Το σχολείο του 21ου αιώνα δεν μπορεί να λειτουργεί με διοικητικά εργαλεία και αντιλήψεις άλλων εποχών. Οι απαιτήσεις έχουν πολλαπλασιαστεί, οι κοινωνικές προκλήσεις έχουν γίνει πιο σύνθετες και ο ρόλος του Διευθυντή σχολικής μονάδας έχει μετατραπεί σε μια ιδιαίτερα απαιτητική αποστολή, με ευθύνες που εκτείνονται από την παιδαγωγική καθοδήγηση και τη διοίκηση προσωπικού έως τη διαχείριση κρίσεων, νομικών ζητημάτων και καθημερινών προβλημάτων λειτουργίας.

Και όμως, ενώ το βάρος των ευθυνών του Διευθυντή αυξάνεται καθημερινά, η Πολιτεία εξακολουθεί να μην του παρέχει τα αναγκαία θεσμικά και λειτουργικά στηρίγματα. Ο Διευθυντής του σχολείου έχει μετατραπεί σε «πολυεργαλείο» της εκπαιδευτικής πραγματικότητας: διοικητικό στέλεχος, παιδαγωγικός ηγέτης, διαχειριστής προβλημάτων, υπεύθυνος υποδομών, διαμεσολαβητής και αποδέκτης κάθε πίεσης που εισέρχεται στη σχολική ζωή.

Αυτή η πραγματικότητα όμως, δεν μπορεί να συνεχιστεί. Η αναβάθμιση του δημόσιου σχολείου περνά αναγκαστικά μέσα από την ουσιαστική στήριξη του Διευθυντή. Για τον λόγο αυτό απαιτούνται άμεσα πέντε συγκεκριμένες νομοθετικές παρεμβάσεις:

1. Δραστική μείωση του διδακτικού ωραρίου των Διευθυντών

Η μείωση του διδακτικού ωραρίου των Διευθυντών σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης  τουλάχιστον κατά 50% αποτελεί στοιχειώδη προϋπόθεση για την αποτελεσματική άσκηση των καθηκόντων τους. Δεν είναι δυνατόν ένας Διευθυντής να έχει την ευθύνη για τη λειτουργία μιας σχολικής μονάδας, για δεκάδες διοικητικές διαδικασίες, για τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και παράλληλα να καλείται να ανταποκριθεί σε αυξημένες διδακτικές υποχρεώσεις.

Η διοίκηση ενός σχολείου απαιτεί χρόνο, παρουσία, σχεδιασμό και καθημερινή παρακολούθηση. Ο Διευθυντής δεν χρειάζεται απλώς να «βρίσκεται» στο σχολείο· χρειάζεται να μπορεί να το καθοδηγεί.

Αναγκαία κρίνεται και η δραστική μείωση  του διδακτικού ωραρίου του Υποδιευθυντή, αφού η αυξανόμενη πολυπλοκότητα της σχολικής διοίκησης απαιτεί έναν Υποδιευθυντή με χρόνο και δυνατότητα να συνεπικουρεί αποτελεσματικά τον Διευθυντή,  να αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στην καθημερινή λειτουργία του σχολείου και να συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας σύγχρονης και αποτελεσματικής διοίκησης.

2. Μείωση της γραφειοκρατίας και γραμματειακή υποστήριξη

Η διοικητική και γραφειοκρατική επιβάρυνση των Διευθυντών έχει λάβει πλέον εκρηκτικές διαστάσεις, μετατρέποντας τον σχολικό ηγέτη από παιδαγωγικό καθοδηγητή σε διαχειριστή ατελείωτων εγγράφων, πλατφορμών και διαδικασιών. Απαιτείται απλοποίηση διαδικασιών και θεσμοθέτηση γραμματειακής υποστήριξης με βάση τη λειτουργικότητα των σχολικών μονάδων.

3. Νέο Καθηκοντολόγιο χωρίς γκρίζες ζώνες

Το σημερινό πλαίσιο αρμοδιοτήτων χρειάζεται εκσυγχρονισμό. Είναι αναγκαίο ένα νέο, σαφές και λειτουργικό Καθηκοντολόγιο που θα καθορίζει με ακρίβεια τις αρμοδιότητες και τις ευθύνες όλων των εμπλεκομένων στη σχολική κοινότητα.

Οι ασάφειες δημιουργούν εντάσεις, μεταφέρουν ευθύνες και αφήνουν τον Διευθυντή εκτεθειμένο σε ζητήματα που πολλές φορές ξεπερνούν τον θεσμικό του ρόλο.

4. Τοποθέτηση επιστάτη στα 6/θέσια και άνω Δημοτικά Σχολεία

Η καθημερινή λειτουργία μιας σχολικής μονάδας απαιτεί συνεχή φροντίδα για την ασφάλεια, τη συντήρηση και την αντιμετώπιση πρακτικών ζητημάτων. Δεν είναι δυνατόν ο Διευθυντής να ασχολείται με τεχνικά και λειτουργικά προβλήματα, τα οποία απομακρύνουν την προσοχή του από το παιδαγωγικό και διοικητικό του έργο.

Η παρουσία επιστάτη στα 6/θέσια και άνω Δημοτικά Σχολεία αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία τους.

5. Θεσμική και νομική προστασία των Διευθυντών

Η άσκηση διοίκησης στο σύγχρονο σχολείο συνοδεύεται συχνά από αυξημένη νομική έκθεση. Οι Διευθυντές λαμβάνουν καθημερινά αποφάσεις με σημαντικές συνέπειες και χρειάζονται θεσμική κάλυψη και άμεση πρόσβαση σε νομική υποστήριξη. Η Πολιτεία οφείλει να προστατεύει εκείνους που υπηρετούν με ευθύνη τον δημόσιο εκπαιδευτικό θεσμό.

Η στήριξη των Διευθυντών δεν αποτελεί προνόμιο. Δεν είναι αίτημα μιας ομάδας εργαζομένων. Είναι προϋπόθεση για ένα σχολείο αποτελεσματικό, ασφαλές και σύγχρονο.

Η Πολιτεία έχει πλέον μπροστά της μια ξεκάθαρη επιλογή: είτε θα συνεχίσει να προσθέτει ευθύνες χωρίς εργαλεία, είτε θα επενδύσει πραγματικά στον άνθρωπο που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της σχολικής ζωής.

Η στήριξη του Διευθυντή είναι στήριξη  του δημόσιου σχολείου.

Τηλέμαχος Κουντούρης, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Επιστημονικής Ένωσης Διευθυντών/ντριών Σχολικών Μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης