Η συμπλήρωση έξι ετών από την εφαρμογή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) επιτρέπει μια πιο ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη αποτίμηση του μέτρου, το οποίο εισήχθη το 2021 με στόχο τη διασφάλιση ενός ελάχιστου ακαδημαϊκού επιπέδου εισαγωγής στα Πανεπιστήμια. Η ΕΒΕ καθορίζεται ως ποσοστό του μέσου όρου επιδόσεων ανά επιστημονικό πεδίο και διαφοροποιείται ανά Τμήμα, δημιουργώντας ένα δυναμικό και μεταβαλλόμενο κατώφλι εισαγωγής.

Συνολικά στοιχεία εξαετίας (2021–2026)

Κατά την εξεταζόμενη περίοδο:

• Συνολικές προσφερόμενες θέσεις: 377.544
• Συνολικές καλυφθείσες θέσεις: 307.695
• Κενές θέσεις: 69.849
• Ποσοστό κενών θέσεων: 18,50%

Τα παραπάνω στοιχεία καταδεικνύουν ότι σχεδόν 1 στις 5 θέσεις στα Πανεπιστήμια παραμένει ακάλυπτη.

Παράλληλα:

• Ποσοστό αποκλεισμένων υποψηφίων: άνω του 20% ετησίως

Το στοιχείο αυτό υπογραμμίζει ότι η ΕΒΕ λειτουργεί ως μηχανισμός διπλού αποτελέσματος: αφενός περιορίζει την πρόσβαση, αφετέρου δεν εξασφαλίζει την πλήρη αξιοποίηση των διαθέσιμων θέσεων.

Ανάλυση ανά επιστημονικό πεδίο και σχολές

Η εφαρμογή της ΕΒΕ έχει δημιουργήσει έντονες διαφοροποιήσεις μεταξύ Τμημάτων:

1. Σχολές υψηλής ζήτησης (πλήρης ή σχεδόν πλήρης κάλυψη)

• Νομικές Σχολές
• Ιατρικές Σχολές
• Φαρμακευτικές Σχολές
• Τμήματα Ψυχολογίας

Τα Τμήματα αυτά διατηρούν υψηλές βάσεις εισαγωγής και δεν επηρεάζονται ουσιαστικά από την ΕΒΕ, καθώς η ζήτηση υπερβαίνει σταθερά την προσφορά.

2. Σχολές με μεσαία επίδραση της ΕΒΕ

• Αρχιτεκτόνων Μηχανικών:
  • 547 κενές θέσεις σε σύνολο 3.896 (14,04%)
  • Κύρια αιτία: απαιτήσεις στα ειδικά μαθήματα (σχέδιο)
• Φιλολογίας:
  • 2.003 κενές θέσεις σε 7.327 (27,34%)
  • Εντονότερο πρόβλημα σε περιφερειακά Τμήματα

3. Σχολές με υψηλή επίδραση (σοβαρές απώλειες εισακτέων)

• Μαθηματικά:
  • 3.657 κενές θέσεις σε 7.536 (48,53%)
• Φυσική:
  • 3.256 κενές θέσεις σε 6.199 (52,52%)

Σε αυτές τις σχολές, πάνω από τις μισές θέσεις παραμένουν ακάλυπτες, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία και τη βιωσιμότητα των Τμημάτων.

4. Τμήματα με ακραία ποσοστά κενών θέσεων

Σε ορισμένες περιπτώσεις:

• Τα ποσοστά κενών θέσεων υπερβαίνουν το 70%–80%
• Παρατηρείται δραστική μείωση εισακτέων
• Δημιουργούνται προβλήματα όπως:
  • υπολειτουργία μαθημάτων
  • μειωμένη ακαδημαϊκή δραστηριότητα
  • αμφισβήτηση βιωσιμότητας Τμημάτων

Παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα

Η εικόνα που διαμορφώνεται δεν οφείλεται αποκλειστικά στην ΕΒΕ, αλλά σε συνδυασμό παραγόντων:

• Επιλογές υποψηφίων:
  Συχνά πραγματοποιούνται χωρίς επαρκή επαγγελματικό προσανατολισμό.
• Γεωγραφική ανισότητα:
  Τα περιφερειακά Τμήματα πλήττονται περισσότερο.
• Μετεγγραφές:
  Ενισχύουν τα κεντρικά Πανεπιστήμια και αποδυναμώνουν την περιφέρεια.
• Ειδικά μαθήματα:
  Λειτουργούν ως επιπλέον φίλτρο εισαγωγής.
• Αντίληψη αγοράς εργασίας:
  Επηρεάζει έντονα τη ζήτηση συγκεκριμένων κλάδων σπουδών.

Επιπτώσεις στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Η εφαρμογή της ΕΒΕ έχει επιφέρει:

• Ανακατανομή φοιτητικού πληθυσμού
• Αύξηση ανισοτήτων μεταξύ Τμημάτων
• Πίεση σε περιφερειακά ιδρύματα
• Μείωση φοιτητικού δυναμικού σε κρίσιμους επιστημονικούς τομείς

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η συρρίκνωση τμημάτων θετικών επιστημών, παρά τη σημασία τους για την τεχνολογική και επιστημονική ανάπτυξη της χώρας.

Αναγκαιότητα επανασχεδιασμού

Τα δεδομένα της εξαετίας αναδεικνύουν την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις:

• Επανακαθορισμός αριθμού εισακτέων ανά Τμήμα
• Ενίσχυση περιφερειακών Πανεπιστημίων
• Αναβάθμιση προγραμμάτων σπουδών
• Σύνδεση σπουδών με την αγορά εργασίας
• Βελτίωση επαγγελματικού προσανατολισμού μαθητών

Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής πέτυχε τον περιορισμό της εισαγωγής υποψηφίων με χαμηλές επιδόσεις, ωστόσο:

• Δεν εξασφάλισε την ισορροπημένη κατανομή των φοιτητών
• Δεν αξιοποίησε πλήρως τις διαθέσιμες θέσεις
• Δημιούργησε νέες ανισότητες στο ακαδημαϊκό σύστημα

Έξι χρόνια μετά, καθίσταται αναγκαία μια συνολική επανεξέταση του μέτρου, με στόχο τη διαμόρφωση ενός πιο δίκαιου, λειτουργικού και αναπτυξιακού συστήματος εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.