Ε.Ε.Τ.Ε.Κ.
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ & ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ
ΤΕΥΧΟΣ 38 16/10/2014
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ
HELLENICSCIENTIFICASSOCIATIONFORTECHNICAL -VOCATIONALEDUCATIONANDTRAINING
ΚΑΝΑΡΗ 10Α, Τ.Κ.15126, ΜΑΡΟΥΣΙ
ΤΗΛ/FAX 2108053539, ΚΙΝ. 6972240650
SITE: www.eetek.gr
EMAIL: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Α.Π.490
16/10/2014
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Νo. 38
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Το 1ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο για την εκπαίδευση και την αγορά εργασίας πραγματοποιήθηκε με επιτυχία. Χαρακτηριστικό γνώρισμά του υπήρξε η συμμετοχή επώνυμων ομιλητών με εμπεριστατωμένες εισηγήσεις καθώς επίσης και η μικρότερη από την αναμενόμενη, συμμετοχή των εκπαιδευτικών του λεκανοπεδίου. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η συμμετοχή εκπαιδευτικών της επαρχίας οι οποίοι ήλθαν στην Αθήνα ειδικά για το συνέδριο, από την Κορινθία, Βοιωτία, Κεφαλονιά, Καρδίτσα, Θεσσαλονίκη, Ν. Μουδανιά, Λευκάδα και Στουτγάρδη! Από την Στουτγάρδη αφίχθηκε η κ. Αθανασιάδου Παρθένα, επιστημονική συνεργάτης του f-bb, Ινστιτούτου Επαγγελματικής Εκπαίδευσης το οποίο εδρεύει στη Νυρεμβέργη.
Το συνέδριο χαιρέτησαν ο Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ και πρώην Πρόεδρος της Βουλής κ. Απόστολος Κακλαμάνης, ο αντιπρόεδρος του ΤΕΙ Πειραιά κ. Δ. Τσελές, ο πρόεδρος της ΟΣΕΠ/ΤΕΙ κ. Απόστολος Κοκκόσης, ο πρόεδρος της ΟΛΜΕ κ. Θέμης Κοτσιφάκης, ο αντιπρόεδρος της ΟΙΕΛΕ κ. Νίκος
Παϊζης, ο αντιπρόεδρος της ΟΛΤΕΕ κ. Σεραφείμ Κερασιώτης και ο Διευθυντής Δ.Ε. Δυτ. Αττικής κ. Αργύριος Αργυρίου.
Χαιρετισμούς με γραπτά μηνύματα έστειλαν ο βουλευτής Ηρακλείου της Ν.Δ. Λευτέρης Αυγενάκης και ο Ευρωβουλευτής ΑΝ.ΕΛ. Νότης Μαριάς τα οποία σας επισυνάπτουμε.
Την παράσταση έκλεψε ο κ. Απόστολος Κακλαμάνης ο οποίος συμμετείχε στις εργασίες του συνεδρίου επί τρίωρο και απηύθυνε όρθιος χαιρετισμό διάρκειας μιας ώρας! Αναφέρθηκε στα θέματα της Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, για την οποία είχε πλήρη ενημέρωση, έκανε αναδρομή στην περίοδο που ήταν Υπουργός Παιδείας, στο Ν. 1566/1985, στα Πολυκλαδικά Λύκεια, τα Σχολικά Εργαστηριακά Κέντρα κλπ. Ανέφερε ότι έφερε πρόσφατα στη Βουλή το θέμα της παρακολούθησης των γενικών μαθημάτων στα ΕΠΑΛ από τους απόφοιτους Λυκείων και ζήτησε να καταργηθεί, αλλά η πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΙΘ δεν έκανε δεκτό το αίτημα.
Χαρακτήρισε παράλογη τη θεσμοθέτηση ορίου ηλικίας τη συμπλήρωση 16 ετών για την εγγραφή στα ΕΠΑΛ, ενώ τέτοιος περιορισμός δεν υπάρχει στα Γενικά Λύκεια.
Για το θέμα της μη παράδοσης των απολυτηρίων Γυμνασίου στους γονείς ανέφερε ότι, όταν ήταν Υπουργός Παιδείας είχε εκδώσει απόφαση για να δίνονται τα απολυτήρια στους γονείς προκειμένου να τους δοθεί χρόνος να αποφασίσουν για τη συνέχεια σπουδών των παιδιών τους και να μη στέλνονται «πακέτο» στα Γενικά Λύκεια. Σήμερα ανέφερε, γίνεται κατάχρηση και κάποιοι Γυμνασιάρχες στέλνουν «πακέτο» τα απολυτήρια στα Γενικά Λύκεια και αφού σχηματισθούν τα τμήματα δίνονται στη συνέχεια μεταγραφές στους μαθητές που θέλουν να φοιτήσουν στα ΕΠΑΛ.
Τέλος δήλωσε ότι επικροτεί τις προσπάθειές της ΕΕΤΕΚ για την αναβάθμιση της ΤΕΕ και είναι πρόθυμος να συμβάλει με κάθε δυνατή βοήθεια.
Κατά την αποχώρησή του είχε συζήτηση με δύο καθηγήτριες που βρίσκονται σε διαθεσιμότητα.
Ο αντιπρόεδρος του ΤΕΙ Πειραιά δήλωσε ότι το ΤΕΙ αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα και παρ΄ όλα αυτά λειτουργεί κατά τρόπο ικανοποιητικό, αναφέρθηκε επίσης στα μεταπτυχιακά προγράμματα του ιδρύματος και ότι συμπαρίσταται στις προσπάθειες της ΕΕΤΕΚ για βελτίωση της ΤΕΕ και στο παρόν συνέδριο διέθεσε το συνεδριακό κέντρο. Ο κ. Δ. Τσελές διετέλεσε μέλος του προηγούμενου Δ.Σ. της ΕΕΤΕΚ.
Ο πρόεδρος της ΟΣΕΠ/ΤΕΙ κ. Απόστολος Κοκκόσης στον χαιρετισμό του αναφέρθηκε ότι η Τεχνική Εκπαίδευση πρέπει να υποστηριχθεί από την πολιτεία, υπάρχει τεράστιο έλλειμμα μεσαίων στελεχών της οικονομίας και είναι αναγκαίο οι σπουδές στα ΕΠΑΛ να πάρουν πιο πρακτικό χαρακτήρα, όπως είχαν παλαιότερα οι σχολές εργοδηγών οι οποίες κάλυπταν με επιτυχία οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες. Ο κ. Απόστολος Κοκκόσης διετέλεσε Γ.Γ. στο προηγούμενο Δ.Σ. της ΕΕΤΕΚ.
Ο πρόεδρος της ΟΛΜΕ κ. Θέμης Κοτσιφάκης αναφέρθηκε στην κατάργηση των τομέων και ειδικοτήτων στην ΤΕΕ, την περιπέτεια την οποία βιώνουν οι καθηγητές που βρίσκονται σε διαθεσιμότητα, τους αγώνες της ΟΛΜΕ για την επανίδρυση των τομέων και ειδικοτήτων της ΤΕΕ και την επιστροφή των καθηγητών στις θέσεις τους. Ο πρόεδρος της ΟΛΜΕ αναφέρθηκε και στις θέσεις της ΟΛΜΕ για την Τεχνική Εκπαίδευση, οι οποίες εστιάζονται στη δημιουργία ενός Ενιαίου Λυκείου στο οποίο θα παρέχεται στέρεη γενική παιδεία και γενική επαγγελματική εκπαίδευση.
Ο αντιπρόεδρος της ΟΙΕΛΕ χαιρετίζοντας το συνέδριο αναφέρθηκε η ΟΙΕΛΕ απέστειλε επιστολή στον Υπουργό Παιδείας κ. Ανδρέα Λοβέρδο στην οποία αναφέρονται η δεινή κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει οι ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί, η κατάργηση της Διεύθυνσης Ιδιωτικής Εκπαίδευσης στο ΥΠΑΙΘ η οποία ικανοποίησε πλήρως τις επιθυμίες των σχολαρχών και κυρίως των ιδιοκτητών των ιδιωτικών ΙΕΚ στο χώρο των οποίων γίνονται καταχρήσεις όπως χαρακτηριστικά ανέφερε. Γνωστοποίησε επίσης ότι η ΟΙΕΛΕ κατήγγειλε στο ΥΠΑΙΘ ότι ιδιωτικά εκπαιδευτήρια εκδίδουν πλαστούς τίτλους και ότι σε συνεργασία με την ΟΛΜΕ προσέφυγαν στα ευρωπαϊκά συνδικάτα της εκπαίδευσης ζητώντας τη συνδρομή τους και την προστασία τους.
Ο αντιπρόεδρος της ΟΛΤΕΕ στο χαιρετισμό του αναφέρθηκε στη φθίνουσα πορεία της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, την προσπάθεια επιβολής της μαθητείας σε δεκαπεντάχρονους μαθητές, τους αγώνες της ΟΛΤΕΕ για την επανίδρυση τομέων και ειδικοτήτων οι οποίες καταργήθηκαν και την επιστροφή όσων εκπαιδευτικών βρίσκονται σε διαθεσιμότητα.
Ο Διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτ. Αττικής κ. Αργύριος Αργυρίου, χαιρέτησε το συνέδριο αναφέρθηκε στην σπουδαιότητα της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και το βαρύνοντα ρόλο της στην επαγγελματική αποκατάσταση των νέων, εξήρε τις προσπάθειες της ΕΕΤΕΚ της οποίας τυγχάνει ο ίδιος μέλος και ευχήθηκε κάθε δυνατή συνεργασία σε θέματα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης.
Όλες οι ομιλίες και οι σχετικές διαφάνειες εκτυπώθηκαν σε cd το οποίο προμηθεύτηκαν όσοι παρακολούθησαν το συνέδριο.
Επιγραμματικά μπορούμε να αναφέρουμε στοιχεία από τις τοποθετήσεις τους ως εξής:
1. Δρ Γεώργιος Βούτσινος, Επίτιμος Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου,. π. Πρόεδρος του ΟΕΕΚ, π. Γ.Γ. ΕΚΔΔΑ.
