Περνώντας από τη Μήλο, τη Μύκονο, τη Σαντορίνη, την Πάτμο, αλλά και πολλά ακόμα νησιά, το βίντεο προβάλλει αμμώδεις παραλίες, φιλόξενους όρμους, αλλά και ακτές ιδανικές για θαλάσσια σπορ και το αποτέλεσμα είναι απλά μοναδικό!

1. Ronda, Ισπανία


2. Bonifacio, Γαλλία

3. Οία, Ελλάδα

4. Al Hajara, Υεμένη

5. Manarola, Iταλία

6. Azenhas do Mar, Πορτογαλία

7. Castellfollit de la Roca, Ισπανία

http://perierga.gr

Η άτυπη απαγόρευση δημοσίευσης λογοτεχνικών έργων που είχε επιβάλει η προτροπή του Σεφέρη κατά τη διάρκεια της δικτατορίας δημιούργησε μια προσμονή. Δεν ξέρω πώς σκέφτονταν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, και εμπειρότεροι, εμείς πάντως, οι έφηβοι των καιρών εκείνων περιμέναμε την εκδοτική άνθηση που μας είχε υποσχεθεί η καταναγκαστική σιωπή. Η αλήθεια είναι ότι αυτή η άνθηση δεν ήρθε ποτέ. Τίποτε σημαδιακό δεν γεννήθηκε στα πρώτα χρόνια της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας, ό,τι σημαντικό κυκλοφορούσε προϋπήρχε της δικτατορίας, όμως όλοι συμπεριφέρονταν ωσάν η άνοιξη να είχε έρθει. Την αδυναμία παραγωγής πρωτότυπης λογοτεχνίας την κάλυπτε μια πληθωριστική κοινωνιολογίζουσα σκέψη, κατά προτίμηση κακομεταφρασμένη από τα γαλλικά, η οποία υποτίθεται θα βοηθούσε την ελληνική διανόηση να παρακολουθήσει τα άλματα της προοδευτικής Ευρώπης. Η προοδευτική Ευρώπη τη δεκαετία του εβδομήντα κολυμπούσε στα
απόνερα του γαλλικού Μάη του ’68, μια υπέροχη σαλάτα από φροϋδισμό και υστερομαρξισμό για την οποία, το λιγότερο που μπορεί να πει κανείς είναι πως κατέστρεψε μεγάλες λογοτεχνίες, όπως η γαλλική για παράδειγμα. Κάτι ήξερε ο Μαλρώ που στα Αντι-απομνημονεύματά του, στις σελίδες για τον Μάη του ’68, αναφέρει πως ο φροϋδομαρξισμός ακρωτηριάζει την ψυχή. Επειδή τα χρόνια εκείνα σπούδαζα στο γαλλικό πανεπιστήμιο συγκριτική λογοτεχνία, έχω αντίληψη από πρώτο χέρι. Στα τέσσερα χρόνια δεν διδαχθήκαμε Μαλρώ, Ζιντ, Μαρτέν ντι Γκαρ, ούτε καν Καμύ. Αντιθέτως, χορτάσαμε Λακάν, Σαρτρ, Μπαρτ και Ρομπ Γκριγιέ και εντρυφούσαμε σε όποια μέτρια σημειολογική διατριβή έβλεπε το φως της δημοσιότητας. Ηταν η εποχή που ο κόσμος είχε ήδη αρχίσει να αισθάνεται σημαντικότερος από τα έργα του, εποχή αφόρητης μοναξιάς και πλήξης, που μεταφράστηκε στη βουλιμική επέλαση στα χρηματιστήρια από τους μεσήλικες, οι οποίοι ως νέοι έκαναν την επανάστασή τους στο Μπέρκλεϊ και στο Καρτιέ Λατέν.

