑΙΤΕ.

Κεντρικός στόχος του σχεδιασμού είναι η αναμόρφωση επιμέρους δομών, προγραμμάτων και διαδικασιών του εκπαιδευτικού συστήματος, μέσα από ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο που θα επηρεάσει τόσο την καθημερινότητα των σχολείων όσο και τη λειτουργία των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης.

Ένα ή δύο νομοσχέδια – Το χρονοδιάγραμμα έως την άνοιξη του 2027

Παρά την οριστικοποίηση των βασικών κατευθύνσεων, δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί ο τρόπος με τον οποίο θα οργανωθεί η νομοθετική πρωτοβουλία.

Ειδικότερα, εξετάζονται δύο ενδεχόμενα:

• Η κατάθεση ενός ενιαίου και εκτεταμένου πολυνομοσχεδίου, το οποίο θα περιλαμβάνει το σύνολο των παρεμβάσεων.

• Η κατάθεση δύο χωριστών νομοσχεδίων, με επιμερισμό των ρυθμίσεων σε διαφορετικές νομοθετικές ενότητες.

Ανεξάρτητα από την τελική επιλογή, το χρονοδιάγραμμα που περιγράφεται προβλέπει ότι η κατάθεση και η ψήφιση των σχετικών διατάξεων στη Βουλή θα πραγματοποιηθούν πριν από την άνοιξη του 2027.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται, επομένως, να διευκρινιστούν τόσο η μορφή των νομοθετημάτων όσο και οι επιμέρους ρυθμίσεις που θα περιλαμβάνουν, ώστε να προχωρήσει η διαδικασία ενημέρωσης και διαβούλευσης με τους ενδιαφερόμενους φορείς.

1. Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: Αυτονομία, αξιολόγηση και υπηρεσιακά ζητήματα

Σημαντικό μέρος των σχεδιαζόμενων αλλαγών αφορά τη λειτουργία των σχολικών μονάδων και τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού στην Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Οι βασικές κατευθύνσεις περιλαμβάνουν:

Λειτουργική αναβάθμιση και ενίσχυση της αυτονομίας των σχολείων. Οι παρεμβάσεις αναμένεται να αφορούν τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας των σχολικών μονάδων, με έμφαση στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των αναγκών τους.

Αξιολόγηση εκπαιδευτικών και δομών. Στο νομοθετικό πακέτο περιλαμβάνονται ζητήματα περαιτέρω αξιολόγησης, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης και της λειτουργίας των εκπαιδευτικών δομών.

Υπηρεσιακή κατάσταση του εκπαιδευτικού προσωπικού. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ρυθμίσεις που αφορούν διορισμούς, μεταθέσεις και τοποθετήσεις εκπαιδευτικών, δηλαδή διαδικασίες που επηρεάζουν άμεσα τη στελέχωση και τη λειτουργία των σχολείων.

Οι συγκεκριμένοι τομείς αποτελούν βασικά πεδία παρέμβασης, καθώς συνδέονται τόσο με την καθημερινή λειτουργία των σχολικών μονάδων όσο και με τις υπηρεσιακές συνθήκες των εκπαιδευτικών.

2. Πανεπιστήμια: Ρυθμίσεις για το Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό (ΕΔΙΠ)

Παρεμβάσεις σχεδιάζονται και για την ανώτατη εκπαίδευση, με ιδιαίτερη αναφορά στο Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό (ΕΔΙΠ) των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων.

Οι προβλεπόμενες ρυθμίσεις αναμένεται να αφορούν το ακαδημαϊκό και διδακτικό έργο των μελών ΕΔΙΠ, καθώς και ζητήματα που σχετίζονται με την επαγγελματική και υπηρεσιακή τους εξέλιξη μέσα στα πανεπιστήμια.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που περιγράφεται, επιδίωξη είναι να αντιμετωπιστούν θεσμικές εκκρεμότητες που παραμένουν ανοιχτές και να αποσαφηνιστούν πτυχές του ρόλου και των δυνατοτήτων εξέλιξης του συγκεκριμένου προσωπικού.

Οι τελικές προβλέψεις, ωστόσο, θα εξαρτηθούν από το περιεχόμενο των διατάξεων που θα κατατεθούν επισήμως.

3. ΑΣΠΑΙΤΕ: Στο τραπέζι η θεσμική αναδιάρθρωση

Ξεχωριστή θέση στο υπό διαμόρφωση νομοθετικό πλαίσιο καταλαμβάνει η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΑΣΠΑΙΤΕ).

Ο σχεδιασμός προβλέπει την αναδιάρθρωση του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας της, με στόχο τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου της στην παιδαγωγική κατάρτιση των εκπαιδευτικών.

Οι παρεμβάσεις αναμένεται να κινηθούν σε τρεις βασικούς άξονες:

• Επαναπροσδιορισμός του θεσμικού ρόλου της ΑΣΠΑΙΤΕ στην εκπαίδευση και την παιδαγωγική προετοιμασία των εκπαιδευτικών.

• Εκσυγχρονισμός των προγραμμάτων σπουδών, ώστε να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες εκπαιδευτικές ανάγκες.

• Ενίσχυση της θεσμικής θέσης και του κύρους της, ως φορέα παιδαγωγικής και τεχνολογικής εκπαίδευσης.

Η αναδιάρθρωση της ΑΣΠΑΙΤΕ αποτελεί μία από τις διακριτές ενότητες των σχεδιαζόμενων αλλαγών, ενώ το εύρος και οι λεπτομέρειες των παρεμβάσεων θα αποσαφηνιστούν με την παρουσίαση των σχετικών νομοθετικών διατάξεων.

Τα επόμενα βήματα και η διαβούλευση

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποσαφηνιστεί η τελική μορφή των νομοθετικών πρωτοβουλιών και να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο θα προχωρήσει η διαδικασία κατάθεσης και επεξεργασίας τους.

Παράλληλα, αναμένεται να ανοίξει ο διάλογος με τους εμπλεκόμενους φορείς, τα πανεπιστημιακά ιδρύματα, τα συνδικαλιστικά όργανα των εκπαιδευτικών και την ευρύτερη εκπαιδευτική κοινότητα.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται πλέον στο συγκεκριμένο περιεχόμενο των ρυθμίσεων, καθώς και στις συνέπειες που θα έχουν για τη λειτουργία των σχολείων, την υπηρεσιακή κατάσταση των εκπαιδευτικών, το έργο του προσωπικού των πανεπιστημίων και τον ρόλο της ΑΣΠΑΙΤΕ.

Τα βασικά σημεία του νομοθετικού σχεδιασμού

Το περιεχόμενο των ρυθμίσεων θα καθορίσει την επόμενη ημέρα στην Εκπαίδευση

Το νέο νομοθετικό πακέτο αναμένεται να αποτελέσει σημαντική παρέμβαση σε διαφορετικά επίπεδα του εκπαιδευτικού συστήματος. Ωστόσο, η πραγματική έκταση των αλλαγών θα αποτυπωθεί μέσα από τις τελικές διατάξεις και τις συγκεκριμένες προβλέψεις που θα τεθούν προς ψήφιση.

Μέχρι τότε, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα τόσο ως προς τη μορφή των νομοσχεδίων όσο και ως προς τις λεπτομέρειες εφαρμογής των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων. Καθοριστικό επόμενο βήμα θα είναι η επίσημη παρουσίαση του νομοθετικού σχεδιασμού και η έναρξη της διαβούλευσης με τους φορείς της εκπαίδευσης.

Στο πλαίσιο της Πράξης «Ενισχυτική Διδασκαλία στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, σχολικό έτος 2026- 2027», με κωδικό ΟΠΣ 6063910 του Προγράμματος «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή 2021- 2027», σας γνωρίζουμε ότι εκδόθηκαν οι ακόλουθες Υπουργικές Αποφάσεις για το Πρόγραμμα της Ενισχυτικής Διδασκαλίας Γυμνασίου και το Πρόγραμμα της Ενισχυτικής Διδασκαλίας Ειδικών Μαθημάτων:

 Οδηγίες για την οργάνωση της Ενισχυτικής Διδασκαλίας Γυμνασίου και της Ενισχυτικής Διδασκαλίας Ειδικών Μαθημάτων (Ε.Δ.Ε.Μ.) για το σχολικό έτος 2026-2027

Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η επιστημονική κοινότητα περιγράφει και προσεγγίζει τη δυσλεξία φέρνει η αναθεώρηση του σχετικού ορισμού από τη Διεθνή Ένωση Δυσλεξίας (International Dyslexia Association – IDA).

Η νέα διατύπωση, η οποία εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 2025 και παρουσιάστηκε αναλυτικά σε επιστημονική δημοσίευση το 2026, έρχεται να καλύψει κενά που είχαν εντοπιστεί στον ευρέως χρησιμοποιούμενο ορισμό του 2002.

Όπως αναφέρει σε δημοσίευμά της η βρετανική εφημερίδα The Independent, η αναθεώρηση ενδέχεται να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο τα σχολεία, οι εκπαιδευτικοί και οι αρμόδιοι φορείς αναγνωρίζουν τη δυσλεξία και οργανώνουν την υποστήριξη των παιδιών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ανάγνωση και τη γραφή.

Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι η νέα προσέγγιση απομακρύνεται από την αντίληψη πως η αναγνώριση της δυσλεξίας πρέπει να εξαρτάται από μια συγκεκριμένη σχέση ανάμεσα στη νοημοσύνη και στην αναγνωστική επίδοση.

Παράλληλα, δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών, στην αποτελεσματική εκπαιδευτική παρέμβαση και στην ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες διαφορετικών γλωσσικών συστημάτων.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η αλλαγή αφορά ένα ζήτημα με άμεσες συνέπειες για την εκπαιδευτική πορεία των παιδιών, την αυτοπεποίθησή τους, τις σχέσεις τους με το σχολείο, αλλά και τις ευκαιρίες που θα έχουν αργότερα στην επαγγελματική και κοινωνική τους ζωή.

Τι αλλάζει στον ορισμό της δυσλεξίας

Για πρώτη φορά έπειτα από περισσότερα από 20 χρόνια αναθεωρείται ο ορισμός της δυσλεξίας, με έμφαση στην έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών, χωρίς εξάρτηση από τις επιδόσεις στα τεστ νοημοσύνης.

Η νέα προσέγγιση λαμβάνει περισσότερο υπόψη τις διαφορές μεταξύ των γλωσσών και αμφισβητεί παλαιότερα κριτήρια που μπορούσαν να αφήσουν παιδιά χωρίς την υποστήριξη που χρειάζονταν.

Στην Ελλάδα, όπου η αξιολόγηση των μαθητών γίνεται μέσα από συγκεκριμένες εκπαιδευτικές διαδικασίες, η εξέλιξη ανοίγει ξανά τη συζήτηση για την έγκαιρη παρέμβαση, τις δυνατότητες των σχολείων και την ισότιμη πρόσβαση στη μάθηση.