Εισήγηση: Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση. Η οικονομική κρίση και η πρόσφατη αλλαγή του θεσμικού πλαισίου.
Τάχθηκε γενικά κατά της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του Ν. 4186, χαρακτήρισε λάθος την κατάργηση των τομέων και ειδικοτήτων, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι δεν υπάρχει κανένα σύστημα επαγγελματικής εκπαίδευσης που να μην περιλαμβάνει τον τομέα υγείας και πρόνοιας. Για τα ΙΕΚ παρατήρησε ότι παλαιότερα την ευθύνη για τη λειτουργία τους έφερε ο ΟΕΕΚ, ενώ σήμερα έχει γίνει κατακερματισμός στη ΓΓΔΒΜ, στον ΕΟΠΠΕΠ και στο ΙΝΕΔΙΒΙΜ και ότι η ποιότητα της κατάρτισης έχει αλλοιωθεί, τα ΙΕΚ έχουν «σχολειοποιηθεί» και έχουν κάνει στροφή προς τον ακαδημαϊσμό.
2.Δρ Ανδρέας Ανδρεόπουλος, Καθηγητής ΕΜΠ, π. Πρύτανης ΕΜΠ
Εισήγηση: Οι δύο κύκλοι σπουδών στην Τριτοβάθμια Τεχνική Εκπαίδευση
Η σύγχρονη «μεταβιομηχανική κοινωνία» επέφερε σημαντικές μεταβολές στις σχέσεις εκπαίδευσης-παραγωγής και έδωσε νέους ρόλους σε όλους τους συντελεστές αυτής της σύνθετης δραστηριότητας. Η κρίση στις καθιερωμένες επιστημονικές και επαγγελματικές ειδικότητες και η απότομη εμφάνιση νέων που εκτόπισαν τις παραδοσιακές, έχει μεγάλη επίδραση στις αποφάσεις των νέων σημαντικά για φοίτηση στις αντίστοιχες σχολές. Επιπλέον, παρατηρείται ότι πολύ ταχύς ρυθμός αυτών των αλλαγών περιορίζει την ικανότητα προσαρμογής των υποδομών και του συνολικού συστήματος εκπαίδευσης, ιδιαίτερα σε ότι αφορά την ευελιξία του στον προσανατολισμό των προγραμμάτων σπουδών.
Τα Πανεπιστήμια βρίσκονται σήμερα προ των ευθυνών τους, ως προς τη δομή, το περιεχόμενο και την ποιότητα της εκπαίδευσης που παρέχουν και ανταποκρίνονται αξιοπρεπώς στο πλαίσιο των συνθηκών που διαμορφώνει η μέριμνα της Πολιτείας για τη Δημόσια Παιδεία. Κατά συνέπεια, δεν τους αξίζει η κριτική ότι «παράγουν ανέργους» και αυτή η μομφή θα πρέπει να αποδοθεί στις κυβερνήσεις.
Τα ελληνικά Πολυτεχνεία είναι προσηλωμένα στη δομή σπουδών που εξασφαλίζουν στους φοιτητές τους ισχυρό επιστημονικό υπόβαθρο και πάγιες τεχνικές γνώσεις και έχουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
· Πενταετής κύκλος σπουδών που οδηγεί σε δίπλωμα ισότιμο με το master
· Προγράμματα σπουδών που εξασφαλίζουν το ισχυρό επιστημονικό υπόβαθρο του μηχανικού αλλά και τις ειδικές γνώσεις μέσω ροών ή κατευθύνσεων καθώς και με την πρακτική άσκηση, ή ακόμη, με διαδικασίες «Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης»
· Συμμετοχή των Πανεπιστημίων στην κατάρτιση προγραμμάτων συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και συνεχής ενημέρωση για τις νέες αναδυόμενες περιοχές γνώσης
· Βελτιστοποίηση της σχέσης διδασκόντων και φοιτητών ώστε να προσεγγίζουμε την πανεπιστημιακή αριστεία.
- Δρ Αναστασία Παμουκτσόγλου, Κοινωνιολόγος, π. Πάρεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, μέλος Δ.Σ. ΕΕΤΕΚ
Η εκπαίδευση και ειδικότερα βέβαια η επαγγελματική εκπαίδευση δεν εξετάζεται ως ένας κλειστός απροσπέλαστος χώρος, ο οποίος είναι ξεκομμένος από το οικονομικό και κατ’ επέκταση κοινωνικό γίγνεσθαι. Οι στόχοι των εκπαιδευτικών συστημάτων, και κυρίως των συστημάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, επικεντρώνονται στην αποδοτικότητα των οικονομικών συστημάτων και οι σκοποί τους καθορίζονται περισσότερο σε σχέση με την ‘ζήτηση της αγοράς’ και λιγότερο σε σχέση με τις ‘κοινωνικές ανάγκες’.
Η επαγγελματική εκπαίδευση έστω και αν ακολουθεί τις σύγχρονες αντιλήψεις και μεθόδους της Γενικής Παιδαγωγικής και Διδακτικής, έχει αναπτύξει την δική της δυναμική και δομή, καθώς συνδέεται παράλληλα με την εκπαιδευτική κοινότητα και τον πρωτογενής τομέας παραγωγής, την αγορά εργασίας, κ.ά.
Το ζητούμενο είναι ένα δίκαιο εκπαιδευτικό σύστημα, που προσφέρει ίσες ευκαιρίες στους νέους, πρέπει να μελετηθεί ευρύτερα ώστε η δομή, η οργάνωση και η λειτουργία της Τ.Ε.Ε. να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος και συστατικό στοιχείο του ενιαίου εκπαιδευτικού συστήματος όπου οι εργαζόμενοι στον τομέα θα συμμετέχουν σε όλες τις φάσεις από τον σχεδιασμό μέχρι την εφαρμογή και την αξιολόγηση του εγχειρήματος, αλλιώς θα είμαστε επιφυλακτικοί ως προς την ουσία και την ποιότητα του τελικού αποτελέσματος.
Εισήγηση: Ανασυγκρότηση της Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης στον 21ο αιώνα:Εκπαιδευτικός επαγγελματισμός ή ερασιτεχνισμός
4. Δρ Σπύρος Αμούργης, Αρχιτέκτων, Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου της Πολιτείας Καλιφόρνιας, Πρόεδρος Συμβουλίου ΑΣΚΤ
Εισήγηση: Επαγγελματική Εκπαίδευση και οικονομική ανάπτυξη.
Η ομιλία του εστιάσθηκε στην αναγκαιότητα που υπάρχει στην Ελλάδα για την αναβάθμιση της Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης ότι παρακολουθεί από κοντά την πορεία της ΤΕΕ από την εποχή που ήταν σύμβουλος του π. Υπουργού Παιδείας Γ. Ράλλη και ότι είναι βέβαιος ότι απαραίτητη προϋπόθεση για την οικονομική ανάκαμψη της είναι η αναβάθμιση της ΤΕΕ. Τόνισε επίσης ότι Η ΤΕΕ δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να αναδείξουν και να καλλιεργήσουν τις ιδιαίτερες κλίσεις τους, πράγμα που δε συμβαίνει με τη γενική εκπαίδευση.
5. Δρ Νίκος Μαρκάτος, Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ, π. Πρύτανης ΕΜΠ
Εισήγηση: Η Επαγγελματική Κατάρτιση στην ελληνική πραγματικότητα.
Έκανε εκτενή αναφορά στην αδιαφορία της ελληνικής πολιτείας προς την ΤΕΕ σε σύγκριση με τη Γενική Εκπαίδευση. Η ΤΕΕ αποτελεί αιχμή και προτεραιότητα στις προηγμένες κοινωνίες, όχι μόνο επειδή η συμμετοχή της τεχνολογίας στην ανάπτυξη αποκτά συνεχώς αυξανόμενη βαρύτητα, αλλά επίσης επειδή η τεχνοκρατική άποψη διεισδύει και πρυτανεύει σε ολοένα και περισσότερες κοινωνικές λειτουργίες . Το σημερινό επαγγελματικό σχολείο διεθνώς παρέχει και την απαραίτητη γενική εκπαίδευση που χρειάζεται ο σημερινός πολίτης, η οποία είναι συστατικό της στοιχείο το οποίο την διαφοροποιεί από την απλή επαγγελματική κατάρτιση. Επιπλέον οι απόφοιτοι της ΤΕΕ επειδή κατέχουν τις ειδικές γνώσεις και δεξιότητες που απαιτούνται για την εργασία, βρίσκουν πολύ πιο εύκολα δουλειά μια και η εξειδικευμένη γνώση και δεξιότητα είναι δύναμη για την αγορά εργασίας . Αντίθετα οι απόφοιτοι του γενικού λυκείου διαθέτουν μόρφωση - εκπαίδευση αλλά επειδή δεν έχουν τις ειδικές επαγγελματικές γνώσεις, που απαιτούνται για τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, εύκολα κινδυνεύουν να πέσουν θύματα ανεργίας και εκμετάλλευσης, η να μετατραπούν σε εργαζόμενους για «όλες τις δουλειές» αντί πινακίου φακής.
