Υποβολή αίτησης στεγαστικού επιδόματος έτους 2021-2022 για τους καταρτιζόμενους των Δημοσίων Ι.Ε.Κ. του Υ.ΠΑΙ.Θ.

Το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων ενημερώνει τους ενδιαφερόμενους-δικαιούχους του στεγαστικού επιδόματος των Δημοσίων Ι.Ε.Κ. του Υ.ΠΑΙ.Θ., για το έτος κατάρτισης 2021-2022, ότι στο σχετικό πληροφοριακό σύστημα θα υποβάλλονται αιτήσεις από την Τετάρτη 1 Φεβρουαρίου 2023 έως και την Τρίτη 14 Φεβρουαρίου 2023.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκέπτονται την ειδική εφαρμογή στεγαστικού επιδόματος στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://stegastiko.minedu.gov.gr (ή μέσω της ιστοσελίδας του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων), προκειμένου να υποβάλουν ηλεκτρονικά την αίτησή τους. Για την πρόσβαση στην εφαρμογή του στεγαστικού επιδόματος απαιτείται πιστοποίηση μέσω του συστήματος TAXIS της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων.
Περισσότερες πληροφορίες δίδονται στη σχετική εγκύκλιο που αφορά στη χορήγηση του στεγαστικού επιδόματος για το έτος 2021-2022.
Οδηγίες για το Στεγαστικό ΕΔΩ
Νίκη Κεραμέως: «Η λειτουργία του Διεθνούς Κέντρου Εκπαίδευσης του πανεπιστημίου Columbia στη χώρα μας θα αποφέρει οφέλη και για τις δύο ακαδημαϊκές κοινότητες»

Με αμείωτο ρυθμό συνεχίζονται οι διαδικασίες για την ίδρυση του Διεθνούς Κέντρου Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Columbia στην Αθήνα (Athens Columbia Global Centre - ACGC).
Η Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων Νίκη Κεραμέως συμμετείχε σε τηλεδιάσκεψη που πραγματοποιήθηκε μεταξύ των Διοικήσεων των ελληνικών Πανεπιστημίων, της εκτελεστικής αντιπροέδρου του Columbia Global Wafaa El-Sadr και Επικεφαλής των Σχολών του αμερικανικού ιδρύματος. Στόχος της τηλεδιάσκεψης που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου Columbia ήταν η συνεργασία με τα ελληνικά ΑΕΙ στο πλαίσιο της λειτουργίας του Athens Columbia Global Center (ACGC) και ειδικότερα η ανταλλαγή απόψεων για τα επιστημονικά πεδία στα οποία θα ήταν ωφέλιμη η δράση του ACGC.
Η ίδρυση Διεθνούς Κέντρου Εκπαίδευσης του κορυφαίου πανεπιστημίου Columbia της Νέας Υόρκης στην Αθήνα ανακοινώθηκε κατά την επίσκεψη εκπροσώπων από 30 κορυφαία Πανεπιστήμια των ΗΠΑ στην Ελλάδα για τη συμμετοχή τους στη Σύνοδο «Φάρος 2022: Ελληνοαμερικανική Συνεργασία στον τομέα της Ανώτατης Εκπαίδευσης/Pharos Summit 2022: Greek-US Collaboration in Higher Education», που διοργάνωσε το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων. Το Διεθνές Κέντρο Εκπαίδευσης του Columbia αναμένεται να υποδεχθεί τους πρώτους φοιτητές εντός του 2023, με στόχο να εμπλουτίσει το διδακτικό, επιστημονικό και ερευνητικό έργο που εξελίσσεται στη χώρα μας, σε ώσμωση με τα ελληνικά ΑΕΙ και την ελληνική πανεπιστημιακή κοινότητα.
Η Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων Νίκη Κεραμέως, κατά την τοποθέτησή της, εξέφρασε την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι προσπάθειες για διεθνοποίηση των ελληνικών πανεπιστημίων παίρνουν «σάρκα και οστά», σημειώνοντας την σημασία της συνεργασίας του κορυφαίου αμερικανικού πανεπιστημιακού ιδρύματος με τα ελληνικά πανεπιστήμια. «Το Columbia βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των πανεπιστημίων εξωτερικού που πρωτοστατούν στις συνεργασίες με τα εξαιρετικά δικά μας πανεπιστήμια με επτά καινούριες συνεργασίες τα τελευταία χρόνια, για παράδειγμα με το νέο διπλό πρόγραμμα σπουδών με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, και τώρα με την ίδρυση του Διεθνούς Κέντρου Εκπαίδευσης στην Αθήνα». «Πιστεύω ότι οι φοιτητές, καθηγητές, ερευνητές μας έχουν πολλά να αποκομίσουν από τη διάδραση με τους ομολόγους τους από το Columbia, όπως επίσης και οι του Columbia από την ενασχόλησή τους με το ελληνικό ακαδημαϊκό γίγνεσθαι. Είμαι βέβαιη ότι το Διεθνές Κέντρο Εκπαίδευσης Columbia θα λειτουργήσει στην Ελλάδα με μεγάλη επιτυχία, ωφελώντας αμφότερες τις ακαδημαϊκές κοινότητες», κατέληξε η κ. Κεραμέως.
Οι Έλληνες Πρυτάνεις και οι Αμερικανοί Eπικεφαλής των Σχολών του Columbia εξέφρασαν τον ενθουσιασμό τους για τις επερχόμενες συνεργασίες και για τις προοπτικές που ανοίγονται για τις δύο ακαδημαϊκές κοινότητες.
Τα Υπουργεία Πολιτισμού και Αθλητισμού και Παιδείας και Θρησκευμάτων ορίζουν τρεις Ομάδες Εργασίας για την καλλιτεχνική εκπαίδευση

Τα Υπουργεία Πολιτισμού και Αθλητισμού και Παιδείας και Θρησκευμάτων ανακοινώνουν σήμερα το αντικείμενο και τη σύνθεση των τριών Ομάδων Εργασίας για την επεξεργασία θεμάτων που αφορούν στην καλλιτεχνική εκπαίδευση.
Έργο των τριών Ομάδων Εργασίας (Θέατρο, Χορός, Μουσική) είναι η εκπόνηση αναλυτικών προτάσεων προς τον σκοπό ανάληψης κοινής νομοθετικής πρωτοβουλίας των συναρμόδιων Υπουργείων για την δημιουργία δημόσιας πανεπιστημιακού επιπέδου σχολής στις παραστατικές τέχνες. Επιπλέον, η Ομάδα Εργασίας Μουσικής θα έχει ως έργο και την εκπόνηση αναλυτικών προτάσεων για την διαμόρφωση εθνικού πλαισίου Ωδειακής Εκπαίδευσης. Υπενθυμίζεται ότι στις 28 Ιανουαρίου ο Πρωθυπουργός εξήγγειλε την δημιουργία δημόσιων πανεπιστημιακού επιπέδου σπουδών παραστατικών τεχνών ως το 2025.
Πρόεδρος και των τριών ενδεκαμελών Ομάδων Εργασίας ορίζεται η Γενική Γραμματέας Σύγχρονου Πολιτισμού του ΥΠΠΟΑ, Ελένη Δουνδουλάκη, ενώ και στις τρεις Ομάδες Εργασίας συμμετέχουν ο Γενικός Γραμματέας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης, Δια Βίου Μάθησης και Νεολαίας του ΥΠΑΙΘ, Γιώργος Βούτσινος, ο Γενικός Γραμματέας Ανώτατης Εκπαίδευσης του ΥΠΑΙΘ, Οδυσσέας Ζώρας και ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού στην Προεδρία της Κυβέρνησης, Θανάσης Κοντογεώργης, καθώς και ο Πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης, Περικλής Μήτκας, και η Διευθύνουσα Σύμβουλος του Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού, Ιωάννα Λυτρίβη.