Υπενθυμίζεται ότι ο προηγούμενος ορισμός της Διεθνούς Ένωσης Δυσλεξίας, ο οποίος υιοθετήθηκε το 2002, περιέγραφε τη δυσλεξία ως μαθησιακή δυσκολία που χαρακτηρίζεται από προβλήματα στην ακριβή ή ευχερή αναγνώριση των λέξεων, καθώς και από δυσκολίες στην ορθογραφία και στην αποκωδικοποίηση του γραπτού λόγου.

Ωστόσο, με την πάροδο των ετών διαπιστώθηκε ότι ορισμένα στοιχεία δεν αποτύπωναν επαρκώς την πολυπλοκότητα της δυσλεξίας και τη μεγάλη ποικιλία με την οποία εκδηλώνεται από άτομο σε άτομο.

Η νέα διατύπωση διατηρεί τον πυρήνα της προηγούμενης προσέγγισης, αλλά εισάγει σημαντικές διευκρινίσεις.

1. Η νοημοσύνη δεν αποτελεί προϋπόθεση για την αναγνώριση της δυσλεξίας

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την απομάκρυνση από την εξάρτηση της αναγνώρισης της δυσλεξίας από μια συγκεκριμένη διαφορά ανάμεσα στη βαθμολογία ενός τεστ νοημοσύνης και στην επίδοση ενός ατόμου σε δοκιμασίες ανάγνωσης.

Σύμφωνα με τον Independent, ο παλαιότερος τρόπος προσέγγισης συνδεόταν με την απαίτηση μιας διαφοράς 15 μονάδων μεταξύ της επίδοσης σε τυποποιημένο τεστ νοημοσύνης και της επίδοσης στην ανάγνωση.

Αυτό μπορούσε να δημιουργήσει ένα σοβαρό πρόβλημα: παιδιά με πραγματικές και επίμονες αναγνωστικές δυσκολίες ενδέχεται να μην πληρούσαν το συγκεκριμένο κριτήριο, ακόμη και αν χρειάζονταν ουσιαστική εκπαιδευτική υποστήριξη.

Ο R. Malatesha Joshi, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Texas A&M και ένας από τους επιστήμονες που συμμετείχαν στην επεξεργασία της νέας προσέγγισης, έχει επισημάνει ότι παιδιά τα οποία βρίσκονταν πολύ κοντά στο συγκεκριμένο όριο μπορούσαν να αποκλείονται από την αναγνώριση των δυσκολιών τους εξαιτίας μιας μικρής διαφοράς στη βαθμολογία.

Η αναθεωρημένη προσέγγιση στρέφει, επομένως, την προσοχή στις ίδιες τις αναγνωστικές και ορθογραφικές δυσκολίες, στη διάρκεια και στην έντασή τους, καθώς και στην ανταπόκριση του μαθητή στην κατάλληλη διδασκαλία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η αξιολόγηση της νοητικής λειτουργίας παύει να έχει θέση όπου κρίνεται επιστημονικά αναγκαία. Αναγνωρίζεται, όμως, ότι η διαφορά ανάμεσα σε δύο βαθμολογίες δεν πρέπει να λειτουργεί ως καθολικό φίλτρο για το αν ένα παιδί μπορεί να αναγνωριστεί ως δυσλεκτικό.

2. Η δυσλεξία εκδηλώνεται διαφορετικά ανάλογα με τη γλώσσα

Η δεύτερη σημαντική αλλαγή αφορά τις διαφορές μεταξύ των γλωσσών και των συστημάτων γραφής.

Η έρευνα για τη δυσλεξία βασίστηκε επί δεκαετίες, σε μεγάλο βαθμό, σε δεδομένα από αγγλόφωνους πληθυσμούς και άλλες δυτικοευρωπαϊκές γλώσσες.

Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο αντιστοιχούν οι γραπτοί χαρακτήρες στους ήχους της ομιλίας διαφέρει από γλώσσα σε γλώσσα.

Στα αγγλικά, για παράδειγμα, η σχέση ανάμεσα στην ορθογραφία και στην προφορά μπορεί να είναι ιδιαίτερα σύνθετη. Στα ελληνικά, η αντιστοίχιση γραμμάτων και ήχων είναι γενικά πιο συστηματική, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ανάγνωση και η ορθογραφία δεν παρουσιάζουν δυσκολίες.

Η νέα προσέγγιση λαμβάνει περισσότερο υπόψη το γεγονός ότι η δυσλεξία μπορεί να εκδηλώνεται διαφορετικά ανάλογα με τη γλώσσα που μαθαίνει και χρησιμοποιεί ένα άτομο.

Η έρευνα των τελευταίων δύο δεκαετιών έχει διευρύνει σημαντικά τη γνώση σχετικά με τις αναγνωστικές δυσκολίες σε γλώσσες όπως τα κινεζικά, τα ιαπωνικά, τα εβραϊκά και τα αραβικά.

Η διεύρυνση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου τα σχολεία υποδέχονται επίσης παιδιά με διαφορετικές γλωσσικές και πολιτισμικές εμπειρίες.

Για παράδειγμα, ένα παιδί που μεγαλώνει σε δίγλωσσο περιβάλλον μπορεί να παρουσιάζει δυσκολίες στην ανάγνωση ή στη γραφή της ελληνικής γλώσσας.