6. Νίκος Παϊζης, Μαθηματικός – Ερευνητής, Αντιπρόεδρος ΟΙΕΛΕ
Εισήγηση: η υπερτιμημένη σημασία της ιδιωτικής εκπαίδευσης στην Επαγγελματική Εκπαίδευση – Λάθη και σκοπιμότητες
Αναφέρθηκε στη διαχρονική αδυναμία του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος και της αγοράς εργασίας να προσδιορίσουν τα χαρακτηριστικά μιας ποιοτικής και πιστοποιημένης Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (ΤΕΕ), την υποβάθμισε και ανέδειξε το Γενικό Λύκειο ως μόνη επιλογή στο επίπεδο της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η υποβάθμιση αυτή απαξίωσε πλήρως στην κοινωνική συνείδηση την ΤΕΕ και, κατ’ επέκταση, αναδείχθηκε σε αίτιο για την ανάπτυξη σημαντικών παθογενειών στη λειτουργία της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Παρουσίασε στατιστικά στοιχεία του μαθητικού δυναμικού της ΤΕΕ και τόνισε ότι ο μεγαλύτερος αριθμός μαθητών καταγράφηκε το έτος 2001-2002 (160.451) όταν λειτουργούσαν τα ΤΕΕ και ο μικρότερος αριθμός το έτος 2008-2009 (108.010), όταν τα ΤΕΕ διασπάσθηκαν σε ΕΠΑΛ και ΕΠΑΣ. Τόνισε επίσης ότι σε δύο έρευνες του Κέντρου Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ) στις οποίες την ευθύνη είχε ο ίδιος, καταγράφηκε ότι οι εκπαιδευτικοί της Τεχνικής Εκπαίδευσης διαθέτουν τα περισσότερα επιπλέον ακαδημαϊκά προσόντα (δεύτερα πτυχία, μεταπτυχιακά κλπ.) από εκείνα που απαιτούνται για διορισμό, σε σχέση με τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης.
7. Κωνσταντίνος Καλτσάς, Σχολικός Σύμβουλος Δ.Ε., π. Πρόεδρος ΕΟΠΠΕΠ, μέλος ΕΕΤΕΚ
Εισήγηση: Το πρόγραμμα σπουδών της ΤΕΕ και το και το ECVET. Το παράδειγμα της Φινλανδίας.
Τόνισε ότι η Τεχνική - Επαγγελματική Εκπαίδευση στην Ελλάδα αποτελεί εδώ και δεκαετίες έναν υποβαθμισμένο χώρο στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας, μολονότι διαχρονικά υπάρχει ζήτηση για εξειδικευμένους τεχνίτες μεσαίου επιπέδου προσόντων. Η αναγκαιότητα διασύνδεσης της Τεχνικής – Επαγγελματικής Εκπαίδευσης με τον κόσμο της εργασίας αναγνωρίζεται μεν στο Ν. 4186/2013, αλλά στην πραγματικότητα οι ειδικότητες του νέου Επαγγελματικού Λυκείου ορίστηκαν χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες της οικονομίας και της αγοράς εργασίας.
Αναφέρθηκε στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Μεταφοράς Πιστωτικών Μονάδων στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση (ECVET) και τη δέσμευση, από το Ν. 4186/2013, εφαρμογής του στα προγράμματα σπουδών κάτι το οποίο δεν συμβαίνει.
Αναφέρθηκε επίσης στο Φινλανδικό εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο εφαρμόζει σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης υψηλών προδιαγραφών: Τα εθνικά πλαίσια προγραμμάτων της επαγγελματικής εκπαίδευσης της Φινλανδίας περιέχουν τις υποχρεωτικές θεματικές ενότητες για όλους και τις προαιρετικές θεματικές ενότητες. Το εθνικό πλαίσιο προγράμματος κάθε ειδικότητας αποτελείται από 120 μονάδες χωρισμένες ως εξής:
- Ενότητες μαθημάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης (90 μονάδες)
- Ενότητες βασικών μαθημάτων γενικής παιδείας (20 μονάδες)
- Ενότητες μαθημάτων ελεύθερης επιλογής (10 μονάδες)
8. Δρ Νικόλαος Κατσαρός, Επιστημονικός Συνεργάτης ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, π. Ειδικός Γραμματέας έρευνας και τεχνολογίας.
Εισήγηση: η έρευνα και η καινοτομία ως βασικοί παράγοντες των προγραμμάτων σπουδών στην ΤΕΕ.
Ο κ. Κατσαρός τόνισε τα εξής: Η πρόοδος στην Ε&Τ και καινοτομία υπολογίζεται ότι συμμετέχει κατά 30-50% στην οικονομική ανάπτυξη, στην μείωση της ανεργίας και στην βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων. Στην Ε&Τ και καινοτομία προηγούνται ΗΠΑ και Ιαπωνία και ακολουθεί η Ε.Ε.
Οι ΗΠΑ δαπανούν το 3,5% του ΑΕΠ, η Ιαπωνία 4% και η Ε.Ε.2%. Στην Ελλάδα οι δαπάνες για Ε&Τ και καινοτομία ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι από τις χαμηλότερες στην Ε.Ε μόνο 0,57% του ΑΕΠ. Οι δαπάνες για εκπαίδευση είναι στο 1/3 του κοινοτικού μέσου όρου. Στο μάθημα της τεχνολογίας δεν διδάσκεται συγκεκριμένη ύλη, αλλά επικεντρώνεται στην μεθοδολογία που ακολουθεί η τεχνολογία. Σημείο εστίασης δεν είναι η μεταφορά γνώσης από τον καθηγητή αλλά η διαδικασία συλλογής δεδομένων, επεξεργασίας και δόμησης πονήματος από τον μαθητή με τον καθηγητή σε ρόλο συμβούλου και καθοδηγητή.
Με αυτήν την εκπαιδευτική διαδικασία δεν γίνεται αναπαραγωγή γνώσης αλλά δημιουργία ή σύνθεση γνώσης από τον μαθητή. Όλα αυτά μπορούν να υλοποιηθούν μόνο με την μετεκπαίδευση των καθηγητών που θα διδάσκουν το μάθημα της τεχνολογίας και την διαμόρφωση κατάλληλου θεσμικού πλαισίου.
9. Αναστασία Θεοδωρίδου, Γενική Διευθύντρια Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης ΟΑΕΔ
Εισήγηση: Το δυϊκό σύστημα μαθητείας ως εργαλείο αντιμετώπισης της ανεργίας των νέων – Το νέο θεσμικό πλαίσιο (Ν.4186/2013).
Η κ. Θεοδωρίδου αναφέρθηκε κυρίως στο θεσμό της μαθητείας, έκανε αναφορά στον ορισμό του Cedefop «Συστηματικές, μεγάλης διάρκειας εναλλασσόμενες περίοδοι στο χώρο εργασίας και σε ένα Εκπαιδευτικό Ίδρυμα ή Εκπαιδευτικό Κέντρο. Ο μαθητευόμενος συνδέεται με τον εργοδότη μέσω συμβολαίου και λαμβάνει αμοιβή (μισθό ή επίδομα). Ο εργοδότης αναλαμβάνει την υποχρέωση να παρέχει στον εκπαιδευόμενο ποιοτική κατάρτιση, που οδηγεί σε ένα συγκεκριμένο επάγγελμα.»
Σε πρόσφατη έρευνα που έγινε σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναδείχθηκε ότι η επαγγελματική εκπαίδευση που βασίζεται στο θεσμό της Μαθητείας, φαίνεται να αποτελεί το πιο αποτελεσματικό εργαλείο στον αγώνα για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων, που είναι τη στιγμή αυτή το πιο σοβαρό πρόβλημα για το σύνολο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.Στην Ελλάδα, ο ΟΑΕΔ εκτός από τον βασικό του ρόλο, της εφαρμογής της κυβερνητικής πολιτικής για την βελτίωση της Απασχόλησης και την καταπολέμηση της ανεργίας, είναι ο βασικός εθνικός φορέας που προσφέρει Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, εφαρμόζοντας το Δυϊκό Σύστημα Μαθητείας.
10. Πέτρος Καραμπίλας, εκπαιδευτικός ΤΕΕ, Τεχνολόγος Οχημάτων, μέλος ΕΕΤΕΚ.
Εισήγηση: Η ύπαρξη κατάλληλων διδακτικών βιβλίων απαραίτητη προϋπόθεση για την αναβάθμιση της ΤΕΕ
Ο κ. Καραμπίλας μίλησε αναλυτικά για το ρόλο των διδακτικών-σχολικών βιβλίων και τόνισε ότι τα διδακτικά βιβλία αποτελούν τη βάση των περιεχομένων του προγράμματος σπουδών. Προγράμματα σπουδών και διδακτικά βιβλία αποτελούν τις προδιαγραφές διδασκαλίας. Τα προγράμματα σπουδών αποτελούν τη βάση, σύμφωνα με την οποία παράγονται και χρησιμοποιούνται τα διάφορα μέσα διδασκαλίας. Οι εκπαιδευτικοί σπάνια καταφεύγουν στα προγράμματα σπουδών για οποιαδήποτε ενημέρωση, αλλά χρησιμοποιούν ως πυξίδα της καθημερινής εργασίας τους τα σχολικά βιβλία. Με άλλα λόγια τα προγράμματα σπουδών χρησιμεύουν ως οδηγός στους συγγραφείς και λιγότερο στους εκπαιδευτικούς.
11. Δρ Απόστολος Κοκκόσης, καθηγητής ΤΕΙ Πειραιά, Πρόεδρος ΟΣΕΠ/ΤΕΙ, π. Γ.Γ. ΕΕΤΕΚ.
Εισήγηση: Πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών και πιστοποίηση επαγγέλματος.
