Από παιδαγωγική και μορφωτική δράση σε μια σύνθετη διοικητική διαδικασία

Η σχολική εκδρομή αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Η επαφή των μαθητών με χώρους πολιτισμού, ιστορίας, φυσικού περιβάλλοντος και κοινωνικής ζωής μπορεί να λειτουργήσει ως πολύτιμη εκπαιδευτική εμπειρία, συμπληρώνοντας τη διδασκαλία μέσα στη σχολική αίθουσα.

Ωστόσο, για τους εκπαιδευτικούς, η οργάνωση μιας σχολικής μετακίνησης, ιδιαίτερα όταν πραγματοποιείται με λεωφορείο, έχει εξελιχθεί σε μια ιδιαίτερα απαιτητική και χρονοβόρα γραφειοκρατική διαδικασία.

Το νέο πλαίσιο για τις σχολικές εκδρομές έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό, καθώς ο εκπαιδευτικός καλείται να αναλάβει ταυτόχρονα ρόλους διοικητικού υπαλλήλου, γραμματέα, ελεγκτή και συντονιστή μιας σειράς διαδικασιών που αφορούν τόσο το σχολείο όσο και το τουριστικό γραφείο και τα οχήματα μεταφοράς.

Μια εκδρομή και ένας μακρύς κατάλογος διοικητικών υποχρεώσεων

Πριν ακόμη πραγματοποιηθεί η μετακίνηση των μαθητών, ο Σύλλογος Διδασκόντων και οι εκπαιδευτικοί που αναλαμβάνουν την ευθύνη της εκδρομής καλούνται να ολοκληρώσουν μια σειρά διαδοχικών ενεργειών.

Ειδικότερα:

1. Απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων

Συγκαλείται ο Σύλλογος Διδασκόντων, ο οποίος αποφασίζει για τον τόπο και τον χρόνο της εκδρομής, ενώ παράλληλα ορίζεται ο υπεύθυνος της μετακίνησης και οι εκπαιδευτικοί συνοδοί.

Για τη διαδικασία αυτή απαιτείται η σύνταξη σχετικού πρακτικού.

2. Πρόσκληση και αξιολόγηση προσφορών από τουριστικά γραφεία

Για τη μεταφορά των μαθητών με λεωφορείο ακολουθεί πρόσκληση προς τα τουριστικά γραφεία για την υποβολή προσφορών.

Οι προσφορές συγκεντρώνονται, καταγράφονται και ελέγχονται, προκειμένου να πραγματοποιηθεί η επιλογή του αναδόχου.

Και για τη συγκεκριμένη διαδικασία απαιτείται η σύνταξη νέου πρακτικού.

Ένας εκτεταμένος φάκελος δικαιολογητικών για τον ανάδοχο

Πριν από την υπογραφή της σύμβασης, ο υποψήφιος ανάδοχος καλείται να προσκομίσει σειρά δικαιολογητικών, τα οποία πρέπει να έχουν εκδοθεί κατά το τελευταίο τρίμηνο πριν από την υποβολή τους.

Ο απαιτούμενος φάκελος περιλαμβάνει:

1. Πιστοποιητικό περί μη πτώχευσης ή μη υπαγωγής σε άλλη ανάλογη κατάσταση.
2. Πιστοποιητικό περί μη θέσης σε εκκαθάριση ή αναγκαστική διαχείριση, καθώς και περί μη υπαγωγής σε διαδικασία πτωχευτικού συμβιβασμού ή αναστολής επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
3. Απόσπασμα ποινικού μητρώου του υπευθύνου και του προσωπικού που πρόκειται να συμμετάσχει στην εκδρομή.
4. Αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας.
5. Αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας.
6. Υποχρεωτική ασφάλιση επαγγελματικής αστικής ευθύνης του διοργανωτή ταξιδιών, καθώς και πρόσθετη ασφαλιστική κάλυψη για τα έξοδα που ενδέχεται να προκύψουν σε περίπτωση ατυχήματος ή ασθένειας των συμμετεχόντων.

Ενημέρωση γονέων και επιχειρησιακός σχεδιασμός

Μετά την ολοκλήρωση των παραπάνω διαδικασιών ακολουθεί η ενημέρωση των γονέων και η συγκέντρωση των απαιτούμενων δηλώσεων συναίνεσης για τη συμμετοχή των μαθητών.

Παράλληλα, το σχολείο καλείται να καταρτίσει αναλυτικό επιχειρησιακό σχέδιο της εκδρομής, στο οποίο πρέπει να περιγράφονται μεταξύ άλλων:

• το πρόγραμμα της μετακίνησης,
• η ώρα αναχώρησης,
• η ώρα άφιξης,
• η προβλεπόμενη διαδρομή,
• καθώς και τα επιμέρους στοιχεία της εκδρομής.

