Σειρά σημαντικών ζητημάτων που αφορούν την οργάνωση και υλοποίηση των εκπαιδευτικών δράσεων εκτός σχολικής μονάδας χρήζουν άμεσης και σαφούς αποσαφήνισης, καθώς η εφαρμογή των νέων διατάξεων δημιουργεί ερωτήματα στην καθημερινή λειτουργία των σχολικών μονάδων.

Ιδιαίτερα ζητήματα προκύπτουν σχετικά με τη συμμετοχή Διευθυντών και Υποδιευθυντών σε πολυήμερες δράσεις, τον αριθμό των αναπληρωματικών συνοδών, τη διαδικασία επιλογής προσφορών, την ασφαλιστική κάλυψη των συμμετεχόντων, τις εξαιρέσεις για μικρές ομάδες και προγράμματα Erasmus+, τον καθορισμό του σημείου εκκίνησης, αλλά και τη δυνατότητα αξιοποίησης της τακτικής αστικής και υπεραστικής συγκοινωνίας.

Για τον λόγο αυτό ζητούνται οι ακόλουθες διευκρινίσεις:

1. Συμμετοχή Διευθυντών και Υποδιευθυντών σε πολυήμερες δράσεις

Το άρθρο 14 παρ. 6 προβλέπει ότι, όταν σε μία σχολική μονάδα υπηρετεί ένας μόνο Υποδιευθυντής/ντρια, δεν είναι δυνατή η ταυτόχρονη συμμετοχή του/της Διευθυντή/ντριας και του/της Υποδιευθυντή/ντριας σε πολυήμερη δράση. Αντίστοιχα, όταν υπηρετούν δύο Υποδιευθυντές/ντριες και συμμετέχει ο/η Διευθυντής/ντρια, ένας/μία από αυτούς/ές παραμένει στη σχολική μονάδα.

Απαιτείται να αποσαφηνιστεί εάν η συγκεκριμένη πρόβλεψη εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο και στα Εργαστηριακά Κέντρα (Ε.Κ.), όπου, εκτός από τον/την Υποδιευθυντή/ντρια, υπηρετούν και Υπεύθυνοι Τομέα.

Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία δεδομένου ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 1 περ. θ της υπ’ αριθ. 96004/Δ4/17-06-2015 Υπουργικής Απόφασης, ο Υπεύθυνος Τομέα Εργαστηρίων του Ε.Κ. μπορεί, όταν απαιτείται και με απόφαση του Διευθυντή του Ε.Κ., να ασκεί καθήκοντα Υποδιευθυντή. Ως εκ τούτου, ζητείται να διευκρινιστεί εάν η συγκεκριμένη πρόβλεψη μπορεί να ληφθεί υπόψη ώστε να επιτρέπεται η ταυτόχρονη συμμετοχή Διευθυντή και Υποδιευθυντή σε πολυήμερη εκπαιδευτική δράση.

Παράλληλα, χρειάζεται να διευκρινιστεί τι ισχύει κατά τις περιόδους κατά τις οποίες οι σχολικές μονάδες δεν λειτουργούν, όπως οι διακοπές των Χριστουγέννων, του Πάσχα και οι θερινές διακοπές. Συγκεκριμένα, ζητείται να αποσαφηνιστεί εάν στις περιόδους αυτές επιτρέπεται η ταυτόχρονη συμμετοχή του/της Διευθυντή/ντριας και του/της μοναδικού/ής Υποδιευθυντή/ντριας σε πολυήμερη δράση.

2. Αναπληρωματικοί συνοδοί μαθητών

Το άρθρο 15 προβλέπει τον ορισμό αναπληρωματικών συνοδών από τον Σύλλογο Διδασκόντων, χωρίς όμως να καθορίζει με σαφήνεια τον αριθμό τους.

Είναι επομένως αναγκαίο να διευκρινιστεί πόσοι αναπληρωματικοί συνοδοί πρέπει να ορίζονται και εάν ο αριθμός τους πρέπει να συνδέεται με τον αριθμό των τακτικών συνοδών.

Ειδικότερα, τίθεται το ερώτημα εάν εξακολουθεί να ισχύει η λογική τουλάχιστον δύο αναπληρωματικών συνοδών που προβλεπόταν από την προηγούμενη Υπουργική Απόφαση ή εάν απαιτείται ένας αναπληρωματικός συνοδός για κάθε τακτικό συνοδό. Η δεύτερη αυτή εκδοχή θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικές πρακτικές δυσκολίες, ιδιαίτερα στις σχολικές μονάδες με μικρό αριθμό εκπαιδευτικών.