Επισήμανε ότι, στην ηλικιακή ομάδα 18 - 39 ετών στη ΕΕ-27 η Ελλάδα κατέχει την 1η θέση.Η Ελλάδα κατέχει την 1η μεταξύ των κράτών-μελών της ΕΕ σε ποσοστό φοιτητικού πληθυσμού. Η μεγάλη αύξηση των εισαγόμενων στα Τμήματα των ΑΕΙ, ιδιαίτερα με τις ελλείψεις προσωπικού και υποδομών, θα προκαλέσει υποβάθμιση της ποιότητας των σπουδών ή και αδυναμία διεξαγωγής της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Η πιστοποίηση είναι διαδικασία εξωτερικής αξιολόγησης με βάση συγκεκριμένα, προκαθορισμένα, διεθνώς αποδεκτά και εκ των προτέρων δημοσιοποιημένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια και δείκτες. Σκοπός της πιστοποίησης είναι η εξωτερική διασφάλιση της ποιότητας της ανώτατης εκπαίδευσης, καθώς και η αποτελεσματικότητα και διαφάνεια της συνολικής λειτουργίας των Α.Ε.Ι (66.4 ν.4009). Η Αξιολόγηση περιλαμβάνεται στην Πιστοποίηση. Η Πιστοποίηση αποτελεί την επίσημη απόφαση από εξουσιοδοτημένη αρχή για το κατά πόσο ένα πρόγραμμα ικανοποιεί συγκεκριμένα ελάχιστα standards. Η Αξιολόγηση αποτελεί υποστήριξη στην προσπάθεια ανάπτυξης και βελτίωσης, συστάσεις για ενδυνάμωση, αλλαγή και αναπροσανατολισμό. Η Πιστοποίηση Προγραμμάτων Σπουδών είναι μια εκπαιδευτική διαδικασία μέσω της οποίας επιτυγχάνονται τα Μ.Α. του Π.Σ. Τα Προγράμματα σπουδών θα πρέπει να είναι βασισμένα σε Μαθησιακά Αποτελέσματα και συμβατά με το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων Ανώτατης Εκπαίδευσης
12. Δρ Γεώργιος Τύπας, Πρόεδρος ΕΟΠΠΕΠ
Η παρουσίαση έγινε από την κ. Δέσποινα Μαυρή, σύμβουλο του Διευθύνοντος συμβούλου του ΕΟΠΠΕΠ, λόγω απουσίας του κ. Τύπα.
Εισήγηση: Ο ρόλος του ΕΟΠΠΕΠ στη μη τυπική Εκπαίδευση και Κατάρτιση.
Ο Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. έπειτα από πολύ πρόσφατες νομοθετήσεις, έχει στην αρμοδιότητά του αντικείμενα στα οποία η Πολιτεία αποδίδει υψηλή προτεραιότητα όπως:
Α. Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων
Τον περασμένο Φεβρουαρίου (2014) ο Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. παρουσίασε την Τελική Αναφορά της Έκθεσης Αντιστοίχισης του Ε.Π.Π. με το EQF στο EQF Advisory Group. Κατόπιν αυτού, ο ΕΟΠΠΕΠ θα αναπτύξει μηχανισμό για την παρακολούθηση της εφαρμογής και τη διαρκή εξειδίκευσή του Ε.Π.Π.
Β. Πιστοποίηση Προσόντων
Ο ΕΟΠΠΕΠ έχει την ευθύνη για τη συγκρότηση και εποπτεία του συστήματος πιστοποίησης των εισροών και εκροών της μη τυπικής εκπαίδευσης και άτυπης μάθησης
Γ. Αδειοδότηση Φορέων Πιστοποίησης Προσόντων
Εφαρμογή συστήματος αδειόδοτησης φορέων πιστοποίησης προσόντων από τον Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. διασφαλίζει την ύπαρξη ενός κανονιστικού πλαισίου σύμφωνα με τις θεσμικές, οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες
Δ. Ενίσχυση της διαφάνειας και κατανόησης των προσόντων και ικανοτήτων στην Ελλάδα και την ΕΕ
Το σύστημα αναγνώρισης προσόντων και ικανοτήτων και η συγκέντρωση των μαθησιακών επιτευγμάτων υποστηρίζουν την προσπάθεια των ατόμων να αποκτήσουν ένα τίτλο/προσόν ή την κινητικότητα στην ΕΕ για λόγους εκπαίδευσης ή/και απασχόλησης, ενώ παράλληλα οι εκπαιδευόμενοι και οι εργοδότες είναι σε θέση να συγκρίνουν τα επίπεδα επαγγελματικών προσόντων που παρέχονται τόσο στη χώρα τους όσο και στο εξωτερικό
Ε. Ισοτιμίες – Επαγγελματικά Δικαιώματα
Διευθετείται η υφιστάμενη μέχρι πρότινος εκκρεμότητα για χιλιάδες απόφοιτους ΕΠΑ.Λ. και ΕΠΑ.Σ. πλείστων ειδικοτήτων, οι οποίοι από το έτος 2008 δεν είχαν πρόσβαση στην αγορά εργασίας, καθώς δεν διέθεταν επαγγελματικά δικαιώματα, εφόσον το θεσμικό πλαίσιο, έως τη ψήφιση του Νόμου 4115/2013, δεν ρύθμιζε τη μεταφορά επαγγελματικών δικαιωμάτων.
ΣΤ. Ενιαίο Σύστημα Εκπαιδευτικής επάρκειας των Εκπαιδευτών Ενηλίκων Δια Βίου Μάθησης και το Ενιαίο Μητρώο Εκπαιδευτών Ενηλίκων Δια Βίου Μάθησης
Από 1.09.2014 η εκπαιδευτική επάρκεια αποτελεί προϋπόθεση προκειμένου εκπαιδευτής να μετάσχει σε χρηματοδοτούμενο από δημόσιους πόρους πρόγραμμα της μη τυπικής εκπαίδευσης.
Σε όσους επιτυγχάνουν στην ανωτέρω διαδικασία και αποκτούν πιστοποίηση εκπαιδευτικής επάρκειας αποδίδεται μοναδικός κωδικός που αποτελεί το ψηφιακό τους διαβατήριο και ισχύει για κάθε συνεργασία τους με τους φορείς του εθνικού Δικτύου Φορέων ΔΒΜ. Ακολούθως, εντάσσονται στο Ενιαίο Μητρώο Εκπαιδευτών ΔΒΜ Ενηλίκων με Πιστοποιημένη Εκπαιδευτική Επάρκεια. Οι ανωτέρω εκπαιδευτές συγκροτούν και διαχειρίζονται το ηλεκτρονικό χαρτοφυλάκιο των προσόντων τους (e-Portfolio), το οποίο τηρείται από τον Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.
13. Δρ Σαράντος Ψυχάρης, Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ, μέλος ΕΕΤΕΚ
Εισήγηση: Ορίζουσες και προοπτικές για την ΑΣΠΑΙΤΕ, σε σχέση με την Επαγγελματική Εκπαίδευση
Οι σύγχρονες τάσεις για την οικονομία στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ εστιάζουν στην ανάπτυξη της δημιουργικότητας και της καινοτομίας σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης.
Για το σκοπό αυτό οι ΗΠΑ και η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια επιμένουν στην ανάπτυξη του λεγόμενου STEM ( science, technology, engineering and mathematics) με τέτοιο τρόπο ώστε να συνδυάζονται τουλάχιστον δυο από αυτά τα γνωστικά αντικείμενα στην εκπαιδευτική διαδικασία με σκοπό την διαθεματική και διεπιστημονική προσέγγιση ενώ εφαρμόζουν την λεγόμενη «μια ώρα κώδικα» στην εκπαίδευση.
Η Ανωτάτη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης –ΑΣΠΑΙΤΕ-, εφαρμόζει κατά την άποψή μου το STEM εδώ και 60 χρόνια με οριζόντιο τρόπο-έστω σε μεγάλο ποσοστό και σύμφωνα με τα ελληνικά δεδομένα-γεγονός που την καθιστά μοναδική στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Το πτυχίο των αποφοίτων της συνδυάζει το γνωστικό αντικείμενο με την παιδαγωγική με οριζόντιο τρόπο ώστε η διδακτική του γνωστικού αντικειμένου να ολοκληρώνεται με επιστημονικό τρόπο με την γνωστική περιοχή που σπουδάζει ο φοιτητής ενώ η διεπιστημονικότητα και η διαθεματικότητα ικανοποιούνται ακριβώς λόγω της οριζόντιας ολοκλήρωσης.
Η ΑΣΠΑΙΤΕ παρά το μικρό της μέγεθος δικαιούται να έχει τη πεποίθηση ότι αναγνωρίζεται ως ένα ίδρυμα που παρέχει έγκυρη και καινοτόμο εκπαίδευση στα προπτυχιακά τμήματα καθώς και παιδαγωγική επάρκεια και προγράμματα συμβουλευτικής σε αποφοίτους ΑΕΙ(Προγράμματα ΕΠΠΑΙΚ-ΠΕΣΥΠ).
Συμπεράσματα-συζήτηση
Τα καλά νέα είναι ότι η ΑΣΠΑΙΤΕ έχει ήδη εφαρμόσει αυτό που ζητά σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις προσκλήσεις της για την εκπαίδευση στο πρόγραμμα Horizon 2010. Τα καλά νέα είναι επίσης ότι έχει αντέξει τόσα χρόνια να διατηρήσει τον μοναδικό της χαρακτήρα.
Τα κακά νέα είναι η συρρίκνωσή της σε αριθμό τμημάτων και προσωπικού που προκάλεσε κλυδωνισμούς στη λειτουργία της καθώς και η έλλειψη πόρων για ωρομίσθιο προσωπικό.
Τα χειρότερα νέα ευχόμαστε να μην υπάρχουν.
14. Κωνσταντίνος Αδριανουπολίτης, Εκπαιδευτικός – Ερευνητής, Πρόεδρος ΕΕΤΕΚ
Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα ακολουθεί τη δική του πορεία, συχνά ξεκομμένο από τα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα της χώρας.
Η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση έχει σοβαρό πρόβλημα υποχρηματοδότησης, υπερβολικά μεγάλο αριθμό φοιτητών και για να συντηρηθεί «υπερχρηματοδοτείται» εις βάρος της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και κυρίως της Επαγγελματικής. Στην Ελλάδα ο Μ.Ο. χρηματοδότησης της Δ.Ε. επί του ΑΕΠ, είναι 1,14% όταν ο Μ.Ο στην ΕΕ είναι 2,25%.