Επιπλέον, στην Ομάδα Εργασίας Θεάτρου, συμμετέχουν μεταξύ άλλων η Διευθύντρια Σπουδών της Ανώτερης Σχολής Δραματικής Τέχνης Εθνικού Θεάτρου, Δηώ Καγγελάρη, και ο Διευθυντής της Ανώτερης Σχολής Δραματικής Τέχνης Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, Γιάννης Ρήγας. Στην Ομάδα Εργασίας Χορού, συμμετέχουν μεταξύ άλλων ο Γιώργος Κουμεντάκης, Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και ο Δάφνις Κόκκινος, Διευθυντής της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης. Στην Ομάδα Εργασίας Μουσικής συμμετέχουν ο Γεώργιος-Ιούλιος Παπαδόπουλος, Διευθυντής του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης και ο Σίμος Παπάνας, Διευθυντής της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης.
Οι Ομάδες Εργασίας θα διαβουλεύονται σε τακτά χρονικά διαστήματα με αντιπροσωπευτικούς φορείς παραστατικών τεχνών και αντιπροσωπευτικά όργανα σπουδαστών, δύνανται να συνεργαστούν με εμπειρογνώμονες και προσωπικότητες εγνωσμένου κύρους του χώρου, ενώ προβλέπεται να ολοκληρώσουν το έργο τους μέχρι τις 31 Μαρτίου 2023.
Διευθυντές σχολείων: Νέες οδηγίες Κόπτσης για συντόμευση των διαδικασιών

Επίσπευση των διαδικασιών θέλει τώρα το Υπουργείο Παιδείας από τα Τοπικά Συμβούλια για τις επιλογές Διευθυντών σχολείων.
Μετά από σχετικές οδηγίες που έδωσε αυτές τις ημέρες ο ΓΓ. του ΥΠΑΙΘ κ. Αλέξανδρος Κόπτσης η διαδικασία μοριοδότησης των υποψήφιων διευθυντών πρέπει να ολοκληρωθεί πιο γρήγορα και η μοριοδότηση να ανακοινωθεί στις 21 Φεβρουαρίου και όχι στις 27 Φεβρουαρίου που είχε ανακοινωθεί προηγουμένως.
Σύμφωνα με το νέο χρονοδιάγραμμα από 21 έως και 23 Φεβρουαρίου θα γίνουν οι ενστάσεις από υποψήφιους και η εξέταση αυτών τις επόμενες ημέρες. Στόχος την Δευτέρα 27 ή το αργότερο την Τρίτη 28 Φεβρουαρίου να ανακοινωθεί ο τελικός Πίνακας κατάταξης.
Με τη νέα αυτήοδηγία επίσπευσης των διαδικασιών μπορούν οι συνεντεύξεις να ξεκινήσουν από την Τρίτη 28 Φεβρουαρίου ή από την Τετάρτη 1η Μαρτίου και όχι από 8 Μαρτίου, όπως είχε αρχικά προγραμματίσει.
Εκλογές τον Μάιο
Είναι γνωστή η πρόθεση του Υπουργείου Παιδείας πριν από τις εκλογές να έχουν ανακοινωθεί οι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης και οι επιλογές Διευθυντών σχολείων να έχουν τελειώσει.
Το πιθανότερο, σύμφωνα με το νέο χρονοδιάγραμμα, οι εκλογές να πραγματοποιηθούν τον Μάιο οπότε προλαβαίνουν να ολοκληρωθούν και οι συνεντεύξεις των Διευθυντών και να ανακοινωθεί ο τελικός πίνακας κατάταξης και να γίνει η επιλογή σχολείων.
Νικηφόρος Κωνσταντίνου: Τεράστια επιτυχία είχε η εκδήλωσή μου

Θέλω να εκφράσω την αμέριστη ευγνωμοσύνη μου στις εκατοντάδες των φίλων που με τίμησαν με την παρουσία τους στην απόλυτα πετυχημένη εκδήλωση για τους Τρεις Ιεράρχες της Χριστιανοσύνης που έλαβε χώρα στο 1ο Λύκειο της Πεύκης.
Πολλές ευχαριστίες στον Πρόεδρο της Β’ ΕΛΜΕ Ανατολικής Αττικής Θανάση Ραπτόπουλο, στον Διευθυντή του 1ου Λυκείου Πεύκης Ανδρέα Κότσιφα και στους συμμετέχοντες στον μικρό βυζαντινό χορό υπό του πρωτοψάλτου του ιερού ναού Αγίου Νεκταρίου Κηφισιάς κ. Γκεζερλή που έψαλε ύμνους για τους Τρεις Μεγίστους Φωστήρες.
Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω τον χαρισματικό ομιλητή πατέρα-ιατρό-ιεραπόστολο Ευάγγελο Παπανικολάου για την εμπνευσμένη του ομιλία πάνω στα διαχρονικά διδάγματα από τον βίο και το πλούσιο έργο των Τριών Ιεραρχών.
Είμαι ολόψυχα ευγνώμων για την αθρόα συμμετοχή καθώς πολλές/οι αναγκάστηκαν να παρακολουθήσουν την εκδήλωση όρθιες/οι και έξω από το αμφιθέατρο γιατί ο χώρος, παρότι ήταν μεγάλος, είχε γεμίσει ασφυκτικά.
Νικηφόρος Κωνσταντίνου
Πρόεδρος ΟΛΜΕ – Υποψήφιος Δήμαρχος Λυκόβρυσης – Πεύκης
Το Δίκτυο Πολιτών ΛΥΚΟΒΡΥΣΗΣ – ΠΕΥΚΗΣ:
"ΑΝΑΝΕΩΣΗ & ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ"
Πρόγραμμα Σπουδών Θρησκευτικών των Α΄, Β΄ και Γ΄ τάξεων Γυμνασίου.
ΙΕΠ: Διάθεση εκπαιδευτικού υλικού στα σχολεία

Ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό και ειδικότερα σχολικά εγχειρίδια μαθητών, οδηγοί εκπαιδευτικών και προσβάσιμο εκπαιδευτικό υλικό με τις συνοδευτικές εφαρμογές, διανέμονται δωρεάν στις σχολικές μονάδες της χώρας, ανακοινώνει το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ).
Για το σχολικό έτος 2023- 2024 θα εκτυπωθούν και θα διανεμηθούν από το ΙΤΥΕ Διόφαντος, κατόπιν παραγγελίας από τον Διευθυντή του κάθε σχολείου με τη διαδικασία που ακολουθείται για την παραγγελία των σχολικών βιβλίων, κάνοντας χρήση τον κωδικό του σχολείου.
Το ΙΕΠ υλοποιεί την Πράξη «Καθολικός Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Προσβάσιμου Ψηφιακού Εκπαιδευτικού Υλικού» - Οριζόντια Πράξη και κωδικό ΟΠΣ (MIS) 5001313, ΣΑΕ 2016ΣΕ34510090, Άξονες Προτεραιότητας 6, 8, 9, (https://prosvasimo.iep.edu.gr/el/) στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση 2014-2020», που συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και Εθνικούς πόρους.
Επιπροσθέτως, στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση 2013-2017» υλοποίησε την Πράξη με τίτλο «Σχεδιασμός και ανάπτυξη προσβάσιμου εκπαιδευτικού και εποπτικού υλικού για μαθητές με αναπηρίες» -Οριζόντια Πράξη με κωδικό ΟΠΣ (MIS) 299743.