Η αξιολόγηση χρειάζεται να εξετάζει αν οι δυσκολίες σχετίζονται με την ανεπαρκή έκθεση στη γλώσσα, με τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες που έχει λάβει το παιδί ή με μια ειδική μαθησιακή δυσκολία.

Οι παράγοντες αυτοί δεν είναι ταυτόσημοι και δεν πρέπει να συγχέονται. Η περιορισμένη γνώση μιας γλώσσας δεν ισοδυναμεί με δυσλεξία, όπως και η διγλωσσία δεν αποκλείει την ύπαρξή της.

3. Έμφαση στην έγκαιρη παρέμβαση

Η τρίτη βασική αλλαγή αφορά τον χρόνο παρέμβασης.

Η νέα προσέγγιση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών και στην παροχή γλωσσικής και αναγνωστικής υποστήριξης ήδη από τα πρώτα χρόνια της εκπαίδευσης.

Η παλαιότερη διατύπωση είχε συνδεθεί με την αντίληψη ότι θα έπρεπε να αναμένεται η φοίτηση του παιδιού στη δεύτερη ή την τρίτη τάξη του δημοτικού, προτού προχωρήσει η σχετική διαδικασία αναγνώρισης.

Αντίθετα, η σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση υπογραμμίζει ότι η αναμονή δεν είναι πάντοτε προς όφελος του παιδιού.

Οι δυσκολίες στην εκμάθηση της ανάγνωσης δεν εξαφανίζονται επειδή ο μαθητής μεγαλώνει. Αντίθετα, όταν δεν αντιμετωπίζονται εγκαίρως, μπορεί να επηρεάσουν σταδιακά την κατανόηση κειμένων, την απόκτηση λεξιλογίου, την παραγωγή γραπτού λόγου και τη συνολική σχολική επίδοση.

Ένα παιδί που δυσκολεύεται να διαβάσει μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να ολοκληρώσει μια άσκηση, να αποφεύγει να διαβάζει δυνατά στην τάξη ή να εμφανίζει έντονο άγχος πριν από ένα διαγώνισμα.

Εάν οι δυσκολίες αυτές ερμηνεύονται διαρκώς ως έλλειψη προσπάθειας, αδιαφορία ή χαμηλές ικανότητες, το παιδί κινδυνεύει να αναπτύξει αρνητική εικόνα για τον εαυτό του.

Η έγκαιρη υποστήριξη μπορεί να περιορίσει αυτές τις συνέπειες. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που καθυστερεί να κατακτήσει την ανάγνωση έχει δυσλεξία, αλλά ότι οι επίμονες δυσκολίες χρειάζεται να διερευνώνται και να αντιμετωπίζονται χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.

Τι είναι σήμερα η δυσλεξία και πώς επηρεάζει τη μάθηση

Σύμφωνα με τον αναθεωρημένο ορισμό της Διεθνούς Ένωσης Δυσλεξίας, η δυσλεξία είναι μια ειδική μαθησιακή διαταραχή που χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στην ανάγνωση λέξεων ή και στην ορθογραφία, οι οποίες μπορεί να αφορούν την ακρίβεια, την ταχύτητα ή και τις δύο παραμέτρους.

Οι δυσκολίες εμφανίζονται σε διαφορετικό βαθμό από άτομο σε άτομο και επιμένουν ακόμη και όταν το παιδί έχει λάβει διδασκαλία κατάλληλη και αποτελεσματική για τους συμμαθητές του.

Οι παράγοντες που συνδέονται με τη δυσλεξία είναι σύνθετοι και περιλαμβάνουν γενετικές, νευροβιολογικές και περιβαλλοντικές επιδράσεις, οι οποίες αλληλεπιδρούν κατά την ανάπτυξη.

Συχνά παρατηρούνται δυσκολίες στη φωνολογική και τη μορφολογική επεξεργασία της γλώσσας, χωρίς αυτές να εμφανίζονται υποχρεωτικά σε κάθε άτομο με δυσλεξία.

Ενδέχεται, επίσης, να υπάρχουν πρώιμες δυσκολίες στην ανάπτυξη του προφορικού λόγου, οι οποίες μπορούν να λειτουργήσουν ως ενδείξεις αυξημένου κινδύνου για μεταγενέστερες δυσκολίες στον γραπτό λόγο.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην ανάγνωση ενός κειμένου. Όταν το διάβασμα απαιτεί δυσανάλογη προσπάθεια, το παιδί μπορεί να έχει λιγότερες ευκαιρίες να εξοικειωθεί με νέες λέξεις, να αποκτήσει γνώσεις μέσα από βιβλία και να αναπτύξει τον γραπτό του λόγο.

Παράλληλα, η δυσλεξία μπορεί να επηρεάσει την ψυχολογική ευεξία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τις μελλοντικές εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα άτομα με δυσλεξία παρουσιάζουν τις ίδιες δυσκολίες ή ότι η μαθησιακή διαταραχή καθορίζει την πορεία της ζωής τους. Η ένταση των δυσκολιών, η ποιότητα της υποστήριξης και οι συνθήκες στις οποίες μαθαίνει κάθε άτομο διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.

Εξίσου σημαντικό είναι να μην ταυτίζεται η δυσλεξία με τη χαμηλή νοημοσύνη. Πρόκειται για ειδική μαθησιακή δυσκολία και όχι για ένδειξη μειωμένων συνολικών διανοητικών ικανοτήτων.

Η ελληνική πραγματικότητα για τη δυσλεξία

Στην Ελλάδα, η δυσλεξία αναγνωρίζεται ως ειδική μαθησιακή δυσκολία στο πλαίσιο της ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης.