Σύμφωνα με το KeydataoneducationinEurope 2002, στην Ανώτερη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση «μπορούμε να διακρίνουμε δύο βασικές κατηγορίες: τη γενική εκπαίδευση, η οποία οδηγεί στη δυνατότητα εισόδου στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και την επαγγελματική εκπαίδευση, η οποία παρέχει προσόντα τόσο σχετικά με την προετοιμασία για τον επαγγελματικό βίο όσο και για πραγματοποίηση περαιτέρω σπουδών». Η Ελλάδα στο θέμα αυτό τηρεί την ευρωπαϊκή νόρμα. Το Γενικό Λύκειο δίνει τη δυνατότητα εισόδου στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και χορηγεί εκπαιδευτικό τίτλο το Απολυτήριο και το Επαγγελματικό Λύκειο προετοιμάζει τους μαθητές για τον επαγγελματικό βίο και για περαιτέρω σπουδές, χορηγεί δε εκπαιδευτικό τίτλο το Απολυτήριο και επαγγελματικό τίτλο το Πτυχίο. Δηλαδή το ΕΠΑΛ παρέχει στους μαθητές ισότιμη, βάσει νόμου, γενική παιδεία και επιπλέον βιοποριστικά εφόδια, αλλά «καλύτερο» θεωρεί η ελληνική κοινωνία το Γενικό Λύκειο.
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της Eurostat (Απρίλιος 2013) η Ελλάδα είναι πρώτη στην ανεργία των νέων μεταξύ των χωρών της ΕΕ με ποσοστό 62,5% και η Γερμανία έρχεται τελευταία με ποσοστό 7,5%. Η Ελλάδα, όπως αναφέραμε, έχει το μεγαλύτερο αριθμό φοιτητών στην Ευρώπη και την ισχνότερη οικονομία μεταξύ των χωρών της ευρωζώνης. Η Γερμανία έχει το μικρότερο αριθμό, πάντα σε σχέση με τον πληθυσμό, και την ισχυρότερη οικονομία της ευρωζώνης. Είναι φανερό ότι κάτι δεν πάει καλά στη χώρα μας.
Η έρευνα του ΟΟΣΑ 29-1-2010 (The High Cost of Low Educational Performance) η οποία έγινε σε όλα τα κράτη - μέλη του και διήρκεσε 3 χρόνια κατέδειξε ότι οι χώρες του ΟΟΣΑ μπορούν να αυξήσουν το σημερινό τους ΑΕΠ μέχρι 2.155% (περίπτωση του Μεξικού) εάν καταφέρουν να καταστήσουν το εκπαιδευτικό τους σύστημα εξίσου αποδοτικό με το Φινλανδικό. Για την Ελλάδα η αύξηση του ΑΕΠ τις επόμενες δεκαετίες μπορεί να αυξηθεί πάνω από 1000% ποσό που αντιστοιχεί μέχρι 4 τρις. δολ.
Από τα εκτεθέντα στοιχεία γίνεται σε όλους φανερό ότι δεν πρόκειται να υπάρξει ανάκαμψη-ανάπτυξη στη χώρα μας, δεν πρόκειται να υπάρξει μείωση της τεράστιας ανεργίας και μετανάστευσης των νέων εάν εκτός των άλλων, δεν αλλάξει προσανατολισμό το εκπαιδευτικό μας σύστημα και δεν έλθει πιο κοντά στις κοινωνικοοικονομικές ανάγκες του λαού μας.
15. Δρ Λουκάς Ζαχείλας,Cedefop, ActingHeadofAreaECVL, μέλος ΕΕΤΕΚ
Εισήγηση: Οι Ευρωπαϊκές πολιτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης με ορίζοντα το 2020.
Ο κ. Ζαχείλας στην ομιλία του επισήμανε τα εξής:
Η Ευρώπη, εν μέσω κρίσης, αντιμετωπίσει τεράστιες κοινωνικοοικονομικές και δημογραφικές προκλήσεις που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού, το μεγάλο αριθμό ενηλίκων με χαμηλή ειδίκευση και τα υψηλά ποσοστά ανεργίας και ιδιαίτερα εκείνα των νέων. Η ενίσχυση της μάθησης αποτελεί μέρος της λύσης για τα εν λόγω προβλήματα προκειμένου να βελτιωθεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των κοινωνικών συστημάτων της Ευρώπης.
Ορίζονται νέοι όροι στη σχέση εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας στο επίκεντρο πλέον δεν τίθενται τα ακαδημαϊκά προσόντα και τα ιδρύματα στα οποία αποκτήθηκαν, αλλά τα μαθησιακά αποτελέσματα.
Το EQF είναι ένας ευρωπαϊκός πίνακας «μετάφρασης» των προσόντων, είναι ένα εργαλείο ταξινόμησης των πτυχίων, διπλωμάτων, πιστοποιητικών σύμφωνα με ένα σύνολο περιγραφικών δεικτών και επιπέδων. Στόχος του EQF είναι να διευκολύνει τη Δια Βίου Μάθηση και την κινητικότητα.
Τα 8 επίπεδα του EQF αναφέρονται: 6.7.8 στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και τα 1,2,3,4,5 στην Πρωτοβάθμια εκπαίδευση έως τη Μεταδευτεροβάθμια μη Τριτοβάθμια.
Στην Ελλάδα υπάρχει ανάγκη για πραγματικά μαθησιακά αποτελέσματα, ενίσχυση των πολιτικών διασφάλισης ποιότητας, ολοκλήρωση του ΕΠΠ με εφαρμογή μαθησιακών αποτελεσμάτων στα προγράμματα σπουδών, τις μεθόδους αξιολόγησης και διδασκαλίας, βελτίωση της μη τυπικής και άτυπης μάθησης και της μαθητείας. Υπάρχει επίσης ανάγκη αποδοχής μιας ευρύτερης θεώρησης της μάθησης που θα ενισχύει την κουλτούρα και ανάγκη συνεργασίας του κόσμου της μάθησης με εκείνον της αγοράς.
16. Βασιλική Κοτρίκλα, εκπαιδευτικός ΠΕ 02 Φιλόλογος – Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων, αποσπασμένη στη ΓΓΔΒΜ/ΥΠΑΙΘ
Εισήγηση: Ο παγκόσμιος διαγωνισμός επαγγελματικών ικανοτήτων WorldSkills International Competition- Leipzig 2013. Εμπειρίες και συμπεράσματα.
Κάθε 2 χρόνια διεξάγεται σε διαφορετική χώρα του κόσμου ο παγκόσμιος διαγωνισμός επαγγελματικών ικανοτήτων WorldSkills International Competition με στόχο την ανακάλυψη των μεγαλύτερων νέων ταλέντων σε διάφορους τομείς επαγγελματικών ικανοτήτων. Στη διοργάνωση αυτή λαμβάνουν μέρος ως διαγωνιζόμενοι εκατοντάδες νέοι μαθητευόμενοι/ειδικευόμενοι ηλικίας έως 22 χρονών, ατομικά αλλά και ως μέλη ομάδων, από 61 χώρες σε τουλάχιστον 45 τομείς, όπως Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών, Τέχνες και Μόδα, Τεχνολογία Graphic Design, Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις, Μαγειρική, Υδραυλικά και Θέρμανση κ.ά. Η τελευταία διοργάνωση (42ος διαγωνισμός) πραγματοποιήθηκε στη Λειψία της Γερμανίας τον Ιούλιο του 2013. Η Ελλάδα δε συμμετέχει μέχρι στιγμής, ωστόσο μέσω της Γενικής Γραμματείας Δια Βίου Μάθησης μια αποστολή καταρτιζόμενων των Δημοσίων Ι.Ε.Κ. για να τον παρακολουθήσουν. Ήταν μια πλούσια εμπειρία σε γνώσεις, εικόνες, επαφές με διαγωνιζόμενους από όλες τις χώρες, η οποία ήταν χρήσιμη για τη διαμόρφωση μιας γενικής εικόνας σχετικά με τις παγκόσμιες τάσεις, εμπειρία η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί για τη συμμετοχή της Ελλάδας και στο διαγωνιστικό μέρος.
Όσον αφορά τα αποτελέσματα του διαγωνισμού (δηλαδή τα μετάλλια) έχουμε την εξής εικόνα: πρώτευσε η Νότια Κορέα με 23 συνολικά μετάλλια (12 χρυσά) και ακολουθεί η Ελβετία με 17 μετάλλια (9 χρυσά), η Κινεζική Τάι Πέι με 18 μετάλλια (6 χρυσά). Αναλυτικά θα αναφερθούμε παρακάτω. Οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να δουν τις εκθέσεις, τους διαγωνισμούς να γίνονται μπροστά τους, να αναζητήσουν πληροφορίες για επαγγέλματα κ.ά. Πολλά οργανωμένα σχολεία, ακόμα και δημοτικά, πέρασαν από την έκθεση και το διαγωνισμό, δίνοντας στους μαθητές εικόνες από επαγγέλματα χειρωνακτικά, τα περισσότερα υψηλών απαιτήσεων σε σύγχρονες τεχνολογικές γνώσεις. Η πρωτιά της Ν. Κορέας στη Λειψία το 2013 συνδυάζεται και με άλλες διακρίσεις, σε άλλους διαγωνισμούς ή κατατάξεις που έχουν σχέση με την εκπαίδευση. Για παράδειγμα, στην τελευταία αξιολόγηση του εκδοτικού οίκου Pearson, με πρωτοβουλία του Economist για τα εκπαιδευτικά συστήματα διαφόρων χωρών πάνω σε βασικές δεξιότητες ανάγνωσης, γραφής, μαθηματικών, συνεργασιμότητας κ.λ.π. η Νότια Κορέα κατέλαβε την πρώτη θέση. Ξέρουμε επίσης ότι στον διεθνή διαγωνισµό της PISA, που διεξάγει από το 2000 ο ΟΟΣΑ σε 65 χώρες του κόσµου, η Ν. Κορέα βρίσκεται σταθερά την τελευταία 10ετία μέσα στις 5 πρώτες θέσεις.
Η Ελβετία, ως 1η ευρωπαϊκή χώρα στον διαγωνισμό της Λειψίας, δεν έχει τόσες πολλές διακρίσεις. Θα λέγαμε ότι μάλλον η Φινλανδία (9η στο διαγωνισμό) είναι η ευρωπαϊκή χώρα που κυριαρχεί στις έρευνες που αφορούν την εκπαίδευση. Ωστόσο, υπάρχει εξήγηση και για την πρωτιά της Ελβετίας: η οικονομία της Ελβετίας, την καθιστά μια από τις πλουσιότερες χώρες στον κόσμο στο κατακεφαλήν εισόδημα, είναι σίγουρα η πλουσιότερη της Ευρώπης και θεωρείται επίσης η πιο καινοτόμος χώρα στην Ευρώπη και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελβετία έχει πολλά, αναλογικά με το μικρό πληθυσμό της, πανεπιστήμια και πολυτεχνεία, όπου φοιτούν και χιλιάδες ξένοι σπουδαστές, κυρίως σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Σε σχέση με την επαγγελματική κατάρτιση, μια ιδιαιτερότητα της χώρας είναι ότι διαθέτει τα Ανώτερα Ιδρύματα Επαγγελματικής Κατάρτισης Hautes Ecoles Specialisees (HES) τα οποία προσφέρουν ανώτερη επαγγελματική κατάρτιση πανεπιστημιακού επιπέδου.
Η Γ.Σ.Ε.Ε., στην ετήσια έκθεσή της για την ελληνική οικονομία που δημοσιεύτηκε στις αρχές του Σεπτέμβρη 2014 καταλήγει ότι «το κεντρικό ερώτημα που τίθεται είναι: με ποιους όρους η ελληνική οικονομία μπορεί να τεθεί σε μία πορεία μετα-νεοφιλελεύθερου υποδείγματος, δηλαδή της ανάπτυξης της απασχόλησης και της επιμεριζόμενης ευημερίας». Καταλήγοντας η έκθεση αυτή, ανάμεσα στα άλλα που θεωρεί απαραίτητα, τονίζει τα εξής: «Πιο συγκεκριμένα απαιτείται: μεταμόρφωση και ανασυγκρότηση της παραγωγικής βάσης (clusters) που μονοκαλλιεργείται από τις υπηρεσίες και τουρισμό, με την επιλογή ηγετικών κλάδων [ενέργεια, υδρογονάνθρακες, πρωτογενής τομέας, τράπεζες, τρόφιμα-ποτά, δομικά και μεταλλικά υλικά, τουρισμός (δακτύλιος μεταποιητικών επιχειρήσεων και υπηρεσιών που ικανοποιούν την τουριστική ζήτηση), καινοτομία-τεχνολογία, κοινωνική οικονομία, φαρμακοβιομηχανία], παράλληλα με την δημιουργία δικτύων και συνεργιών μεταξύ των τομέων και των συμπληρωματικών κλάδων παραγωγής σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο».
Είναι προφανές ότι για να επιτευχθεί η «ανασυγκρότηση της παραγωγικής βάσης», είναι απαραίτητο, εκτός των άλλων, να σχεδιασθεί ξανά η κατάλληλη εκπαίδευση, η βασική εκπαίδευση, που ακολουθείται από την εξειδικευμένη τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και, βεβαίως, να χρηματοδοτηθεί γενναία.
Προτεραιότητα για την Ελλάδα, ειδικά εν μέσω παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, αλλά και με το βραχνά του χρέους, είναι η παραγωγική της ανάπτυξη σε τομείς οι οποίοι, ίσως, δεν εντάσσονται στα άμεσα ενδιαφέροντα των επιχειρήσεων. Σε κάθε περίπτωση, είναι σαφές ότι πρέπει να λάβουμε υπόψη τις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις και τα δεδομένα όπως διαμορφώνονται παγκοσμίως, αλλά όχι υπηρετώντας τα τυφλά. Για παράδειγμα, ίσως δεν είναι προτεραιότητα για την Ελλάδα να εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας αυτή τη στιγμή στις υπερσύγχρονες τεχνολογίες που αλλάζουν μέρα με τη μέρα, ακολουθώντας τις εταιρείες- χορηγούς του διαγωνισμού της Λειψίας και της χώρας που πρώτευσε. Οι επιλογές πρέπει να γίνουν υποχρεωτικά με κύριο άξονα την επιβίωση της χώρας και των κατοίκων της αλλά και την προώθηση εκείνων των δραστηριοτήτων που ταιριάζουν στην ιστορία, τη θέση αλλά και τις ανάγκες της.
Η Ελλάδα πρέπει να εστιάσει, σε εκείνες τις παραγωγικές δραστηριότητες οι οποίες καταρχήν συμβάλλουν στην κάλυψη των βασικών της αναγκών, ειδικά στη διατροφή, και οι οποίες θα τη βοηθήσουν να είναι λιγότερο εξαρτημένη από τις εισαγωγές, αλλά και σε δραστηριότητες που συνιστούν την ειδοποιό της διαφορά σε σχέση με άλλες χώρες. Για παράδειγμα, αν εξακολουθήσουμε να θεωρούμε ότι ο τουρισμός και ο πολιτισμός είναι η βαριά βιομηχανία της Ελλάδας και αποφασίσουμε να εστιάσουμε στους τομείς αυτούς, πρέπει να ξεφύγουμε από την παροχή χαμηλού επιπέδου, πρόχειρων και φτηνών υπηρεσιών, με τα «πακέτα» και τα «βραχιολάκια» για μαζική κατανάλωση, οι οποίες δεν αφήνουν ουσιαστικό και σοβαρό κέρδος σε κανένα επίπεδο για τη χώρα και τους εργαζόμενους, αλλά να σκεφθούμε και να εφαρμόσουμε ένα άλλο μοντέλο ανάπτυξης, δημιουργώντας άλλου είδους υπηρεσίες, με σύγχρονη αντίληψη, υψηλή ποιότητα, τεχνολογική υποστήριξη, σεβασμό στους ανθρώπους και το περιβάλλον, αξιοποίηση της παράδοσης, της κουλτούρας του τόπου και της ιστορίας του και σύνδεση με την πρωτογενή παραγωγή. Μια από τις προϋποθέσεις για να λειτουργήσει ικανοποιητικά ένα τέτοιο μοντέλο είναι η ουσιαστική γενική εκπαίδευση αλλά και η εξειδικευμένη τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση.
Όλα τα παραπάνω είναι θέματα που πρέπει να εξετάσουμε συνολικά, ξεκινώντας από τις γενικές πολιτικές κατευθύνσεις για την οικονομία και την ανάπτυξη της χώρας, οι οποίες θα καθορίσουν στη συνέχεια και τη στρατηγική στην εκπαίδευση γενικότερα αλλά και την τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση ειδικότερα.
Μέσα στο γενικότερο πλαίσιο της κεντρικής πολιτικής θα πρέπει να δούμε και για την εκπαίδευση:
- την επανεξέταση του μοντέλου του εκπαιδευτικού συστήματος, με έμφαση καταρχήν σε γερή βασική εκπαίδευση, που θα δίνει τη δυνατότητα για κατανόηση και παρακολούθηση των εξελίξεων στην επιστήμη και την τεχνολογία αλλά θα δώσει και μια κατεύθυνση διαφορετική από την εξετασιο-κεντρική για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπως έχει διαμορφωθεί τα τελευταία 30 χρόνια και η οποία έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο πολλούς νέους ανθρώπους
- τη γενναία χρηματοδότηση της παιδείας συνολικά, γιατί χωρίς οργανωμένες υποδομές και εξειδικευμένο και αξιοπρεπώς αμειβόμενο προσωπικό δεν μπορεί να υπάρξει εκπαίδευση υψηλού επιπέδου
- τη συνολική αναδιοργάνωση της Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης έτσι ώστε να μην προσελκύει μόνον μαθητές /σπουδαστές με χαμηλότερες επιδόσεις ή από ορισμένα χαμηλότερα κοινωνικά-οικονομικά στρώματα, αλλά ανθρώπους με ταλέντα, μεράκι και ξεχωριστές δεξιότητες που θα αγαπήσουν αυτό που κάνουν και θα συμβάλλουν με την εργασία τους στην παραγωγική ανάπτυξη της χώρας
- την οργάνωση και σοβαρή εποπτεία της απαραίτητης άσκησης σε πραγματικές συνθήκες εργασίας σε όλους τους εργασιακούς χώρους και όχι εικονικής πραγματικότητας στους υπολογιστές, με υποστήριξη και συμβουλευτική, χωρίς την οικονομική ή άλλου είδους εκμετάλλευση των νέων παιδιών.
Την ίδια στιγμή, η μακροχρόνια, δαπανηρή και φιλόδοξη επένδυση που έχουν πραγματοποιήσει χώρες όπως η Ελλάδα σε εκπαίδευση ανθρώπινου δυναμικού εξανεμίζεται με τη φυγή νέων, μορφωμένων, εκπαιδευμένων, καταρτισμένων Ελλήνων για αναζήτηση εργασίας στο εξωτερικό, όπου στελεχώνουν επιχειρήσεις σε προηγμένες χώρες και συμβάλλουν στην περαιτέρω ανάπτυξή τους. Αυτό το γεγονός, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη στην Ελλάδα σχολική διαρροή και τη χαμηλή επίδοση σε βασικές δεξιότητες, μπορεί να οδηγήσει γρήγορα τη χώρα σε αυτό που λέγαμε κάποτε «τριτοκοσμικές καταστάσεις» και θεωρούσαμε ότι είναι πολύ μακριά από εμάς. Αυτή η κατάσταση, λοιπόν, πρέπει να σταματήσει και να αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση. Διαφορετικά, σύντομα, τα πράγματα θα είναι μη αναστρέψιμα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη χώρα και τους κατοίκους της.