Μέρος των παραδοτέων που εκπονήθηκαν αποτέλεσε η προσαρμογή των σχολικών εγχειριδίων-βιβλίων μαθητή σε πολλαπλούς μορφότυπους προκειμένου να είναι προσβάσιμα από όλους τους μαθητές, η ανάπτυξη οδηγών εκπαιδευτικού και η ανάπτυξη προσβάσιμου εκπαιδευτικού υλικού και λογισμικού για την επίτευξη των στόχων των Προγραμμάτων Σπουδών.
https://www.proslipsis.gr/cmCat_treePrd.php?&cm_catid=58&cm_prdid=40628
Η ΔΑΚΕ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ Ν.ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΙΜΑ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ

Η ΔΑΚΕ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ Ν.ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΙΜΑ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ
Οι Τρεις Ιεράρχες που γιορτάζουμε κάθε χρόνο στις 30 Ιανουαρίου, αποτελούν μείζονες προσωπικότητες. Εκτός της Θεολογίας θεωρούνται ως εμβληματικές μορφές της Βυζαντινής φιλοσοφίας. Δεν είναι λοιπόν καθόλου τυχαία η καθιέρωσή τους ως προστάτες της παιδείας από το Ελληνικό κράτος τον 19ο αιώνα.
Η παρρησία τους, Θεολογική, παιδαγωγική και κοινωνική, δείχνει και την αρμονία πίστης και ζωής στο πρόσωπό τους. Η προσφορά των Τριών Ιεραρχών στην ανθρωπότητα είναι μοναδική. Μορφώθηκαν Ελληνικά και δίδαξαν Ελληνικά. Τα χαρίσματά τους είναι αξεπέραστα. Οι αγώνες τους ασταμάτητοι. Η προσευχή τους αδιάκοπη. Η σοφία τους ανεξάντλητη.
Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο Βασίλειος ο Μέγας και ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός ή Θεολόγος αναδείχθηκαν Πατέρες της Εκκλησίας και Άγιοι. Η σοφία και η δράση τους, τούς έδωσε τον τίτλο των Μεγίστων Φωστήρων, όπως ψέλνεται και στο τροπάριό τους: «Τους Τρεις Μεγίστους Φωστήρας Της Τρισηλίου Θεότητος...».
Οι Τρεις Ιεράρχες απέδειξαν έμπρακτα ότι ο συνδυασμός του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και της Ορθοδοξίας οδηγεί στη δημιουργία ενός υψηλού πολιτισμού.
Εις πείσμα του καιρού τους (4ος αιώνας μ. Χ.), τότε που εθεωρείτο η αρχαιοελληνική γραμματεία ειδωλολατρική, σπούδασαν στις καλύτερες σχολές της εποχής τους, διότι πίστευαν ότι η γνώση και «προς ψυχής γυμνασίαν και προς σεμνότητα ήθους» οδηγεί. Με τη διδασκαλία των Μεγάλων Πατέρων η ορθολογική σκέψη της Δύσης συνδυάσθηκε και συμφιλιώθηκε με την Ορθοδοξία της Ανατολής. Η επιρροή των ιδεών τους μετέτρεψε τα μοναστήρια σε φιλοσοφικά κέντρα. Οι Μοναχοί καλλιεργούσαν τα ελληνικά γράμματα μεταλαμπαδεύοντας ως συγγραφείς ή δάσκαλοι τον ελληνικό πολιτισμό.
Η Αγιότητά τους ας συνεχίσει να οδηγεί ως φάρος και οδοδείκτης όλων και να μας δίνει θάρρος και ελπίδα στις ιδιαίτερα δύσκολες στιγμές που βιώνουμε ως κοινωνία.
Η Δ.Α.Κ.Ε. Καθηγητών ν.Λάρισας τιμά την προσφορά των Τριών Ιεραρχών και υπενθυμίζει ότι, στην Ενωμένη Ευρώπη δεν εισήλθαμε ως απόγονοι του Σωκράτη μόνο. Όταν ενταχθήκαμε στην Ε.Ο.Κ. (σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση) το 1979, η γαλλική εφημερίδα Le Monde έγραψε: «καλωσορίζουμε τη χώρα της Φιλοκαλίας, τη χώρα του Βασιλείου, του Γρηγορίου, του Χρυσοστόμου».
Οι Τρεις Ιεράρχες ανήκουν στους στύλους της Ελληνικής Παιδείας!
Όταν οι στύλοι υποσκάπτονται, ολόκληρο το οικοδόμημα κινδυνεύει!
Χρόνια πολλά κι ευλογημένα !
Δ.Α.Κ.Ε. ΔΥΝΑΜΗ ΕΥΘΥΝΗΣ
Λάρισα, 29/1/2023
Τοπική Επιτροπή Δ.Α.Κ.Ε. καθηγητών ν. Λάρισας
- Ιστότοπος Τ.Ε. ΔΑΚΕ καθηγητών ν.Λάρισας: https://dakedelarisas.blogspot.com/?m=1
· Ιστότοπος ΔΑΚΕ Δ.Ε.: http://dakedek.blogspot.com/?m=1
Οι Ιησουίτες και το ποίμνιό τους του Αντώνη Αντωνάκου.

Οι Ιησουίτες και το ποίμνιό τους.
Προτού ο Τσουκάτος απαλλαγεί (λόγω παραγραφής) για το ένα εκ. της Siemens δήλωσε ότι το 2000 16 δισ. κατέληξαν στο ΠΑΣΟΚ. Ποίοι τα έδωσαν και που διατέθηκαν; Σε κάθε πραγματικά και όχι τύποις δημοκρατική χώρα θα είχε ξεσηκωθεί θύελλα. Εδώ δεν άνοιξε μύτη. Γιατί; Γιατί δεν αντέδρασαν τα κόμματα; Γιατί «ένοχος ένοχον ου ποιεί» όπως δήλωσε ο προφέσορας επικρατείας στην Βουλή. Γιατί όλα τα κόμματα τυγχάνουν της ευσπλαχνίας της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Φυσικά η μερίδα του λέοντος κατευθύνεται στα κόμματα εξουσίας. Η ”αγορά” φροντίζει να πιάσουν τόπο τα λεφτά της. Δεν ονειροπολεί. Επενδύει στο παρόν και στο μέλλον (της).
Γιατί δεν αντέδρασαν οι εκπρόσωποι του λαού όταν αποκαλύφθηκε -από αστοχία(;)- η ”ενίσχυση” από την Siemens του αγώνα για τον σοσιαλισμό του κυρίου Μαντέλη; Μα φυσικά γιατί όπως λέει ο λαός ”κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει”. Πως αλλιώς θα βιοπορίζονταν οι ”εκπρόσωποι” όταν οι ανάγκες του προεκλογικού αγώνα –που, φυσικά, ”για χάρη του λαού και της πατρίδας” διεξάγουν με αυταπάρνηση- είναι πολλαπλάσιες των δεδηλωμένων εσόδων τους;
Γιατί δεν αντιδρούν οι λειτουργοί της ενημέρωσης, η ”ελεύθερη” ραδιοφωνία, η ”ελευθεριάζουσα” τηλεόραση; Γιατί παρακολουθούν απαθείς, συνήθως, φακέλους να ”ίπτανται” και βαλίτσες να ”ταξιδεύουν”; Να πιστέψουμε κάποια ”κακοήθη πουλάκια” που ισχυρίζονται ότι ένα μεγάλο μέρος από αυτές τις ”ενισχύσεις” της ”αγοράς” σε κόμματα και πολιτικούς καταλήγει στα ΜΜΕ και τους ”λειτουργούς” της ενημέρωσης; Αναμένοντας άλλη ερμηνεία παραμένουμε διαπορούντες.