Στην Ελλάδα αυτή η στάση μεταφραζόταν με όρους Αριστεράς και Δεξιάς. Αν δεν ήσουν ή αν δεν δήλωνες αριστερός δεν μπορούσες να γράψεις ούτε να μιλήσεις δημόσια. Αντιθέτως, εάν ήσουν ή δήλωνες αριστερός είχες το δικαίωμα να λες την οποιαδήποτε μπούρδα και να σε παίρνουν στα σοβαρά. Η δημιουργία, το ταλέντο, η απλή ευφυΐα παραμερίστηκαν στο όνομα των «σωστών» απόψεων. Οσοι έπιασαν το υπονοούμενο εντάχθηκαν στο πλέγμα των δημοκρατικών δυνάμεων, της πασοκοαριστεράς, και έκαναν δουλειές. Η πάλαι ποτέ συντηρητική δεξιά εζήλωσε τη δόξα της προοδευτικής αριστεράς με αποτέλεσμα να καταντήσει κι αυτή μια θλιβερή απομίμηση της πασοκοαριστεράς και όλοι μαζί να κοιτάνε να τη βγάλουν. Αυτή η έννοια του «να τη βγάλω» χαρακτηρίζει και την κοινωνική ποιότητα της μεταπολίτευσης. Στηρίχθηκε στην αδιαφορία για τη δημιουργία, κατά συνέπεια στον ευτελισμό και στην υποβάθμιση της παιδείας. Αποτέλεσε το θεμέλιο της ιδεολογίας του «περίπου»: ζούσαμε πιστεύοντας πως το ρεμπέτικο είναι περίπου Μπαχ, ο Μπαχ είναι περίπου Τσιτσάνης και πως η τραγωδία του Αισχύλου είναι ο πρόγονος του Καραγκιόζη, γιατί η ελληνική ψυχή είναι περίπου κάτι ανάμεσα στον ηρωισμό του Προμηθέα και τον δύσμορφο θεωρητικό πάσης κουτοπονηριάς. Παριστάναμε τους ήρωες, ενώ στην πραγματικότητα αισθανόμασταν καραγκιόζηδες. Μας έφτανε που η Ελλάδα ήταν περίπου ευρωπαϊκή χώρα. Το γεγονός ότι η καταρροή του πλούτου τις δεκαετίες του ενενήντα και του δύο χιλιάδες μας βρήκε άοπλους οφείλεται σ’ αυτήν την ψυχολογική αντίδραση. Οταν μπορείς να τη βγάλεις με χρήματα που είναι περίπου δικά σου, είναι και δεν είναι, τότε γιατί να κοπιάσεις για να βγάλεις δικά σου χρήματα; Το χρήμα για πολλούς είναι ιδέα, όμως σε αντίθεση με τις ιδέες, το χρήμα δεν σηκώνει πολλαπλές ερμηνείες.

Η ποιότητα του «περίπου» ευτέλισε τα έργα της μακρόσυρτης περιόδου που την ονομάζουμε μεταπολίτευση και εγκαινιάστηκε τέτοιες μέρες πριν από σαράντα χρόνια. Η Ελλάδα φτήνυνε ανεβάζοντας τις τιμές της, έγινε προϊόν που κανείς δεν ήθελε να αγοράσει και εντέλει πτώχευσε. Πανικόβλητοι τρέχουμε να ξεπληρώσουμε το χρέος απέναντι στους δανειστές μας, όμως κανείς δεν ασχολείται για το χρέος μας απέναντι στους ίδιους μας τους εαυτούς και τα έργα μας. Διότι πριν πτωχεύσει απέναντι στους δανειστές της, η Ελλάδα είχε πτωχεύσει στις συνειδήσεις των Ελλήνων.

Φτάνει η γκρίνια και η αυτομαστίγωση; Ναι, φτάνει η γκρίνια και η αυτομαστίγωση η οποία, οφείλουμε να παραδεχθούμε, διαδέχθηκε μια μακρά περίοδο αυταρέσκειας και επιτηδευμένης αθωότητας. Κάτι απλό για να εξηγήσω τι εννοώ με επιτηδευμένη αθωότητα: το «ευγενές ψεύδος» πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η μεταπολίτευση ήταν η σύσσωμη παλλαϊκή αντίδραση κατά της δικτατορίας, η οποία ούτε σύσσωμη ήταν ούτε παλλαϊκή. Απλώς συναινέσαμε να την πούμε έτσι για να μπορέσουμε να τη «βγάλουμε». Στο γύρισμα του αιώνα, τα φαινόμενα που ζήσαμε στην Ελλάδα τα έζησε λίγο ώς πολύ όλος ο δυτικός κόσμος, όπως η κατάρρευση της παιδείας για παράδειγμα, η απαξίωση της δημιουργίας, η αυταρέσκεια και η επιτηδευμένη αθωότητα. Ολη η λεγόμενη «μεταμοντέρνα» αντίληψη δεν είναι παρά μια θεωρία που αθωώνει τη μετριότητα και, μέσω του σχετικισμού, ευνουχίζει το εξαιρετικό. Ο Γκόμπροβιτς στο Ημερολόγιό του γράφει, ήδη από τη δεκαετία του ’60, πως αν θέλουμε να ξαναβρούμε τον πολιτισμό μας οφείλουμε να πετάξουμε στα σκουπίδια όλες τις θεωρίες των τελευταίων δεκαετιών και να ξαναρχίσουμε να ακούμε Μπετόβεν. Την Ελλάδα δεν την ταπείνωσε καμία Γερμανία. Την Ελλάδα την ταπείνωσε η μετριότητα των έργων της και αν η Ελλάδα θέλει, επιτέλους, να βρει τον εαυτό της, οφείλει να αναδείξει ό,τι εξαιρετικό διαθέτει. Και να ξεχάσει τις βολικές θεωρίες του κατατρεγμού που υπάρχουν μόνο για να τονώσουν την αυτοπεποίθηση της μετριότητάς μας. Πώς θα γίνει αυτό; Αν πετάξουμε στα σκουπίδια ό,τι ευτελές μας κληροδότησε η ιστορική αδράνεια της μεταπολίτευσης, την ελαφρολαϊκή μας κλάψα.
 ΤΑΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ
 kathimerini.gr