Οι εκπαιδευτικοί συγκεντρώνουν το σύνολο των απαιτούμενων εγγράφων, ελέγχουν την πληρότητα και την εγκυρότητά τους και στη συνέχεια τα διαβιβάζουν στην αρμόδια Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Πρόσθετος έλεγχος από την Τροχαία

Ιδιαίτερα αυξημένες είναι και οι απαιτήσεις που αφορούν τον έλεγχο του λεωφορείου.

Στην Τροχαία πρέπει να αποσταλούν τα απαραίτητα στοιχεία και δικαιολογητικά του οχήματος και του οδηγού, μεταξύ των οποίων:

• άδεια κυκλοφορίας του οχήματος,
• άδεια οδήγησης του οδηγού,
• πιστοποιητικό επαγγελματικής ικανότητας του οδηγού,
• ασφαλιστήριο συμβόλαιο του οχήματος,
• δελτίο τεχνικού ελέγχου οχήματος (ΚΤΕΟ),
• βεβαίωση καλής λειτουργίας του ταχογράφου από εγκεκριμένο συνεργείο,
• επικαιροποιημένα στοιχεία του ταχογράφου του οχήματος.

Στη συνέχεια προβλέπεται επιτόπιος τροχονομικός έλεγχος του λεωφορείου από την Τροχαία.

Το ζήτημα που ανακύπτει είναι ιδιαίτερα σημαντικό: εφόσον ο απαιτούμενος έλεγχος δεν πραγματοποιηθεί εγκαίρως, υπάρχει το ενδεχόμενο να μην καταστεί δυνατή η πραγματοποίηση της εκδρομής ή ακόμη και να οδηγηθεί σε ακύρωση.

Η ασφάλεια των μαθητών είναι αδιαπραγμάτευτη – όχι όμως και η υπερβολική γραφειοκρατία

Η προστασία και η ασφάλεια των μαθητών πρέπει να αποτελούν απόλυτη προτεραιότητα σε κάθε σχολική μετακίνηση.

Η ασφάλεια, όμως, δεν μπορεί να ταυτίζεται με τη συσσώρευση ολοένα περισσότερων διοικητικών διαδικασιών και ευθυνών στους εκπαιδευτικούς.

Το ζητούμενο είναι να υπάρξει ένα σαφές, αποτελεσματικό και λειτουργικό πλαίσιο, το οποίο θα διασφαλίζει ουσιαστικούς ελέγχους χωρίς να μετατρέπει τους εκπαιδευτικούς σε διεκπεραιωτές ενός σύνθετου διοικητικού μηχανισμού.

Ανάγκη για σαφή οριοθέτηση των ευθυνών

Παράλληλα, αναδεικνύεται ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα: η σαφής οριοθέτηση της ευθύνης των εκπαιδευτικών κατά τη διάρκεια των σχολικών μετακινήσεων.

Τα περιστατικά που έχουν καταγραφεί το τελευταίο διάστημα σε σχολικές εκδρομές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης έχουν εντείνει τον προβληματισμό για το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο και τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται οι ευθύνες μεταξύ σχολείου, εκπαιδευτικών, μεταφορέων και λοιπών εμπλεκομένων.

Απαιτείται, επομένως, ένα πλαίσιο που θα ενισχύει την πραγματική ασφάλεια των μαθητών και ταυτόχρονα θα προστατεύει τους εκπαιδευτικούς από ευθύνες που δεν τους αναλογούν ή από διαδικασίες οι οποίες υπερβαίνουν τον παιδαγωγικό τους ρόλο.

Οι σχολικές εκδρομές πρέπει να υπηρετούν τον παιδαγωγικό τους χαρακτήρα

Η σχολική εκδρομή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως μια διοικητική διαδικασία.

Είναι μια εκπαιδευτική δράση που συνδέεται με τη βιωματική μάθηση, την πολιτιστική καλλιέργεια, την κοινωνικοποίηση των μαθητών και τη γνωριμία τους με το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον.

Για τον λόγο αυτό απαιτείται εξορθολογισμός και απλοποίηση των διαδικασιών, χωρίς εκπτώσεις στην ασφάλεια.

Η πολιτεία οφείλει να επανεξετάσει το υφιστάμενο πλαίσιο, να περιορίσει την περιττή γραφειοκρατία, να διασφαλίσει αποτελεσματικούς και ουσιαστικούς ελέγχους και να αποσαφηνίσει πλήρως τις αρμοδιότητες και τις ευθύνες όλων των εμπλεκομένων.

Ασφαλείς σχολικές εκδρομές σημαίνει ουσιαστικοί έλεγχοι, σαφείς κανόνες, ξεκάθαρες ευθύνες και λιγότερη γραφειοκρατία.

Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να μπορούν να επικεντρώνονται στον παιδαγωγικό τους ρόλο και όχι να μετατρέπονται, πριν από κάθε εκδρομή, σε λογιστές, γραμματείς, ελεγκτές και διαχειριστές ενός πολύπλοκου διοικητικού φακέλου.