Γιατί κανένας δεν μιλάει –κι αν μιλάει- η φωνή του χάνεται στην ”βοή της αγοράς” για την ανάγκη όχι να σταματήσει η χρηματοδότηση, αυτή πράγματι υπάρχει και στις πιο δημοκρατικές χώρες -όπως θα μας επαναλάμβαναν μέχρι να το αποστηθίσουμε οι ενδιαφερόμενοι- αλλά για να υπάρξει απόλυτη διαφάνεια και έλεγχος τόσο για τις πηγές όσο και για τις δαπάνες κομμάτων και πολιτικών; Μα φυσικά γιατί αυτό θα χαλούσε την ”σούπα” της ιδιότυπης ελληνικής ”αγοράς”. Γιατί οι βαλίτσες με τα ”τοξικά τέρατα” κυκλοφορούν μόνο στις Βρυξέλες; Μήπως επειδή στην δημοκρατική Ευρώπη τα ”συστήματα εξουσίας” δεν είναι τόσο ανεξέλεγκτα και ξεκομμένα από την κοινωνία και τις ανάγκες της; Μήπως επειδή εκεί δεν ”πάει σόι το Βασίλειο”, ακόμα και αν η ”τάξη” περιλαμβάνει Λεοπόλδους και Λουδοβίκους;
Τον Ιούνιο του 2020 η Novartis κατέβαλε 347 εκ. στις ΗΠΑ για ”αθέμιτες πρακτικές” στην Ελλάδα. Εδώ ακόμα ψαχνόμαστε και πιθανόν θα ψαχνόμαστε μέχρι ”ο διαιτητής να σφυρίξει την λήξη”. Μια από τις μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρείες του κόσμου λειτουργεί εκτός της ανατολίτικης ”εθιμοτυπικής πρακτικής” των ελληνικών θεσμών; Απαξιώνει το ”μπαξίσι”; Κρατιέται μακριά από τις κακές συνήθειες του ελληνικού συστήματος εξουσίας; Δύσκολο να το πιστέψουμε αλλά είναι εντελώς άλλο πράγμα η απολύτως εύλογη εικασία και άλλο η απόδειξη. Προκύπτει όμως, από τις πρόσφατες εξελίξεις, μια απορία. Η αξιοπιστία του Σαράφη αναμφίβολα πλήττεται από την εμπλοκή του στην υπόθεση της απάτης. Οι έχοντες βεβαρυμμένο ποινικό μητρώο αντιμετωπίζονται με δικαιολογημένη καχυποψία. Η μαρτυρία τους όμως δεν παραβλέπεται, απλώς εξετάζεται πιο σχολαστικά. Όμως δεν είναι αυτό το σημαντικότερο ερώτημα. Το ερώτημα αφορά την δημοσιοποίηση της ταυτότητάς του. Δηλαδή είναι σωστό όταν, κάποιος που είναι προστατευόμενος –για παράδειγμα από την μαφία- μάρτυρας δολοφονίας, εμπλακεί σε άσχετη υπόθεση απάτης να αποκαλυφθεί ότι είναι και ο μάρτυρας στην υπόθεση της δολοφονίας;
Αντωνάκος Αντώνης
30-01-2023
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.">antonakosantonis@gmail.com http://www.antonakos.edu.gr
Υλικό για την εορτή των Τριών Ιεραρχών
Η σχεσιοδυναμική ΔΑΣΚΑΛΟΥ-ΜΑΘΗΤΩΝ στις ΟΜΙΛΙΕΣ του ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ (του φιλολόγου Βασιλείου Σαρρή)
της Ομάδας "Ο Παιδαγωγός" ,
μνήμη του Θεού, με την πιστή και ακριβή τήρηση των εντολών του Χριστού, με τη διηνεκή μελέτη του λόγου του Θεού, με τη μελέτη θανάτου ως φιλοσοφία ζωής, με την αυταπάρνησή τους η οποία τους καθιστούσε ανά πάσα στιγμή κατά προαίρεση μάρτυρας, έφτασαν στα ύψη της χριστιανικής τελειώσεως και καθώς επέτυχαν τη μέθεξη του Τριαδικού Θεού και έγιναν έμπλεοι του θείου φωτός απολάμβαναν μυστικά τη θέα του Θεού κατά τον τρόπο που την απολάμβαναν και οι μαθητές του στο ορος Θαβώρ και βοούσαν στεναγμοίς αλαλήτοις: «καλόν εστίν ημάς ώδε είναι». Ωστόσο, όπως γνωρίζουμε από την Γραφή, ούτε ο Χριστός και οι μαθηταί του έμειναν για πάντα στο όρος Θαβώρ, βιώνοντας το θεϊκό μεγαλείο της Μεταμορφώσεως, και κατά μίμησιν αυτών ούτε και οι τρεις Ιεράρχαι έμειναν για πολύ καιρό απομακρυσμένοι από τον κόσμο στη θεία μακαριότητα της ασκητικής ζωής. Η χριστοκεντρική και χριστομίμητη ζωή που επέλεξαν τους οδήγησε από πόνο και αγάπη για τον συνάνθρωπό τους , να αφήσουν την θαβώρεια μακαριότητα της ασκητικής ζωής και να κατέλθουν από το νοητό ύψος των μυστικών εμπειριών στην καθημερινότητα και τα προβλήματα του λαού του Θεού . Σπλαχνίστηκαν τους λαϊκούς της εποχής τους , γιατί τους είδαν, όπως και ο Κύριος, να έρχονται προς αυτούς ως πρόβατα μη έχοντα ποιμένα και να ζητούν διαποίμανση. Και δέχθηκαν συγκαταβαίνοντας στις ανάγκες και στα αιτήματα του λαού του Θεού να καταστούν ποιμένες και διδάσκαλοι της εκκλησίας και να γίνουν, κατά τον απόστολο Παύλο, τα πάντα τοις πάσι. Δεν περιορίστηκαν στη στωική απάθεια , ούτε έκαναν δόγμα τους την αταραξία των σκεπτικών. Σήκωσαν τον σταυρό του Χριστού , κάνοντας τον πόνο του ποιμνίου τους δικό τους πόνο για να ομολογήσουν μαζί με τον απόστολο Παύλο:
Τις ασθενεί και ουκ ασθενώ; Τις σκανδαλίζεται και ουκ εγώ πυρούμαι;
Παρηγόρησαν τους πενθoύντες, στήριξαν τους ολιγοψύχους, στηλίτευσαν την κοινωνική αδικία και την κρατική αυθαιρεσία, κατήγγειλαν την τοκογλυφία και την εκμετάλλευση των πτωχών από τους πλουσίους, δεν αδιαφόρησαν και για τα πιο μικρά ζητήματα της καθημερινότητας των πιστών. Είχαν λόγο για όλα τα κοινωνικά και για όλα τα ανθρώπινα ζητήματα. Για την οικονομία, για το ήθος της πολιτικής εξουσίας, για το δίκαιο και τη νομοθεσία, για την ιατρική, για το γάμο, για την ανατροφή των παιδιών, για το ποιες γυναίκες πρέπει να παίρνουν οι άνδρες, για την αξία της σοφίας των Ελλήνων και το μπόλιασμά της με τη θεϊκή σοφία του Χριστού, για τη θέση του ανθρώπου μέσα στο φυσικό κόσμο , για την ελεημοσύνη και την φιλανθρωπία, για την ισότητα και την ισονομία. Αυτή η καταβύθιση του πνεύματος από το νοητό ύψος και το κάλλος της θείας μακαριότητος στα κοινά και τετριμμένα, στα μάταια και πρόσκαιρα του ανθρωπίνου βίου, από τα ουράνια στα επί γης δεν ήταν μια ανώδυνη και εύκολη υπόθεση. Απαιτούσε πόνο και οδύνη, ταπείνωση και συγκατάβαση. Ήταν το θαύμα της οδυνωμένης αγάπης.