Με ποιο κριτήριο θα διακρίνουμε το «καινούργιο» στην πολιτική, αν τυχόν και οψέποτε εμφανιστεί; Πώς θα ξεχωρίσουμε τη διαφορετική οπτική, τον προγραμματικό ρεαλισμό, τον αυθεντικό ηγέτη;

Κριτήριο στέρεο και δοκιμασμένο είναι η αλλαγή «γηπέδου», αλλαγή των όρων του «παιχνιδιού» – η συνεπής άρνηση του καινούργιου να παίξει στο «γήπεδο» του παλιού και με τους όρους του παλιού. Λίγο πιο συγκεκριμένα, αλλά πάντοτε ενδεικτικά: Το κριτήριο είναι ότι το καινούργιο αρνείται να συμβιβαστεί με «βελτιώσεις» του παλιού, με την επιδιόρθωση της καταστροφής και της παρακμής, με το να κουράρει το από γεννησιμιού του διεστραμμένο.

Οταν ρεκλαμάρουμε σαν «καινούργιο» στην πολιτική την επαναδιαπραγμάτευση των «Μνημονίων» και του χρέους, είναι περισσότερο από φανερό ότι απλώς «διαχειριζόμαστε» τη συντελεσμένη καταστροφή, μένουμε παγιδευμένοι στη διαχειριστική εκδοχή της πολιτικής που χρόνια τώρα επιτείνει μοιραία την παρακμιακή μας διάλυση και την παραλυτική ανημπόρια. Το καινούργιο θα είναι, τόσο ως επαγγελία όσο και ως ρεαλιστικός προγραμματισμός, να ξαναπιστέψει ο Ελληνας ότι κάπου μπορεί να τα καταφέρει. Οτι η ζωή δεν τελειώνει στην οικονομική συμφορά, δεν θα αφήσει να του  κλέψουν  τη  ζωή του υποχρεώνοντάς  τον  να  την  ταυτίζει με το εισόδημα.

Ελάχιστο το παράδειγμα, αλλά ενδεικτικό: Είμαστε υπερχρεωμένοι, ραγιάδες στους δανειστές μας; Λοιπόν, από την επόμενη χρονιά, η Ελλάδα θα έχει τα καλύτερα κλασικά λύκεια της Ευρώπης, δεν στοιχίζει τίποτε περισσότερο, μόνο μια επιτελική ομάδα ψυχωμένων αρίστων (την έχουμε) και την απαιτητικότερη δυνατή αξιολόγηση του εκπαιδευτικού προσωπικού. Σε τι άλλο μπορούμε να έχουμε αμέσως πρωτιά; Σε ό,τι πιο μοντέρνο υπάρχει στην οργάνωση και λειτουργία των μουσείων, ώστε η τέχνη, το κάλλος, η Ιστορία να είναι οι «τόποι» των συναντήσεων και αναστροφών μας, η ζωντανή «αγορά», το καινούργιο «καφενείο», η ανεπιτήδευτη «διά βίου καλλιέργειά» μας – όχι φτηνιάρικα στοκατζίδικα ξεπουλήματος «εντυπώσεων» στις τουριστικές βοσκηματώδεις αγέλες.

Ανεπαρκείς ίσως οι παραδειγματικές νύξεις, αλλά σαφώς ενδεικτικές. Πριν από τη μεταπολίτευση, εδώ και σαράντα χρόνια, μετρούσαν στη ζωή του Ελληνα και ποιότητες ζωής άλλες από το εισόδημα και την καταναλωτική ευχέρεια: Μετρούσε η χαρά της φιλίας, η απόλαυση μιας βραδινής συντροφιάς που δεν σχολίαζε μόνο ποδόσφαιρο και τους κομματικούς τζουτζέδες. Ενδιέφερε ένα καινούργιο μυθιστόρημα που ξεχώρισε, το καινούργιο τραγούδι ενός γνωστού συνθέτη, μια ραδιοφωνική συνέντευξη, μια ταινία – δεν ήταν η καθημερινότητα μόνο καϋμός, μόνο πίκρα και αγανάκτηση, μόνο οργή.