3. Τι ισχύει όταν δεν υποβάλλεται καμία προσφορά για μετακίνηση χωρίς διανυκτέρευση

Ιδιαίτερη διευκρίνιση απαιτείται για τις μετακινήσεις χωρίς διανυκτέρευση. Σε περίπτωση κατά την οποία ολοκληρωθεί η διαδικασία πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος του άρθρου 23 και δεν υποβληθεί καμία προσφορά, δεν καθίσταται σαφές ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθήσει η σχολική μονάδα.

Ζητείται να διευκρινιστεί εάν πρέπει να επαναληφθεί η πρόσκληση ή εάν υπάρχει δυνατότητα απευθείας προσφυγής σε τουριστικό γραφείο, όπως προβλέπεται ρητά στο άρθρο 24 για τις μετακινήσεις με διανυκτέρευση.

Παράλληλα, απαιτείται να αποσαφηνιστεί εάν υπάρχει ελάχιστος αριθμός προσφορών που πρέπει να έχουν υποβληθεί, ώστε η επιτροπή του άρθρου 17 να μπορεί νόμιμα να προχωρήσει στην αξιολόγηση και επιλογή.

4. Ασφαλιστική κάλυψη στις μετακινήσεις χωρίς διανυκτέρευση

Το άρθρο 24 παρ. 2 προβλέπει ότι για τις μετακινήσεις με διανυκτέρευση συνιστάται στα σχολεία να ζητούν πρόσθετη, προαιρετική ασφαλιστική κάλυψη από τους υποψήφιους ταξιδιωτικούς πράκτορες, για την αντιμετώπιση δαπανών σε περίπτωση ατυχήματος ή ασθένειας των συμμετεχόντων.

Ωστόσο, αντίστοιχη σαφής αναφορά δεν περιλαμβάνεται στο άρθρο 23 παρ. 3 περ. vi για τις μετακινήσεις χωρίς διανυκτέρευση.

Για τον λόγο αυτό ζητείται να διευκρινιστεί εάν η πρόσθετη ασφάλιση στις συγκεκριμένες μετακινήσεις είναι προαιρετική ή εάν αποτελεί υποχρεωτική προϋπόθεση για την πραγματοποίησή τους.

5. Εξαιρέσεις από τη διαδικασία πρόσκλησης και ειδικές περιπτώσεις Erasmus+

Το άρθρο 24 παρ. 9 προβλέπει την εξαίρεση από τη διαδικασία προκήρυξης εκδήλωσης ενδιαφέροντος, αξιολόγησης και επιλογής προσφοράς για ομάδες έως δέκα ατόμων, συμπεριλαμβανομένων των συνοδών, καθώς και για εκπαιδευτικές εκδρομές στις οποίες τα εισιτήρια ή/και η διαμονή εξασφαλίζονται από ευρωπαϊκούς ή διεθνείς φορείς ή από τον φορέα διεξαγωγής της δράσης.

Απαιτείται, επομένως, να διευκρινιστεί εάν η συγκεκριμένη εξαίρεση αφορά αποκλειστικά τη διαδικασία πρόσκλησης και επιλογής προσφοράς ή εάν απαλλάσσει παράλληλα τη σχολική μονάδα από την υποχρέωση συνεργασίας με τουριστικό γραφείο και σύναψης σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού.

Σε περίπτωση που δεν απαιτείται συνεργασία με τουριστικό γραφείο, θα πρέπει να αποσαφηνιστεί εάν η σχολική μονάδα μπορεί να αναλαμβάνει απευθείας την οργάνωση των επιμέρους υπηρεσιών, όπως την έκδοση εισιτηρίων, την κράτηση καταλύματος και την εξασφάλιση των απαιτούμενων μεταφορών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση των δράσεων Erasmus+. Όταν σχολική μονάδα υλοποιεί δράση στο πλαίσιο του Erasmus+, με χρηματοδότηση από το ΙΚΥ, ζητείται να διευκρινιστεί εάν μπορεί να θεωρηθεί «φορέας διεξαγωγής της δράσης» κατά την έννοια της σχετικής διάταξης και, κατά συνέπεια, εάν εμπίπτει στην προβλεπόμενη εξαίρεση.

Παράλληλα, για τις μετακινήσεις αποκλειστικά εκπαιδευτικών, από ένα έως δέκα άτομα, στο πλαίσιο δράσεων Erasmus+ του άρθρου 12, ζητείται να διευκρινιστεί εάν είναι υποχρεωτική η συνεργασία με τουριστικό γραφείο για τη μίσθωση λεωφορείου, ιδίως για τη μεταφορά από και προς αεροδρόμια.