Ένα πολύ ειδικό θέμα ψυχοπαιδαγωγικής υφής που συναντούμε στις ομιλίες του ιερού Χρυσοστόμου είναι το ζήτημα της σχεσιοδυναμικής δασκάλου μαθητών, δηλαδή το πώς ο δάσκαλος και οι μαθητές επηρεάζονται και διαμορφώνουν ο ένας τον άλλον στο πλαίσιο μιας δυναμικής διαπροσωπικής σχέσης η οποία εδράζεται στην συναισθηματική αλληλεπίδραση και στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται η αμοιβαία αγάπη, εκτίμηση και αναγνώριση.
Για τον ιερό Χρυσόστομο το έργο του διδασκάλου έχει τρία ειδοποιά χαρακτηριστικά:
Πρώτον είναι υψηλό γιατί έχει να κάνει με την καλλιέργεια της αθανάτου και θεοειδούς ψυχής. Ο διδάσκαλος γεωργεί τας ψυχάς.
Δεύτερον είναι κοπιαστικό και οδυνηρό. Ο διδάσκαλος έλκει τον ζυγόν, τέμνει τον αύλακα
Τρίτον είναι παραγωγικό και δημιουργικό. Ο διδάσκαλος σπείρει τον σπόρον.
Επιπλέον, ο ιερός Χρυσόστομος υποστηρίζει ότι για τον δάσκαλο η διδασκαλία και η μάθηση δεν συνιστούν αυτοσκοπό αλλά έχουν συγκεκριμένη στόχευση , τόσο αναφορικά με το μαθητή ως άτομο, όσο και αναφορικά με τον κοινωνικό ρόλο του μαθητή. Κατά πρώτο λόγο ο πόνος και ο μόχθος του δασκάλου δεν είναι απλά και μόνο να κατορθώσει να έχει έναν ικανό και πρόθυμο ακροατή, αλλά το παιδευθήναι , δηλ. η διάπλαση της ψυχής του μαθητή και η διά της ασκήσεως των αρετών μόρφωσίς του εις άνδρα τέλειον , κατά το πρότυπο του Χριστού. Κατά δεύτερο λόγο η μάθηση δεν συνιστά αυτοσκοπό ο οποίος εξικνείται στα όρια της διαμόρφωσης της προσωπικότητας του μαθητή. Ο μαθητής δέχεται τη γνώση από τον δάσκαλο όχι με τη στατική αλλά με τη δυναμική της έννοια, δηλαδή με σκοπό να την μεταβιβάσει και σε άλλους και να γίνει πολλαπλασιαστής της γνώσης στο κοινωνικό σώμα. Με αυτό τον τρόπο, σύμφωνα με τον Χρυσόστομο, το έργο του δασκάλου διευρύνεται, απλώνεται έξω από τα στενά όρια της αίθουσας και ο αριθμός των μαθητών πολλαπλασιάζεται, εφόσον οι πρώτοι λίγοι μαθητές, διαδίδοντας αυτά που έμαθαν, προσελκύουν και πολλούς άλλους στη γνώση και , επί της ουσίας, τους κάνουν συμμαθητές τους. Έτσι οι λίγοι γίνονται πολλοί, αναμορφώνουν και αναπλάθουν την κοινωνία. Αυτή η φιλοσοφία για τη διαχείριση της γνώσης είναι που λαμπρύνει το έργο του διδασκάλου και του προσδίδει μια κυρίαρχη θέση μέσα στο κοινωνικό σώμα.
Υπό αυτήν την έννοια ο δάσκαλος όταν διδάσκει δεν έχει υπόψη του μόνο αυτούς που διδάσκει εκείνη τη στιγμή και τους έχει μπροστά του, αλλά και τους πόρρωθεν όντας, αυτούς δηλαδή που θα γίνουν έμμεσα μαθητές του μέσα από τη διάδοση του λόγου του και σε άλλους. Το γεγονός αυτό αυξάνει την ευθύνη του δασκάλου και καθιστά το έργο του ακόμη πιο υψηλό και σπουδαίο. Όταν αυτό το συνειδητοποιήσει, όπως ο απόστολος Παύλος, η αγάπη του και η μέριμνά του απλώνεται προς πάντας και στους οικείους και γνώριμους μαθητές, αλλά και στους άγνωστους και πολύ περισσότερους μαθητές που θα έλθει σε κοινωνία μαζί τους μέσω του λόγου του.
Σε κάθε περίπτωση αυτό που πρέπει να θεμελιώνει και να διέπει τη σχέση δασκάλου μαθητών είναι η προθυμία και η ζέση των μαθητών να ανταποκριθούν στο έργο του δασκάλου από τη μια και η φιλοστοργία του δασκάλου προς τους μαθητές από την άλλη. Αυτή η ανταπόκριση των μαθητών μπορεί να φτάσει την αγάπη του δασκάλου σε πολύ υψηλά μέτρα, ώστε να καταλυθεί και αυτή ακόμη η ιεραρχική διαβάθμιση ανάμεσά τους, όπως συνέβαινε και στην περίπτωση του αποστόλου Παύλου, ο οποίος νιώθει και καλεί τους μαθητές του, «αδελφούς». Γράφει συγκεκριμένα, ο ιερός Χρυσόστομος: «Τέτοιο πράγμα είναι η αγάπη. Αποβάλλει κάθε ανισότητα και διαφορά και δεν γνωρίζει καμμία υπεροχή ή αξίωμα, αλλά και αν ακόμη κανείς κατέχει την υψηλότερη θέση από όλους, συγκαταβαίνει και έρχεται στη θέση και του πλέον ταπεινού και άσημου, όπως ακριβώς έπραττε και ο απόστολος Παύλος».
Κατά τον ιερό Χρυσόστομο η σχέση του δασκάλου με τους μαθητές του δεν είναι εξουσιαστική, αλλά υπαρξιακή μέσα στα πλαίσια της συναλληλίας, όπου μαθητές και δάσκαλος βιώνουν το ίδιο συναίσθημα εξάρτησης και υπαρξιακής πλήρωσης εις τρόπον ώστε να μην μπορούν να υπάρξουν ο ένας χωρίς τον άλλον. Δηλωτική αυτού του βιώματος είναι η εξομολόγηση του Χρυσοστόμου στο ακροατήριό του: «Μια μέρα έμεινα μακριά σας και είναι σα να αποχωρίστηκα έναν ολόκληρο χρόνο και έτσι στενοχωριόμουν και αδημονούσα. Και γνωρίζετε ότι σας λέω αλήθεια γιατί και σεις πάθατε το ίδιο». Η αμοιβαιότητα αυτή στα συναισθήματα και τα βιώματα δασκάλου και μαθητών είναι που οικοδομεί και διαμορφώνει εκείνη την παιδαγωγική σχέση, η οποία καλλιεργεί και αξιοποιεί τις συγκινήσεις ως πρωταρχικό παράγοντα επίτευξης των παιδαγωγικών και γνωστικών στόχων που θέτει η διδασκαλία. Και πρέπει να διευκρινιστεί ότι η συγκίνηση που αναδύεται μέσα από τη σχέση αυτή δεν είναι ούτε μεθοδευμένη, ούτε τεχνητή, ούτε προσποιητή στα πλαίσια μιας τυποποιημένης, στεγνής διδακτικής πρακτικής και φιλοσοφίας, κάτι που θα απηχούσε πρακτικές και μεθοδεύσεις των στωικών, οι οποίοι αρκούνται σε προσποιητά συναισθήματα για να μην πλήξουν την αταραξία της ψυχής τους. Πρόκειται για ζωντανή, ανυπόκριτη κα αυθόρμητη αγαπητική στάση η οποία εκδηλώνεται με έντονο πολλές φορές τρόπο. Είναι εκπληκτικές οι εικόνες και οι αναλογίες που πλάθει ο Χρυσόστομος για να περιγράψει την συναισθηματική του εξάρτηση από το ακροατήριό του και τους μαθητές του και να αποδώσει παραστατικά με ανθρώπινα μέτρα τους παλμούς της καρδιάς του δασκάλου που δεν περιγράφονται με λόγια. Τη μια αισθάνεται ως βρέφος που επιζητεί το ακροατήριό του ως τη μάνα που τον θηλάζει:
«Σαν ένα βυζασταρούδι που τό κοψαν ξαφνικά από την μητρική θηλή, κι όπου κι αν το πάνε, γυρνά από δω κι από κει το κεφαλάκι του, γυρεύοντας να δει τη μανούλα του, το ίδιο έπαθα και γω. Από τη στιγμή που ξέκοψα από τη μητρική αγκαλιά σας, όλο τον καιρό ολοένα κοιτούσα εδώ και κει , λαχταρώντας παντού τον δικό σας όμιλο».