Το καινούργιο στην πολιτική θα είναι: να στοχεύσει στην ανάκαμψη της οικονομίας, ναι, αλλά ξεκινώντας από την ανασύσταση αυτεμπιστοσύνης, κινήτρων δημιουργικότητας, από την ανακάλυψη της συναρπαστικής ποιότητας που έχει η ζωή όταν ελευθερώνεται από τα δεσμά της ιδιοτέλειας. Δεν γίνεται να στηθεί κράτος λειτουργικό στην υπηρεσία του πολίτη, «σύστημα υγείας» και ασφάλισης, απόδοση δικαιοσύνης, αδέσμευτη πληροφόρηση, κοινωνική αντίληψη και χρήση των αγαθών της ύδρευσης, της ηλεκτροδότησης, των οδικών δικτύων, αν η «πολιτική» συνεχίσει να παίζεται κατ’ αποκλειστικότητα στο «γήπεδο» του απολυτοποιημένου οικονομισμού, της ιστορικο-υλιστικής νεύρωσης.

Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις ούτε έτοιμες συνταγές για να απαλλαγεί μια συλλογικότητα από την αναξιοκρατία, το ρουσφέτι, την εξηλιθίωση, την αυτονόητη ραστώνη, τη γενικευμένη αυτονόητη λωποδυσία του κοινωνικού χρήματος, τον έλεγχο όλων των μηχανισμών εξουσίας από έξι ή επτά «νταβατζήδες». Να περάσει σε κατάσταση έννομου κράτους, να λειτουργήσει ως κοινωνία σχέσεων, να υπουργούνται οι σχέσεις από λειτουργούς του δημοσίου συμφέροντος, οι θεσμοί να υπηρετούν το σύνολο κοινωνικό άθλημα και όχι την υπαλληλική ιδιοτέλεια. Δεν είναι εύκολες τέτοιες αλλαγές, γι’ αυτό και ορθολογικά είναι από ελάχιστα πιθανές  έως αδύνατες. Αλλά αυτή ακριβώς  είναι και η πρόκληση της πολιτικής, το συναρπαστικό της στοιχείο:

Το ριζικά «καινούργιο» στην πολιτική δεν σημαίνει την ευρηματικότητα τρόπων κατάκτησης και διατήρησης της εξουσίας, σημαίνει την εργώδη επιτελική προετοιμασία και το ηγετικό χάρισμα προκειμένου, μέσα από το πλήθος των ενδεχομένων, να εντοπιστούν και αξιοποιηθούν οι δυνατότητες (που πολιτικά υπάρχουν πάντοτε) να αναστηθεί μια πεθαμένη κοινωνία. Η πολιτική είναι η τέχνη (και το ταλέντο) ενεργοποίησης της «έκπληξης» που κρύβει κάθε κοινωνία, μπορεί λοιπόν να αναστήσει η πολιτική και μια πεθαμένη κοινωνία – το απέδειξαν στις μέρες μας ο Πούτιν και ο Ερντογάν (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η πολιτική που ο καθένας τους άσκησε για να αναστήσει τη χώρα του μπορεί να λειτουργήσει ως γενική συνταγή).

Το αποκαρδιωτικό στη σημερινή Ελλάδα είναι ότι μοιάζει να λείπει ολοκληρωτικά από το πεδίο της πολιτικής ακόμα και η υποψία του «καινούργιου», του διαφορετικού από το κατεστημένο παρακμιακό, μιας άλλης εκδοχής από την αυτονόητη «διαχειριστική» πολιτική, την εμβαλωματική λογική των «βελτιώσεων». Και η τέλεια απουσία αναζήτησης του «καινούργιου» καθηλώνει την ελληνόφωνη (ώς πότε;) συλλογικότητα σε μιαν αμηχανία, εντελώς άγονη πολιτικά, επιθανάτια.

Η αμηχανία αγνοεί τη λογική, καρπίζει άλογες παρορμήσεις, γιατί αυτές εκτονώνουν κάπως τον φόβο: Οι «αγανακτισμένοι», η «Σπίθα», αλλεπάλληλες συσπειρώσεις άφθορων ονομάτων με προσδόκιμο επιβίωσης εβδομάδες ή μέρες, μισό εκατομμύριο πολίτες που έδωσαν την ψήφο τους στον τραμπουκισμό και στην καπηλεία της φιλοπατρίας μόνο για να εκδικηθούν τους απατεώνες του πράσινου και του γαλάζιου Πασόκ απειλώντας τους με το χάος. Ενα σύμφυρμα από σεχταριστικές «αριστερές» ιδεοληψίες ξεπετάχθηκε εκλογικά από 4,5% στο 27% των προτιμήσεων, για να καθηλωθεί εκεί αδρανοποιημένο, αφού και αυτή η αύξηση μόνο οργή καθρέφτιζε, όχι επιλογή.

Δεν υπάρχει εναλλακτική πρόταση στη διαχειριστική πολιτική, στο  πελατειακό  κράτος,  στην απολυταρχία των «νταβατζήδων». Το καινούργιο δεν έχει ακόμα γεννηθεί.