Θα πρέπει επίσης να αποσαφηνιστεί εάν επιτρέπεται η χρήση ιδιωτικών οχημάτων των συμμετεχόντων εκπαιδευτικών ή της τακτικής αστικής και υπεραστικής συγκοινωνίας.

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς στην πράξη είναι συχνές οι μετακινήσεις ενός ή δύο εκπαιδευτικών για συμμετοχή σε δράσεις Erasmus+ που αφορούν κατάρτιση, επιμόρφωση, διδασκαλία ή προπαρασκευαστικές συναντήσεις.

6. Καθορισμός σημείου εκκίνησης της εκπαιδευτικής δράσης

Το άρθρο 25 παρ. 2 ορίζει ότι η εκκίνηση των εκπαιδευτικών δράσεων πραγματοποιείται από τον χώρο της σχολικής μονάδας ή από άλλο χώρο που καθορίζεται από τον Σύλλογο Διδασκόντων.

Χρειάζεται, ωστόσο, να αποσαφηνιστεί εάν ο Σύλλογος Διδασκόντων έχει απόλυτη ευχέρεια ως προς την επιλογή του σημείου εκκίνησης ή εάν υφίστανται γεωγραφικοί ή χιλιομετρικοί περιορισμοί.

Ειδικότερα, ζητείται να διευκρινιστεί εάν μπορεί να οριστεί ως σημείο εκκίνησης οποιοδήποτε σημείο, ανεξαρτήτως της απόστασής του από τη σχολική μονάδα, ή εάν πρέπει να βρίσκεται σε συγκεκριμένη ακτίνα ή εντός συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής.

7. Αξιοποίηση της τακτικής αστικής και υπεραστικής συγκοινωνίας

Ένα ακόμη σημαντικό πρακτικό ζήτημα αφορά τη δυνατότητα χρήσης της τακτικής αστικής ή υπεραστικής συγκοινωνίας για εκπαιδευτικές δράσεις που πραγματοποιούνται εντός του αστικού ιστού ή σε κοντινούς προορισμούς της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας.

Ζητείται να διευκρινιστεί εάν, αντί της μίσθωσης τουριστικού λεωφορείου, μπορεί να χρησιμοποιείται η διαθέσιμη τακτική συγκοινωνία, εφόσον πληρούνται όλες οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις ασφάλειας και εποπτείας των μαθητών.

Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη πρακτική και οικονομική σημασία για τις σχολικές μονάδες, καθώς το κόστος μίσθωσης τουριστικού λεωφορείου μπορεί να είναι δυσανάλογο σε σχέση με την απόσταση της μετακίνησης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Καβάλα, όπου υπάρχουν εκπαιδευτικοί προορισμοί σε ορεινές περιοχές της πόλης, οι οποίοι δεν είναι δυνατόν να προσεγγιστούν με τα πόδια λόγω της μορφολογίας του εδάφους. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η δυνατότητα αξιοποίησης της τακτικής αστικής ή υπεραστικής συγκοινωνίας θα μπορούσε να αποτελέσει πρακτική και οικονομικά αναλογική λύση, υπό την προϋπόθεση πάντοτε ότι διασφαλίζεται πλήρως η ασφαλής μετακίνηση και η εποπτεία των μαθητών.

Αναγκαία η έκδοση σαφών οδηγιών

Τα παραπάνω ζητήματα δεν αφορούν μόνο επιμέρους διαδικαστικές λεπτομέρειες, αλλά συνδέονται άμεσα με την καθημερινή λειτουργία των σχολικών μονάδων, την ασφάλεια των μαθητών και των εκπαιδευτικών, τη νομιμότητα των μετακινήσεων και την ορθολογική διαχείριση των διαθέσιμων οικονομικών πόρων.

Για τον λόγο αυτό κρίνεται απαραίτητη η παροχή σαφών και ενιαίων οδηγιών για την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων, ώστε οι Διευθυντές, οι Σύλλογοι Διδασκόντων και οι εκπαιδευτικοί να γνωρίζουν με ακρίβεια τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά τους και να αποφεύγονται διαφορετικές ερμηνείες και πρακτικές μεταξύ των σχολικών μονάδων.

Η έγκαιρη αποσαφήνιση των παραπάνω θεμάτων θα συμβάλει στην ομαλή οργάνωση των εκπαιδευτικών δράσεων, στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην ασφαλή και αποτελεσματική πραγματοποίηση των μετακινήσεων μαθητών και εκπαιδευτικών.