Από την αναλογία αυτή καθίσταται σαφές ότι για τον Χρυσόστομο ο όμιλος των μαθητών είναι οι μητρικές αγκάλες, όπου νιώθει ανακούφιση και υπαρξιακή πληρότητα, η πηγή της ζωής, ο τόπος όπου ικανοποιεί τον εσώτερο προορισμό του για τελείωση. Αντιλαμβανόμαστε σαφώς ότι σε μια παιδαγωγική σχέση δεν είναι μόνο ο μαθητής που δέχεται τροφή από το δάσκαλο, αλλά και ο δάσκαλος ζει και αναπνέει από τη σχέση του με τον μαθητή. Ο δάσκαλος υφίσταται ως δάσκαλος επειδή υπάρχει ο μαθητής. Χωρίς μαθητή θα ήταν παράλογο να αυτοπροσδιορίζεται κανείς ως δάσκαλος. Σε μεγάλο βαθμό , στα πλαίσια της δυναμικής σχέσης δασκάλου-μαθητή, στη διάρκεια της οποίας αναπτύσσονται δυνάμεις εκατέρωθεν, ο μαθητής είναι αυτός που κάνει τον δάσκαλο. Είναι αλήθεια ότι πολλές φορές όταν ο δάσκαλος μπαίνει στην αίθουσα για να διδάξει έχει την αγωνία της επιτυχίας του μαθήματος. Απόρροια αυτής της αγωνίας είναι η άσκηση αυτοκριτικής. Νιώθει τις δυνάμεις του πολύ μικρές , αισθάνεται συχνά την ανεπάρκειά του , αμφιβάλλει για την ικανότητά ή τη δυνατότητα να ανταποκριθεί στο δύσκολο έργο του. Καταλαβαίνει ότι δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα μόνος του. Χρειάζεται ένα χέρι βοηθείας έναν συμπαραστάτη. Πού να το βρει όμως αυτό το χέρι να τον τραβήξει προς τα πάνω, να τον στηρίξει, να τον ανεβάσει ψηλά , παρά στους μαθητές του; Η διδασκαλία θέλει έμπνευση και τον δάσκαλο τον εμπνέουν οι μαθητές. Όταν το ακροατήριο διψά, όταν αδημονεί, όταν απαιτεί, όταν αγκαλιάζει με την αγάπη του, όταν συγκινεί, τότε και ο δάσκαλος μεταμορφώνεται και έρχεται εις την αρίστην διάθεσιν. Κατά κάποιο τρόπο οι μαθητές με τον τρόπο τους ασκούν στο δάσκαλο μια θεμιτή βία, μία δημιουργική και αγαπητή τυραννίδα. Είναι η τυραννίς της αγάπης, κατά τον ιερό Χρυσόστομο. Αυτή είναι που κάνει το δάσκαλο να τα δώσει όλα στη διδασκαλία. Καλύτερα , όμως να μας τα πει ο ίδιος ο Χρυσόστομος, με τον δικό του ανεπανάληπτο και απαράμιλλο τρόπο.
« Νιώθω αδύναμος και φτωχός και αισθάνομαι ότι έχω διδακτική ανεπάρκεια. Μόλις, όμως, δω την αγαπημένη σας συντροφιά λησμονώ και την αδυναμία, ξεχνώ και την ανεπάρκεια, αφήνω στην άκρη και την φτώχεια . Αυτά κάνει τη αγάπη σας που με κατατυραννά. Γι αυτό και σας στρώνω το φτωχικό μου τραπέζι , με τέτοια διάθεση, σα να είμαι πιο πλούσιος και από τους πλούσιους. Και εσείς είστε που με κάνετε να αισθάνομαι πλούσιος και με ανεβάζετε ψυχολογικά, εσείς που με τη δίψα σας για μάθηση ανορθώνετε τους καταπτοημένους, καθώς με ανοιχτό το στόμα περιμένετε να ακούσετε λόγο από το δάσκαλο και κρέμεστε από τα χείλη του. Είστε σαν τα μικρά τα χελιδονάκια, τα οποία κάθε φορά που βλέπουν τη μανούλα τους να πετάει και να τα πλησιάζει, ξεπροβάλλουν τα κεφαλάκια τους από τη φωλιά και με τους λαιμούς να κρέμονται από έξω λαμβάνουν την τροφή τους. Με τον ίδιο τρόπο και εσείς προσηλώνοντας το βλέμμα σας με όλη σας την καρδιά στον ομιλητή, λαμβάνετε την διάλεξη που διακομίζει η γλώσσα του και, πριν ακόμη οι λέξεις ξεπηδήσουν από το στόμα μου, η διάνοιά σας αρπάζει αμέσως τα λεγόμενά μου.»
Τελικά, για τον Χρυσόστομο ο δάσκαλος στη σχέση του με τους μαθητές μπορεί να νιώθει και ως βρέφος και ως μητέρα. Φαίνεται αντινομικό αλλά δεν είναι. Είναι η υπέρβαση της τυπικής λογικής που βιώνουμε στην Ορθοδοξία. Η αρμονική σύνθεση των εναντίων. Ο δάσκαλος και τρέφει και τρέφεται και καλύπτει και καλύπτεται και στηρίζει και στηρίζεται. Και επί της ουσίας όντας δάσκαλος νιώθει μαθητής και νιώθοντας μαθητής είναι δάσκαλος. Ένας χριστιανικός χρυσοστομικός μετασχηματισμός και μια τελείωση της ατελούς σωκρατικής φιλοσοφίας για τον δάσκαλο και το ρόλο του.
Τελεώνοντας, οφείλουμε μια διευκρίνηση. Οι μαθητές εμπνέουν το δάσκαλο, γιατί πρώτα τους έχει εμπνεύσει αυτός. Από το δάσκαλο εκπορεύεται η έμπνευση και στο δάσκαλο επιστρέφει μέσω των μαθητών. Είναι μια κυκλική κίνηση , η οποία στην πορεία της διδασκαλίας γίνεται αναγωγική , καθώς διά του λόγου παίρνει τις συγκινήσεις από το επίπεδο της καρδιάς και τις ανεβάζει στο νου και από εκεί τις επιστρέφει πάλι πίσω στην καρδιά, όπου και φυλάσσονται όλα όσα άκουσε ο μαθητής από το δάσκαλο.