17. Μάγδα Τρανταλλίδη, Προϊσταμένη Διεθνούς Συνεργασίας της ΓΓΔΒΜ/ΥΠΑΙΘ, Εθνική Εκπρόσωπος για το πρόγραμμα PIAAC του ΟΟΣΑ
Εισήγηση: Βασικές δεξιότητες νέων και ενηλίκων: Η διεθνής έρευνα PIAAC του ΟΟΣΑ
Δεξιότητες – skills, η ικανότητα εφαρμογής των γνώσεων και αξιοποίησης της τεχνογνωσίας για την επίλυση των προβλημάτων. Οι δεξιότητες περιγράφονται ως νοητικές (χρήση λογικής, διαισθητικής και δημιουργικής σκέψης) και πρακτικές (αφορούν τη χειρωνακτική επιδεξιότητα και τη χρήση μεθόδων, υλικών, εργαλείων και οργάνων).
Ικανότητες – Competences, η αποδεδειγμένη επάρκεια, στη χρήση γνώσεων δεξιοτήτων και προσωπικών, κοινωνικών ή/και μεθοδολογικών δυνατοτήτων στην επαγγελματική ή προσωπική ζωή
Το πρόγραμμα PIAAC (ProgramefortheInternationalAssessmentofAdultCompetencies), είναι το μεγαλύτερο και πιο ολοκληρωμένο διεθνές συγκριτικό ερευνητικό πρόγραμμα για την αποτίμηση των ικανοτήτων και δεξιοτήτων των ενηλίκων 16-65 ετών. Η έρευνα PIAAC μελετά το βαθμό στον οποίο ο πληθυσμός κάθε χώρας έχει τις γνώσεις και τις δεξιότητες που χρειάζονται προκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της σύγχρονης εργασιακής και κοινωνικής ζωής. Εξετάζει επίσης, τα χαρακτηριστικά του εκπαιδευτικού συστήματος που διαμορφώνουν τις δεξιότητες των ενηλίκων και τα αντιστοιχίζει στις ανάγκες που προκύπτουν από τα δεδομένα της έρευνας. Η έρευνα διενεργείται μέσω προσωπικών συνεντεύξεων και οι ερωτώμενοι απαντούν σε ερωτήσεις σχετικές με την εκπαίδευση και την εργασία τους. Οι τομείς αποτίμησης είναι ο Γραμματισμός – Literacy, ο Αριθμητισμός - Numeracy και η επίλυση προβλημάτων σε προηγμένο τεχνολογικό περιβάλλον – Problemsolvingintechnology – richenvironments.
Γραμματισμός, αναφέρεται στην ικανότητα ορθής ανάγνωσης, κατανόησης, αξιολόγησης, επεξεργασίας και χρήσης γραπτών κειμένων σε διαφορετικά πλαίσια της καθημερινής ζωής.
Αριθμητισμός, αναφέρεται στη δυνατότητα πρόσβασης και την ικανότητα χρήσης, εφαρμογής, ερμηνείας και μετάδοσης μαθηματικών πληροφοριών και εννοιών.
Επίλυση προβλημάτων σε προηγμένο τεχνολογικό περιβάλλον, αναφέρεται στη εύρεση λύσεων σε προβλήματα που προκύπτουν στο προσωπικό, επαγγελματικό και κοινωνικό επίπεδο, έχοντας πρώτα θέσει σαφείς στόχους και διαμορφώσει ένα χρονοδιάγραμμα προγραμματισμού.
Οι σκοποί και στόχοι του προγράμματος είναι ο προσδιορισμός και η μέτρηση των γνωστικών ικανοτήτων που απαιτούνται για την προσωπική και κοινωνική επιτυχία - Η αξιολόγηση του αντίκτυπου των ικανοτήτων στον κοινωνικοιοκονομικό τομέα – Η μέτρηση της απόδοσης των συστημάτων Εκπαίδευσης και Κατάρτισης στην παραγωγή των απαιτούμενων ικανοτήτων – Η παροχή βοήθειας στη βελτίωση των εργαλείων πολιτικής από τις κυβερνήσεις στον τομέα αυτό.
Η εθνική σύμπραξη στο PIAAC συνίσταται στη συμμετοχή της Γενικής Γραμματείας Δια Βίου Μάθησης (ΓΓΔΒΜ), του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ), της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΤΑΤ) και του Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΕΟΠΠΕΠ). Η κύρια έρευνα διενεργείται από το ΕΚΚΕ κατά το χρονικό διάστημα Απριλίου-Δεκεμβρίου 2014 (5000 ερωτηματολόγια).
Ο ερευνώμενος πληθυσμός στην Ελλάδα αποτελείται από το σύνολο των ενηλίκων ηλικίας 16-65 ετών, οι οποίοι διαμένουν μόνιμα σε ιδιωτικά νοικοκυριά, τα οποία επιλέγονται τυχαία από ένα ευρύτερο αντιπροσωπευτικό δείγμα περιοχών της χώρας μας. Οι πληροφορίες που δίνονται είναι αυστηρά εμπιστευτικές, όπως προβλέπεται από το νόμο.
Από τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου, στον οποίο συμμετείχαν 24 χώρες με συμμετοχή ενηλίκων ηλικίας 16-65 ετών και που ανακοινώθηκαν τον Οκτώβριο του 2013, καταδεικνύεται ότι στην πλειονότητα των χωρών τα επίπεδα Γραμματισμού και Αριθμητισμού είναι πολύ χαμηλά, στο Γραμματισμό 4,9-27,7% και τον Αριθμητισμό 8,1-31,7%.
Σε πολλές χώρες σημαντικές μερίδες του πληθυσμού δεν έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ τις ΤΠΕ είτε δε διαθέτουν τις βασικές δεξιότητες που απαιτούνται για τη χρήση τους στην καθημερινή ζωή. Μόνο το 2,9-8,8% των ενηλίκων κατέδειξε ότι διέθετε δεξιότητες πολύ υψηλού επιπέδου όσον αφορά την επίλυση προβλημάτων σε προηγμένο τεχνολογικό περιβάλλον.
Η έρευνα PIAAC θα επαναλαμβάνεται κάθε 10 χρόνια και ενδιάμεσα θα γίνονται θεματικές αναλύσεις.
18. Πολυξένη Δημητρίου, Οικονομολόγος, Διευθύντρια ΙΕΚ Ν. Μουδανιών
Εισήγηση: Ο ρόλος των ΙΕΚ στη Δια Βίου Μάθηση και στην Αρχική Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση.
Οι ραγδαίες και βαθιές αλλαγές στον επιστημονικό, τεχνολογικό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό τομέα προβάλλουν επιτακτική την ανάγκη για επικαιροποίηση και διαρκή αναβάθμιση των γνώσεων και δεξιοτήτων των πολιτών προκειμένου να ανταποκριθούν στις ολοένα αυξανόμενες απαιτήσεις της προσωπικής και εργασιακής τους ζωής.
Η ανάγκη για συνεχιζόμενη εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση με σκοπό την ενεργοποίηση των ατόμων και ομάδων για ατομική και κοινωνική ανάπτυξη, ώθησαν τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν πολιτικές στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων.
Με τη «δια βίου εκπαίδευση και κατάρτιση» δίδεται έμφαση στη μάθηση από την προσχολική ηλικία έως εκείνη μετά τη συνταξιοδότηση και καλύπτεται κάθε μορφή εκπαίδευσης (τυπική, άτυπη και μη τυπική).
Η επαγγελματική κατάρτιση ορίζεται και ως «μέρος της επαγγελματικής εκπαίδευσης που παρέχει τις ειδικές επαγγελματικές γνώσεις και δεξιότητες» (πηγή: Γλωσσάριο επαγγελματικής κατάρτισης του CEDEFOP, 1996) και λειτουργεί στο εκπαιδευτικό μας σύστημα ως ένα διακριτό πεδίο στο πλαίσιο της μη τυπικής εκπαίδευσης, διαδραματίζοντας έναν ορατό ρόλο στην παροχή και την ανάπτυξη των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού.
Ο θεσμός των Ινστιτούτων Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΙΕΚ) που λειτουργεί στο πλαίσιο του Εθνικού Συστήματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, αποτελεί ένα βήμα διεξόδου για την επαγγελματική αποκατάσταση χιλιάδων νέων μετά την αποφοίτησή τους από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Κύριο έργο των Δημοσίων ΙΕΚ είναι η παροχή υψηλού επιπέδου προσόντων, με απώτερο σκοπό την απορρόφηση των καταρτιζομένων από την αγορά εργασίας.
Αυτό επιτυγχάνεται με: την επιλογή και τη διαμόρφωση πιστοποιημένων προγραμμάτων αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης που αντιστοιχούν σε συγκεκριμένα επαγγελματικά περιγράμματα, στα πλαίσια των ειδικοτήτων που έχουν ζήτηση στην αγορά εργασίας
Οι καταρτιζόμενοι που ολοκληρώνουν επιτυχώς την κατάρτισή τους στα Δημόσια ΙΕΚ, λαμβάνουν Βεβαίωση Επαγγελματικής Κατάρτισης. Η Βεβαίωση αυτή, τους δίνει το δικαίωμα να συμμετέχουν στις εξετάσεις πιστοποίησης επαγγελματικής κατάρτισης για την απόκτηση Διπλώματος Επαγγελματικής Κατάρτισης.
Tο σίγουρο είναι ότι η λειτουργία τους πρέπει άμεσα να συνδεθεί με την προσπάθεια της ανασυγκρότησης της ελληνικής οικονομίας με έμφαση στη πάταξη της ανεργίας των νέων.
19. Δημήτριος Μαλακούδης, εκπαιδευτικός ΕΠΑΛ Ν. Μουδανιών, Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΠΕ 12.05
Εισήγηση: Το σύστημα επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης της Ελβετίας. Προτάσεις για εφαρμογή στην Ελλάδα.