Ωστόσο, η συζήτηση για την έκταση του φαινομένου προσκρούει στο γεγονός ότι τα ποσοστά που αναφέρονται σε επιμέρους έρευνες δεν αποτελούν κατ’ ανάγκη μια σύγχρονη, αντιπροσωπευτική αποτύπωση του συνόλου των μαθητών της χώρας.

Στην επιστημονική βιβλιογραφία συναντώνται εκτιμήσεις που τοποθετούν τη δυσλεξία σε ένα εύρος αρκετών ποσοστιαίων μονάδων του πληθυσμού. Ωστόσο, τα αποτελέσματα εξαρτώνται από τον ορισμό που χρησιμοποιείται, τα κριτήρια αξιολόγησης, την ηλικία των συμμετεχόντων και τη μεθοδολογία κάθε έρευνας.

Μια μελέτη που φιλοξενείται στο Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης, η οποία εξέτασε 880 εφήβους, κατέγραψε ποσοστό 7,5%, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το συγκεκριμένο ποσοστό αντιστοιχεί σε επίσημη εθνική εκτίμηση για τη σημερινή μαθητική κοινότητα.

Αντίστοιχα, σε μεταπτυχιακή εργασία του Πανεπιστημίου Πειραιώς αναφέρεται εκτίμηση ότι το 10%-15% των μαθητών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης εμφανίζει ειδική διαταραχή της ανάγνωσης ή δυσλεξία.

Σε κάθε περίπτωση, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι δεν έχει σημασία μόνο πόσα παιδιά έχουν δυσλεξία, αλλά και πόσα αναγνωρίζονται εγκαίρως, πόσα λαμβάνουν την κατάλληλη εκπαιδευτική υποστήριξη και πόσα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες χωρίς να έχουν αξιολογηθεί.

Πώς γίνεται η αξιολόγηση στην Ελλάδα

Στο θεσμοθετημένο πλαίσιο για την αξιολόγηση και την υποστήριξη μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, κεντρικό ρόλο έχουν τα Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕΔΑΣΥ), τα οποία αξιολογούν μαθητές και διατυπώνουν προτάσεις για την εκπαιδευτική τους υποστήριξη.

Το σχετικό θεσμικό πλαίσιο περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, στον Ν. 4823/2021.

Για τις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένα όρια ως προς τις τάξεις φοίτησης και την ηλικία των μαθητών που μπορούν να αξιολογούνται από τα ΚΕΔΑΣΥ.

Σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις, τα ΚΕΔΑΣΥ μπορούν να αξιολογούν ειδικές μαθησιακές δυσκολίες μαθητών έως και την Α΄ τάξη του Λυκείου, εφόσον δεν έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους.

Η αξιολόγηση αποσκοπεί στη συγκέντρωση των αναγκαίων στοιχείων για τον μαθητή, στην αποσαφήνιση των εκπαιδευτικών του αναγκών και στη διαμόρφωση κατάλληλων προτάσεων υποστήριξης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η διαδικασία συνδέεται με την εκπαιδευτική πορεία του παιδιού και μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται στο σχολείο.

Στις περιπτώσεις μαθητών με αναγνωρισμένες ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, όπως η δυσλεξία, προβλέπονται συγκεκριμένες διευκολύνσεις στις εξετάσεις, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει η ισχύουσα νομοθεσία.

Στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, για παράδειγμα, οι υποψήφιοι με τις προβλεπόμενες γνωματεύσεις μπορούν να εξετάζονται προφορικά, εφόσον υποβάλουν τη σχετική αίτηση και πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις.

Η σημασία της έγκαιρης παρέμβασης

Η αναθεώρηση του διεθνούς ορισμού θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα: πόσο γρήγορα μπορεί ένα παιδί που δυσκολεύεται να λάβει την κατάλληλη βοήθεια;

Η αναγνώριση μιας μαθησιακής δυσκολίας και η παροχή εκπαιδευτικής υποστήριξης δεν είναι δύο διαδικασίες που πρέπει υποχρεωτικά να περιμένουν η μία την ολοκλήρωση της άλλης.

Όταν ένας εκπαιδευτικός διαπιστώνει ότι ένας μαθητής δυσκολεύεται συστηματικά να αναγνωρίσει λέξεις, να διαβάσει με ακρίβεια ή να γράψει με συνέπεια, μπορεί να προσαρμόσει τη διδασκαλία και να παρακολουθήσει την πρόοδό του, ενώ παράλληλα διερευνάται αν χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός υποκαθιστά τον ειδικό, αλλά ότι δεν χρειάζεται να αναβάλλεται η μαθησιακή υποστήριξη μέχρι να ολοκληρωθούν όλες οι διοικητικές διαδικασίες.

Η αποτελεσματική παρέμβαση μπορεί να περιλαμβάνει συστηματική και ρητή διδασκαλία των σχέσεων ανάμεσα στους ήχους και στα γράμματα, εξάσκηση στην αποκωδικοποίηση λέξεων, ανάπτυξη της αναγνωστικής ευχέρειας και υποστήριξη στην ορθογραφία.

Οι παρεμβάσεις πρέπει να προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε μαθητή, να βασίζονται στην παρακολούθηση της προόδου του και να μην εξαντλούνται στη γενική προτροπή «διάβαζε περισσότερο», καθώς το ίδιο το διάβασμα αποτελεί την πηγή της δυσκολίας.