Πώς, όμως, εμπνέει ο δάσκαλος το μαθητή; Πρωταρχικά ο δάσκαλος εμπνέει με τη ζωή του, με το παράδειγμά του. Όπως πολύ εύστοχα διαπιστώνει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς «Λόγω παλαίει πας λόγος, βίω δε τις;» . Έτσι και για τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο εκείνο που καταξιώνει έναν δάσκαλο στα μάτια των μαθητών του δεν είναι ούτε η κομψή ενδυμασία, ούτε τα φτιασιδώματα, ούτε ο πλούτος. Είναι η αρετή του βίου. Το υψηλό ήθος, η εγκράτεια, η εντιμότητα, η συνάφεια λόγων και έργων και, επιπλέον, ο λιτός βίος. Ως υποδείγματα εναρέτων δασκάλων οι οποίοι ακριβώς με το λιτό, πτωχικό και ασκητικό τους βίο ενέπνευσαν τους μαθητές τους αναφέρει τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους: τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα, τον Διογένη. Και, μάλιστα, αναφέρει ότι ακριβώς επειδή ήταν πτωχοί ως δάσκαλοι γι αυτό το λόγο ήταν πιο ισχυροί και πιο λαμπροί και από τους πλέον ισχυρούς ηγεμόνες της εποχής τους. Ο Σωκράτης κρίνεται ως πιο επιφανής από το βασιλιά της Μακεδονίας Αρχέλαο, ο Πλάτωνας πολύ πιο σημαντικός από τον τύραννο των Συρακουσών Διονύσιο, ο Διογένης πιο λαμπρός από τον Φίλιππο. Όλοι αυτοί είχαν έναν πολύτιμο θησαυρό: την έντιμον πενίαν, για να επικαλεστούμε μια ωραία φράση του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Για τον Χρυσόστομο ένα από τα πιο εμφανή σημάδια ότι η κοινωνία έχει διαφθαρεί είναι όταν οι εκπαιδευτικοί φτάνουν στο σημείο να νιάζονται μόνο για την τσέπη τους.
Και κατά έναν δεύτερο λόγο ο δάσκαλος εμπνέει τον μαθητή με τις γνώσεις του και την κατάρτισή του. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο Χρυσόστομος, ο διδάσκαλος δεν είναι από φύσεως διδάσκαλος, υπό την έννοια ότι το όνομα από μόνο του δεν κάνει το δάσκαλο ή διά μαγείας δεν γίνεται κανείς δάσκαλος. Ο δάσκαλος παρομοιάζεται με έναν χρυσοφόρο ποταμό, ο οποίος μεταφέρει την γνώση ως χρυσίτιν κόνιν, χάρη στο γεγονός ότι στην πορεία της ροής του περνά από όρη και βουνά τα οποία έχουν φλέβες χρυσού, περνά δηλαδή από πολλά χρυσοφόρα επίπεδα της γνώσης, μελετά πολύ και αυτό που αποκομίζει κατά την επίπονο αυτή διαδρομή, το καταθέτει στους μαθητές του.
Αυτός είναι ο δάσκαλος κατά τον ιερό Χρυσόστομο, όπως ορίζεται και διαμορφώνεται από τη σχεσιοδυναμική που αναπτύσσεται ανάμεσα σε αυτόν και τους μαθητές του. Είναι ο ζωντανός δάσκαλος, αυτός που ζει για τους μαθητές και από τους μαθητές. Ο ποιμήν ο καλός, ο οποίος δίνει για το ποίμνιο την ίδια του τη ζωή και όταν δει τους λύκους να πλησιάζουν δεν το βάζει στα πόδια ούτε βρίσκει ένα καλύβι να κρυφτεί και να γλυτώσει. Αυτό ο ιερός Χρυσόστομος το είχε βασική αρχή, το έκανε πράξη και το πλήρωσε με τη ζωή του. Για την αγάπη των μαθητών του κυνηγήθηκε και διώχθηκε από τους κοσμοκράτορες της εποχής του, πεθαίνοντας ως μάρτυρας εξόριστος και βασανισμένος. Όλα για την αγάπη των μαθητών, τίποτε για τον εαυτό του. Μια αγάπη πηγαία, χωρίς υποκρισία, χωρίς ιδιοτέλεια. Μια αγάπη ασκητική, χωρίς την επιζήτηση της καλοπέρασης και του βολέματος. Μια αγάπη ασυμβίβαστη και ανυποχώρητη. Μια αγάπη της θυσίας, μια αγάπη του μαρτυρίου.
Ένας τέτοιος δάσκαλος δεν είναι υπάλληλος, αλλά λειτουργός. Προσφέρει και προσφέρεται υπέρ του λαού, υπέρ των μαθητών του. Η ζωή του είναι μια διαρκής προσφορά, χωρίς όρια, χωρίς ανάπαυση. Στη διάρκεια μιας λιτανείας στην Κωνσταντινούπολη, ο ιερός Χρυσόστομος εκφώνησε δεκαοκτώ ομιλίες κάτω από την συνεχή πίεση των μαθητών του, να ακούσουν, να μάθουν. Και όσο αυτός μιλούσε, τόσο αυτοί διψούσαν περισσότερο και απαιτούσαν να συνεχίσει και εύχονταν, αν ήταν δυνατόν, να μην τελείωνε ποτέ αυτή η ευλογία, αυτή η χάρις, αυτή η ζωντανή αγάπη. Και όταν πήρε το δρόμο για την εξορία και το μαρτύριο, τον αποζητούσαν λέγοντας:
«Συνέφερεν, ίνα ο ήλιος συσταλή ή ίνα το στόμα Ιωάννου σιωπήση».
Έτσι συμβαίνει σε μια γνήσια παιδαγωγική σχέση. Όταν έρχεται η ώρα να αποχωρήσει ο δάσκαλος, για το μαθητή είναι σα να σβήνει ο ήλιος. Κι αυτό γιατί η παιδεία και ιδιαίτερα η παιδεία του Χριστού, αυτή που θεμελίωσαν και οικοδόμησαν οι Τρεις Ιεράρχες με τη ζωή τους και τον λόγο τους είναι το φως το αληθινόν. Το φως που φωτίζει και αγιάζει πάντα άνθρωπον ερχόμενον εις τον κόσμον.
Εμείς οι δάσκαλοι του 21ου αιώνα λάβαμε αυτήν την παιδεία ως παρακαταθήκη από τους τρεις Ιεράρχες. Ας αντιληφθεί ο καθένας μας τι βάρος ευθύνης σηκώνει στους ώμους του και ποιο θησαυρό έχει κληθεί να διαχειρισθεί. Το ζήτημα είναι να είμαστε καλοί οικονόμοι αυτής της κληρονομιάς, αυτού του πλούτου. Όλα θα κριθούν από το αν ο κάθε ένας από μας επιθυμεί να αξιοποιήσει αυτόν τον θησαυρό. Αν πραγματικά το επιθυμούμε, τότε οι επιθυμίες μας μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο.
Δεν θέλω να προχωρήσω σε μια ανατομία της σημερινής κατάστασης στην ελληνική παιδεία, αλλά έχουμε μια τάση να πριονίζουμε συνεχώς το κλαδί πάνω στο οποίο καθόμαστε. Με τον τρόπο που ενεργούμε και σκεφτόμαστε νιώθω ότι δεν είμαστε άξιοι αυτής της κληρονομιάς, καθώς κατά έναν εξωφρενικό τρόπο οι άλλοι λαοί την αναγνωρίζουν και την σέβονται και εμείς την παραπετάμε και την ευτελίζουμε. Δεν καταλάβαμε ακόμη πως χρεωκόπησε η οικονομία , επειδή οδηγήσαμε την παιδεία μας σε χρεωκοπία, από μια ανεξήγητη εμπάθεια. Πουλήσαμε τον Χριστό και δεν καταλάβαμε ότι και ο Χριστός μπορεί να μας πουλήσει, όπως λέει και ο προφητικός λόγος του αγίου Κοσμά του Αιτωλού. Και να τώρα που η Ελλάδα ξεπουλιέται.