(Η πρόταση αυτή είναι αποτέλεσμα της συμμετοχής μου ως υπεύθυνος επικοινωνίας και συντονιστής στο πρόγραμμα Leonardo da Vinci «Επαγγελματική εκπαίδευση δυαδικής μάθησης στα Ομοσπονδιακά Επαγγελματικά Κολλέγια της Ελβετίας» που διεκπεραίωσε η ΕΠΑ.Σ. Μουδανιών από 17 έως 24 Νοεμβρίου του 2013. Επίσης συμμετείχα ως υπεύθυνος επικοινωνίας, συντονιστής και αρχηγός αποστολής στο πρόγραμμα Leonardo da Vinci «Πρακτική Εφαρμογή Εργαστηριακών Ασκήσεων στη Βάση του Δυαδικού Συστήματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης στα Ομοσπονδιακά Επαγγελματικά Κολλέγια της Ελβετίας», της ΕΠΑ.Σ. Μουδανιών με τη συμμετοχή 10 μαθητών από 2 έως 15 Μαρτίου 2014.
Η συνεργασία με τους Ελβετούς συνεχίστηκε καθώς το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου Ελβετοί μαθητές στα πλαίσια προγράμματος Leonardo da Vinci, επισκέφθηκαν το ΕΠΑ.Λ. Ν. Μουδανιών, και εγκατέστησαν δωρεάν ένα πλήρες σύγχρονο εργαστήριο θερμοϋδραυλικών.)
Η Ελβετία φημίζεται για τις τράπεζες και τη βιομηχανία της. Όμως η πολύ μεγάλη της ισχύ, βρίσκεται αλλού: Το ελβετικό σύστημα Τεχνικής - Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης επιτρέπει στους Ελβετούς νέους να εισέλθουν «εξοπλισμένοι» στην αγορά εργασίας και διασφαλίζει σε αυτήν την μελλοντική επάρκεια εργαζομένων και στελεχών με επάρκεια προσόντων. Το σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (Ε.Ε.Κ.) παρέχει στα δύο τρίτα των νέων της Ελβετίας ένα γερό θεμέλιο σε ένα συγκεκριμένο επάγγελμα. Τα περισσότερα προγράμματα Ε.Ε.Κ. είναι δυαδικού τύπου (δηλαδή μερικής απασχόληση με διδασκαλία στην τάξη σε ένα σχολείο Ε.Ε.Κ. για 1 ή 2 ημέρες την εβδομάδα, σε συνδυασμό με μερική απασχόληση μαθητείας σε μια εταιρεία υποδοχής τις υπόλοιπες 3 ή 4 ημέρες). Τα προγράμματα Ε.Ε.Κ. είναι προσαρμοσμένα στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, τόσο από την άποψη των επαγγελματικών δεξιοτήτων όσο και με τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων εργασίας. Η στενή αυτή σχέση με την αγορά εργασίας εξηγεί γιατί η Ελβετία έχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά ανεργίας ανάμεσα στους νέους μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Η τεχνική – επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση έχει μια κοινή αποστολή στην οποία συμμετέχουν η ελβετική συνομοσπονδία, τα καντόνια και οι επαγγελματικές οργανώσεις. Ο ρόλος της συνομοσπονδίας είναι η στρατηγική διαχείριση και ανάπτυξη. Οι επαγγελματικές οργανώσεις καθορίζουν τα προγράμματα σπουδών και τις μαθητείες, ενώ τα καντόνια αναλαμβάνουν την υλοποίηση και την εποπτεία της όλης διαδικασίας. Αναφορικά με την αγορά μαθητείας, εξασφαλίζονται οι καλύτερες δυνατές γενικές συνθήκες για τις εταιρείες υποδοχής, ενθαρρύνεται η παροχή θέσεων μαθητείας και παρέχεται βοήθεια στους νέους ώστε να επιλέξουν το σωστό επάγγελμα. Ο τρόπος διδασκαλίας στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση στην Ελβετία στηρίζεται στην ανάπτυξη δεξιοτήτων. Για το λόγο αυτό δίδονται σαφώς (με ακρίβεια) καθορισμένες αποστολές στους καταρτιζόμενους και αυτοί καλούνται να τις εκτελέσουν συλλέγοντας πληροφορίες από σημειώσεις, βιβλία ή το διαδίκτυο. Η επιτυχία της διδασκαλίας αυτής βασίζεται στο συνδυασμό της μεθόδου εκτέλεσης, των γνώσεων του αντικειμένου, των κοινωνικών δεξιοτήτων που αναπτύσσονται και της αυτενέργειας των εκπαιδευομένων. Το ελβετικό πρότυπο Ε.Ε.Κ. θα μπορούσε να επιλύσει πολλά από τα σύγχρονα ελληνικά οικονομικά και διαρθρωτικά κοινωνικά προβλήματα. Η πρόταση είναι η στρατηγική επένδυση στην Ε.Ε.Κ. και η σταδιακή δημιουργία κοινωνικής συνείδησης Ε.Ε.Κ.. Οι ενέργειες της πολιτείας θα πρέπει να προσανατολιστούν στην ανάπτυξη στενών δεσμών με τις επαγγελματικές ενώσεις και τα επιμελητήρια και να προωθηθεί η συμμετοχή τους στον καθορισμό των αναλυτικών προγραμμάτων και των προφίλ επαγγελματικών δεξιοτήτων. Ταυτόχρονα θα μπορούσε να συμβάλει θετικά το μάρκετινγκ μαθητείας και η θέσπιση μηχανισμών ελέγχου. Τα κίνητρα που θα ωθήσουν τις επιχειρήσεις να συμμετάσχουν στα προγράμματα μαθητείας και έτσι να ενεργοποιήσουν τον αναπτυξιακό μηχανισμό της Ε.Ε.Κ. μπορούν μεταξύ άλλων να αφορούν σε επιχορηγήσεις και δανειακές διευκολύνσεις επιχειρήσεων που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα μαθητείας και προσλαμβάνουν μαθητευόμενους, είτε σε μείωση φορολογικών συντελεστών και κάλυψη ασφαλιστικών εισφορών των μαθητευομένων που προσλαμβάνονται για τη μαθητεία.
Προτάσεις για εφαρμογή στην Ελλάδα
Κάποιες ενέργειες που προτείνουμε προς την πολιτεία είναι οι ακόλουθες:
ñ Ενεργοποίηση και αναβάθμιση της συμμετοχής των Επαγγελματικών Οργανισμών (Επιμελητήρια, Επαγγελματικές Ενώσεις, Ιδιωτικός Τομέας γενικότερα) στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Αναλυτικότερα οι παραπάνω φορείς, οι οποίοι θα αποτελέσουν τον συνδετικό κρίκο - ενδιάμεσο φορέα μεταξύ αγοράς εργασίας και επαγγελματικής εκπαίδευσης κατάρτισης, προτείνεται να:
ñ Συμμετέχουν στη διαμόρφωση των αναλυτικών προγραμμάτων με βάση τις ανάγκες της αγοράς για κάθε επάγγελμα.
ñ Καταθέσουν προτάσεις καθορισμού των δεξιοτήτων που απαιτούνται για την εκτέλεση του κάθε επαγγέλματος (προφίλ δεξιοτήτων).
ñ Δημιουργήσουν <<Κέντρα Ειδικής Επαγγελματικής Κατάρτισης>> στα οποία οι καταρτιζόμενοι θα εκπαιδεύονται και θα μετεκπαιδεύονται για βραχυχρόνιο διάστημα (1-2 εβδομάδες ανά εξάμηνο) κατά τα πρότυπα της Ελβετίας. Η αναγκαιότητά τους έγκειται στη διαρκή αλλαγή της τεχνολογίας που επιβάλλει συνεχή υποστήριξη τόσο των μαθητών της επαγγελματικής εκπαίδευσης όσο και των επαγγελματιών.
ñ Ιδρύσουν και να διαχειρίζονται <<Ταμείο Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης>> το οποίο θα χρηματοδοτεί τα παραπάνω Κέντρα καθώς και άλλες δράσεις.
ñ Θέσπιση θέσεων παραγόντων προώθησης της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Ο ρόλος τους θα είναι η δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων για την ανάπτυξη της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.
ñ Διεύρυνση του θεσμού της Μαθητείας με εναλλακτική χρήση των Κέντρων Ειδικής Επαγγελματικής Κατάρτισης ως φορείς υποδοχής αποφοίτων της επαγγελματικής εκπαίδευσης με σκοπό την απόκτηση εργασιακής εμπειρίας.
ñ Παροχή κινήτρων στους μαθητές-αποφοίτους της επαγγελματικής εκπαίδευσης με σκοπό τη δημιουργία κοινωνικής και επαγγελματικής συνείδησης μέσα από τη θέσπιση διαγωνισμών τεχνικών-επαγγελματικών δεξιοτήτων σε ετήσια βάση σε κάθε ειδικότητα. (οικονομική πριμοδότηση των βραβευμένων, υποτροφίες, συμβολικά έπαθλα)
Κίνητρα συμμετοχής των επιχειρήσεων στη Μαθητεία
Σε ό,τι αφορά το σχεδιαζόμενο θεσμό της Μαθητείας και την ανάγκη επέκτασής του προτείνονται τα εξής κίνητρα για τις επιχειρήσεις:
ñ Μείωση φορολογικών συντελεστών στις επιχειρήσεις υποδοχής των καταρτιζομένων ανάλογα με το βαθμό συμμετοχής τους στα προγράμματα μαθητείας.
ñ Επιχορηγήσεις και δανειακές διευκολύνσεις σε επιχειρήσεις που, μετά την ολοκλήρωση των μαθητειών, προσλαμβάνουν τους μαθητευόμενους, αναλόγως με το βαθμό συμμετοχής τους.
ñ Απαλλαγή των μαθητευομένων, που θα προσλαμβάνονται, από ασφαλιστικές εισφορές για τα πρώτα έτη της πρόσληψής τους (κάλυψη του κόστους από την πολιτεία).
Σας επισυνάπτουμε γραπτούς χαιρετισμούς Βουλευτών και μερικές χαρακτηριστικές φωτογραφίες του συνεδρίου.
Για το Δ.Σ.
Ο Πρόεδρος O Γραμματέας
Κων. Αδριανουπολίτης Παναγιώτης Μακρυγιάννης