Εξίσου σημαντική είναι η συνεργασία μεταξύ σχολείου, οικογένειας και ειδικών. Οι γονείς χρειάζεται να ενημερώνονται με σαφήνεια για τις δυσκολίες που παρατηρούνται, τα επόμενα βήματα και τις δυνατότητες υποστήριξης, χωρίς να αντιμετωπίζουν τη μαθησιακή δυσκολία ως προσωπική αποτυχία του παιδιού ή της οικογένειας.

Ωστόσο, στην πράξη, για οικογένειες με οικονομικούς περιορισμούς, η πρόσβαση σε ιδιωτικές υπηρεσίες αξιολόγησης ή εξειδικευμένης εκπαιδευτικής παρέμβασης μπορεί να είναι δυσκολότερη.

Κατά συνέπεια, ο ρόλος των δημόσιων δομών και των σχολείων καθίσταται ακόμη πιο σημαντικός.

Η δυσλεξία στο σχολείο

Ένα από τα συχνότερα λάθη που παρατηρούνται είναι να περιορίζεται η δυσλεξία στα ορθογραφικά λάθη ή στην αργή ανάγνωση.

Στην πραγματικότητα, η αξιολόγηση χρειάζεται να εξετάζει ένα ευρύτερο σύνολο δεξιοτήτων, με ιδιαίτερη έμφαση στην ακρίβεια και στην ευχέρεια της ανάγνωσης, στην αποκωδικοποίηση και στην ορθογραφία.

Ένας μαθητής μπορεί να κατανοεί προφορικά ένα σύνθετο θέμα, αλλά να δυσκολεύεται να αποδώσει τις γνώσεις του σε ένα γραπτό διαγώνισμα. Μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να διαβάσει την εκφώνηση μιας άσκησης ή να κάνει λάθη σε λέξεις που έχει ήδη διδαχθεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ορθογραφικό λάθος, κάθε αργή ανάγνωση ή κάθε χαμηλή επίδοση αποτελεί ένδειξη δυσλεξίας.

Η αξιολόγηση οφείλει να διακρίνει τις επίμονες και ειδικές δυσκολίες από άλλους παράγοντες που επηρεάζουν τη μάθηση.

Ούτε είναι σωστό να αποδίδεται αυτομάτως στη δυσλεξία κάθε δυσκολία συγκέντρωσης, μνήμης ή οργάνωσης. Τέτοιες δυσκολίες μπορεί να συνυπάρχουν, αλλά δεν αποτελούν από μόνες τους διαγνωστικά κριτήρια για τη δυσλεξία.

Για τους λόγους αυτούς, η ακριβής αποτύπωση των χαρακτηριστικών κάθε περίπτωσης είναι απαραίτητη, ώστε η υποστήριξη να μην βασίζεται σε γενικεύσεις.

Εξίσου σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζεται η δυσλεξία ως ένδειξη μειωμένης προσπάθειας. Όταν ένας μαθητής χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια από τους συμμαθητές του για να ολοκληρώσει μια αναγνωστική εργασία, η επανάληψη της ίδιας άσκησης χωρίς κατάλληλη καθοδήγηση μπορεί να μην είναι αρκετή, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί.

Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης

Η αναθεώρηση του ορισμού της δυσλεξίας επαναφέρει το ερώτημα για το πώς μπορεί η τεχνολογία να συμβάλει στην εκπαιδευτική υποστήριξη των μαθητών με δυσλεξία.

Τα εργαλεία μετατροπής κειμένου σε ομιλία, οι ψηφιακοί αναγνώστες, οι εφαρμογές υποβοηθούμενης γραφής και τα προγράμματα που διευκολύνουν την οργάνωση των πληροφοριών μπορούν να περιορίσουν ορισμένα εμπόδια στην πρόσβαση στο εκπαιδευτικό υλικό.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί επίσης να προσφέρει δυνατότητες προσαρμογής της παρουσίασης ενός κειμένου, δημιουργίας εναλλακτικών επεξηγήσεων και εξάσκησης σε δεξιότητες γραμματισμού.

Ωστόσο, η τεχνολογία δεν αποτελεί από μόνη της θεραπεία ούτε υποκαθιστά την εξειδικευμένη αξιολόγηση και τη συστηματική διδασκαλία.

Χρειάζεται, επίσης, προσοχή στην προστασία των προσωπικών δεδομένων των παιδιών, στην αξιοπιστία των ψηφιακών εργαλείων και στον κίνδυνο να χρησιμοποιούνται αυτοματοποιημένες εφαρμογές ως υποκατάστατο της επιστημονικής αξιολόγησης.

Γνωστοποιείται πίνακας μη δεκτών υποψηφίων στη διαδικασία πρόσληψης για το Ψηφιακό Φροντιστήριο με την αιτιολογία απόρριψης και πίνακας δεκτών υποψηφίων με τη βαθμολογία των κριτηρίων της κατηγορίας Β. «Επιστημονική Κατάρτιση – Εμπειρία» κατόπιν της 126274/Δ7/24.09.2026 Πρόσκλησης (ΑΔΑ: ΨΦΑ446ΝΚΠΔ-ΘΦ6).

Το έγγραφο με τους πίνακες

Από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού επισημαίνεται ότι σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία (η με αριθμ πρωτ. Φ.253/75425/Β6/2009 -ΦΕΚ Β’ 1369  Υπουργική Απόφαση όπως τροποποιήθηκε από τη με αριθμ. πρωτ. Φ.253/89582/Α5/2024-ΦΕΚ Β’ 4625 Υπουργική Απόφαση), οι υποψήφιοι, που λαμβάνουν μέρος στη διαδικασία εισαγωγής στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση με την ειδική κατηγορία των Ελλήνων του Εξωτερικού μπορούν να λάβουν γνώση των γραπτών τους δοκιμίων με επίδειξη αυτών σε χώρο και σε χρονικό διάστημα που θα καθορίζεται από την Διεύθυνση Εξετάσεων και Πιστοποιήσεων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.

Οι υποψήφιοι που συμμετείχαν στις Εξετάσεις Ελλήνων εξωτερικού Σεπτεμβρίου 2026 και επιθυμούν να λάβουν γνώση των γραπτών τους δοκιμίων με επίδειξη αυτών, πρέπει να υποβάλουν αιτήσεις απ’ευθείας στην ανωτέρω Διεύθυνση, είτε ταχυδρομικά (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ, «ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΩΝ» ΤΜΗΜΑ B΄,Ανδρ. Παπανδρέου 37, Τ.Κ. 15122, Μαρούσι – Αθήνα) είτε ηλεκτρονικά στην ηλεκτρονική διεύθυνση Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.">dode@minedu.gov.gr,  έως την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026.

Στην αίτηση υποψηφίου αναγράφονται τα πλήρη ονομαστικά του στοιχεία (επώνυμο, όνομα, πατρώνυμο, μητρώνυμο), ο κωδικός αριθμός με τον οποίο συμμετείχε στις πανελλήνιες εξετάσεις, το μάθημα ή τα μαθήματα για τα οποία επιθυμεί να λάβει γνώση των γραπτών του δοκιμίων  και τηλέφωνο επικοινωνίας.

Μαζί με την αίτηση συνυποβάλλεται σχετικό παράβολο, το οποίο υποχρεωτικά εκδίδεται ηλεκτρονικά από την εφαρμογή «e-Παράβολο» της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων του Υπουργείου Οικονομικών στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.gsis.gr, με ονομασία «Παράβολα επίδειξης γραπτών δοκιμίων Πανελληνίων Εξετάσεων».

Η επίδειξη των γραπτών δοκιμίων γίνεται αποκλειστικά και μόνο στον ίδιο τον ενδιαφερόμενο παρουσία του γονέα του ή του κηδεμόνα του, εφόσον ο υποψήφιος το ζητήσει.

Από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού υπενθυμίζεται ότι, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας:

Η υποβολή αιτήσεων από τους υποψήφιους που συμμετείχαν στις Επαναληπτικές Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 και επιθυμούν να λάβουν γνώση των γραπτών τους δοκιμίων, γίνεται απευθείας στη Διεύθυνση Εξετάσεων και Πιστοποιήσεων του ΥΠΑΙΘΑ αποκλειστικά εντός του μηνός Οκτωβρίου μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας https://mydocs.minedu.gov.gr/ 

Η επίδειξη στους υποψηφίους των γραπτών δοκιμίων σε φωτοτυπία των μαθημάτων Γενικής Παιδείας, Ομάδων Προσανατολισμού και Ειδικότητας, των Ειδικών Μαθημάτων και του μαθήματος Μουσική Αντίληψη, Θεωρία και Αρμονία γίνεται στη Διεύθυνση Δ.Ε., όπου υπάγεται το σχολείο στο οποίο κοινοποιήθηκαν οι βαθμοί των μαθημάτων του υποψηφίου που εξετάστηκε σε πανελλαδικό επίπεδο, σε χώρο που ορίζει ο Διευθυντής της Διεύθυνσης Δ.Ε., τους μήνες Νοέμβριο και Δεκέμβριο, σύμφωνα με χρονοδιάγραμμα που καταρτίζεται για το σκοπό αυτό και ανακοινώνεται από την αντίστοιχη Διεύθυνση Δ.Ε.. Οι υποψήφιοι λαμβάνουν γνώση των γραπτών τους δοκιμίων με επίδειξη σε φωτοτυπία, ενώ δεν προβλέπεται η χορήγηση αντιγράφων. Αν πρόκειται όμως για τα γραπτά δοκίμια των ειδικών μαθημάτων «Ελεύθερο Σχέδιο», «Γραμμικό Σχέδιο», και του μαθήματος Ειδικότητας «Αρχιτεκτονικό Σχέδιο», οι υποψήφιοι θα μπορούν να λαμβάνουν γνώση με επίδειξη των πρωτότυπων γραπτών τους δοκιμίων σε χώρο της κεντρικής υπηρεσίας του ΥΠΑΙΘΑ και σε χρονικό διάστημα που θα καθορίζεται από τη Διεύθυνση Εξετάσεων και Πιστοποιήσεων του ΥΠΑΙΘΑ.

Υπενθυμίζεται τέλος ότι μαζί με την αίτηση συνυποβάλλεται σχετικό παράβολο, το οποίο υποχρεωτικά εκδίδεται ηλεκτρονικά από την εφαρμογή e-Παράβολο (https://www1.gsis.gr/sgsisapps/eparavolo/public/welcome.htm), στην κατηγορία «Επίδειξη γραπτών δοκιμίων Πανελλαδικών Εξετάσεων» και κωδικό παραβόλου «1389», ποσού 50 (πενήντα) ευρώ, για την επίδειξη έως τριών (3) γραπτών δοκιμίων και κωδικό «1390», ποσού 80 (ογδόντα) ευρώ, για την επίδειξη περισσοτέρων των τριών (3) γραπτών δοκιμίων.

Πρόσληψη εκπαιδευτικών κλ. ΠΕ02, ΙΔΟΧ, πλήρους ωραρίου, από τον ενιαίο πίνακα προσωρινών αναπληρωτών εκπαιδευτικών, στις Τάξεις Υποδοχής Ι και ΙΙ– Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ) σε Πρότυπα Εκκλησιαστικά Σχολεία για το διδ. έτος 2026-2027

Το έγγραφο ΕΔΩ 

Η εγκύκλιος μεταθέσεων εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης σχολικού έτους 2026-2027 

Από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού ανακοινώνεται η έκδοση της αριθ. πρωτ. 137906/Ε4/15-10-2026 (ΑΔΑ: 6ΑΒΑ46ΝΚΠΔ-ΠΡΘ)  εγκυκλίου για υποβολή των αιτήσεων μετάθεσης των μόνιμων μελών ΕΕΠ-ΕΒΠ σχολικού έτους 2026-2027.

Οι αιτήσεις μετάθεσης υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω του Online Συστήματος Διαχείρισης Μητρώου Εκπαιδευτικών και Υποβολής Αιτήσεων Μεταθέσεων (https://teachers.minedu.gov.gr) και η προθεσμία υποβολής τους ορίζεται από τις 16 έως και τις 2 Νοεμβρίου 2026.

Η εγκύκλιος των μεταθέσεων ΕΕΠ-ΕΒΠ

Προσλήψεις 89 μελών Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (ΕΕΠ) και εκπαιδευτικών ΠΕ87.02-Νοσηλευτικής  για το διδακτικό έτος 2026-2027.

Από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού ανακοινώνεται ότι προσλαμβάνονται 35 μέλη ΕΕΠ και 54 εκπ/κοι ΠΕ87.02-Νοσηλευτικής ως προσωρινοί αναπληρωτές με σχέση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου πλήρους ωραρίου για το διδακτικό έτος 2026-2027 ως εξής:

Στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης  (ΣΜΕΑΕ) → 9

Στην Εξειδικευμένη Εκπαιδευτική Υποστήριξη (παράλληλη) → 80

Οι προσλαμβανόμενοι/ες οφείλουν να παρουσιαστούν και να αναλάβουν υπηρεσία απευθείας στις σχολικές μονάδες από τη  Δευτέρα 19 έως και την Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026.

Στην διεύθυνση https://www.minedu.gov.gr/anaplirotes έχουν αναρτηθεί πληροφορίες και διευκρινίσεις επί της διαδικασίας ανάληψης υπηρεσίας και σύναψης ψηφιακής σύμβασης

Ο πίνακας με τα ονόματα 

 ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΜΕΤΑΘΕΣΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Δ.Ε. ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2026-2027 ΕΔΩ

Νέες προσλήψεις εξειδικευμένου προσωπικού για την κάλυψη αναγκών στα σχολεία και στις δομές ειδικής αγωγής

Στην πρόσληψη 162 Σχολικών Νοσηλευτών κλάδου ΠΕ25 και 29 Εργοθεραπευτών κλάδου ΠΕ29 αναμένεται να προχωρήσει σήμερα, Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026, το Υπουργείο Παιδείας, σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε το alfavita.gr.

Οι νέες προσλήψεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία εξακολουθούν να υπάρχουν ανάγκες στελέχωσης στις σχολικές μονάδες και στις δομές ειδικής αγωγής, καθιστώντας ιδιαίτερα σημαντική την παρουσία εξειδικευμένου προσωπικού για την υποστήριξη των μαθητών.

Ο ρόλος των Σχολικών Νοσηλευτών ΠΕ25

Οι Σχολικοί Νοσηλευτές παρέχουν ουσιαστική υποστήριξη σε μαθητές που αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας και χρειάζονται παρακολούθηση ή εξειδικευμένη φροντίδα κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας.

Η παρουσία τους συμβάλλει στην ασφαλή συμμετοχή των μαθητών στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση αναγκών που μπορεί να προκύψουν στο σχολικό περιβάλλον.

Η συμβολή των Εργοθεραπευτών ΠΕ29

Οι Εργοθεραπευτές ΠΕ29, ως μέλη του Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (ΕΕΠ), παρέχουν εξειδικευμένη υποστήριξη σε μαθητές που χρειάζονται παρεμβάσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων, τη βελτίωση της λειτουργικότητας και την ενίσχυση της αυτονομίας τους.

Το έργο τους συμβάλλει στην αντιμετώπιση δυσκολιών που επηρεάζουν την καθημερινή συμμετοχή των μαθητών στις σχολικές δραστηριότητες και στην υποστήριξη της εκπαιδευτικής τους πορείας.

Η ανάγκη κάλυψης των σχολικών κενών

Η αναμενόμενη πρόσληψη συνολικά 191 μελών εξειδικευμένου προσωπικού αποτελεί μια επιπλέον παρέμβαση για την κάλυψη αναγκών στις σχολικές μονάδες.

Η έγκαιρη στελέχωση με Σχολικούς Νοσηλευτές και Εργοθεραπευτές είναι σημαντική για την υποστήριξη των μαθητών που χρειάζονται εξειδικευμένη φροντίδα και για την ενίσχυση της λειτουργίας των σχολείων.

Σημείωση: Οι παραπάνω προσλήψεις αναφέρονται ως αναμενόμενες για σήμερα, σύμφωνα με τις δημοσιογραφικές πληροφορίες, και όχι ως ήδη ολοκληρωμένες ανακοινώσεις.