Μακάρι αυτή η περιπέτεια που ζει η πατρίδα μας να μας συνεφέρει , να κάνουμε την αυτοκριτική μας ως εκπαιδευτικοί και να ξαναγίνουμε δάσκαλοι της προσφοράς και της θυσίας και της αγάπης, δάσκαλοι ακέραιοι και πνευματοφόροι, δάσκαλοι ζωντανοί, όχι νεκροί.
Οι Τρεις Ιεράρχες : ΟΙ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟΙ !
και την βοήθεια της θείας Χάριτος τις κορυφές της αγιότητος και καλούσαν τους πιστούς να ανεβαίνουν στις ωραίες πνευματικές αναβάσεις.
Άσκησαν στον ύψιστο βαθμό την φιλανθρωπία και ανακούφισαν τον πόνο χιλιάδων αναξιοπαθούντων.
Δίδασκαν καθημερινά τους πιστούς αναλύοντάς τους τις θεόπνευστες αλήθειες της Πίστεώς μας και διαφωτίζοντάς τους για τα μεγάλα θέματα, που απασχολούν την ψυχή κάθε ανθρώπου.
Καθόρισαν συστηματικά την λειτουργική ζωή της Εκκλησίας, για να μπορούν να λατρεύουν οι πιστοί θεάρεστα τον Κύριο.
Συνέγραψαν θαυμάσια συγγράμματα, τα οποία ξεπέρασαν τη φθορά του χρόνου και ισχύουν και για τις μέρες μας. Ο εθνικός μας ιστορικός Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος γράφει ότι με τα συγγράματά τους οι Τρεις Ιεράρχαι «απετελέσαν εποχήν λόγου νέαν, μεγάλην και ένδοξον διά το ανθρώπινον γένος» (Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. 2ος, μέρος Β’ σελ. 1, 6).
Πολύ εύστοχα ελέχθη γι’ αυτούς ότι ήταν «εύγλωττοι κατά τον λόγον, ευγλωττότεροι κατά τον βίον, ευγλωττότατοι κατά τον θάνατον».
Βασικό στοιχείο της αγιότητος και των τριών είναι ότι ήταν ασυμβίβαστοι με το κακό, την αμαρτία και την αίρεση. Δεν γνώριζαν τη γλώσσα των συμβιβασμών και της διπλωματίας.
Προτιμούσαν να χάσουν τη θέση τους και αυτή τη ζωή τους, παρά να συμβιβαστούν σε θέματα αρχών και πίστεως. Δε σκέφτηκαν ποτέ εάν αντίπαλοί τους ήσαν αυτοκράτορες ή σοφοί διάφοροι ή ισχυροί κατά κόσμον. Έμειναν ακλόνητοι στην ορθή πίστη και ζωή αψηφώντας τις συνέπειες.
Εμείς, έπαρχε Μόδεστε, είπε στον απεσταλμένο του αρειανού αυτοκράτορα Ουάλη ο Μ. Βασίλειος, είμαστε ήρεμοι και πράοι άνθρωποι και υποχωρούμε όταν πρόκειται για προσωπικά μας θέματα. Όταν όμως πρόκειται για την πίστη μας στον Θεό, «ὅταν Θεός ᾖ τό κινδυνευόμενον» δεν υπολογίζουμε τίποτε, αγωνιζόμαστε μέχρι θανάτου, χωρίς να φοβόμαστε οποιοδήποτε βασανιστήριο. «Ἀκουέτω ταῦτα καί βασιλεύς». Να τα πεις και να τ’ ακούσει αυτά κι ο βασιλιάς (PG 36, 561).
Και ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, αφού νίκησε τους αρειανούς και πήρε πίσω τους Ναούς της Κωνσταντινούπολης, που τους είχαν καταπατήσει αυτοί, και ενώ είχε φίλο του τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο τον Μέγα και μαζί του το μεγαλύτερο μέρος του πιστού λαού, όταν μερικοί ζηλόφθονες επισκόπου αμφισβήτησαν την εκλογή του, παρητήθη αμέσως. Δε θέλησε να έλθει σε συμβιβασμούς με μοχθηρούς ανθρώπους. Παρητήθη και από την προεδρία της Β’ Οικουμενικής Συνόδου και από τον Πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως. Αντί της θέσεως προτίμησε την ακεραιότητα και το ασυμβίβαστο του χαρακτήρος του. Δεν γνώριζε τους διπλωματικούς ελιγμούς, αλλά γνώρισμά του ήταν όπως έγραφε, το «μή παρασυρῆναι», να μη παρασύρεται και να έχει «παρρησίαν» (PG 37, 32-33).
Και ο ιερός Χρυσόστομος, όταν έγινε Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως και θέλησε να καθαρίσει την Εκκλησία από αναξίους κληρικούς, οι οποίοι είχαν την προστασία της αυτοκράτειρας Ευδοξίας, δεν εδίστασε να ελέγξει και την αυτοκράτειρα για τη ζωή της. Δεν συμβιβάστηκε μαζί της. Γι’ αυτό και εξορίστηκε και πέθανε εξόριστος μέσα σε αφάνταστες κακουχίες, με πνεύμα όμως απτόητο και αδούλωτο. Χαρακτηριστικό του γενναίου και ασυμβίβαστου φρονήματός του βλέπουμε στην ομιλία, που εκφώνησε φεύγοντας για την εξορία: «Πολλά τά κύματα καί χαλεπόν τό κλυδώνιον· ἀλλ’ οὐ δεδοίκαμεν (δεν φοβόμαστε) μή καταποντισθῶμεν· ἐπί γἀρ τῆς πέτρας ἑστήκαμεν. Μαινέσθω ἡ θάλασσα, πέτραν διαλῦσαι οὐ δύναται· ἐγειρέσθω τά κύματα, τοῦ Ἰησοῦ τό πλοῖον καταποντίσαι οὐκ ἰσχύει» (PG 52, 427).
Τέτοιους άγιους, γενναίους και ασυμβίβαστους με το κακό και την αίρεση εκκλησιαστικούς ηγέτες χρειαζόμαστε και σήμερα. Και ας παρακαλούμε την Ιδρυτή της Εκκλησίας μας να μας τους χαρίζει.
Οι Τρεις Ιεράρχες - 4η ομιλία
την ησυχία του αναχωρητηρίου στον Πόντο, κοντά στον φίλο του Βασίλειο, για περισσότερη άσκηση στην πνευματική ζωή.
Δημήτρης Νατσιός, Οι Τρεις Ιεράρχες για την Παιδεία
ΠΕΤΡΑΧΕΙΛΙ Η ΚΑΡΥΟΦΥΛΙ; (3 Ιεράρχες)
Οι χρυσές εφεδρείες του πνεύματος
Το επαναστατικό μήνυμα των Τριών Ιεραρχών και η εποχή μας
Οι Τρεις Ιεράρχες τάραξαν τα νερά της εποχής τους και άφησαν παρακαταθήκες με αιώνια αξία. Θλίβεται κανείς όταν βλέπει την αναγνώριση του επιστημονικού τους έργου σε παγκόσμια κλίμακα από τη μια μεριά και από την άλλη, την άγνοια ή ακόμα και την απαξίωση που υπάρχει γι’ αυτούς στην πατρίδα μας. Λίγα μόλις χρόνια μετά το θάνατό τους τα κείμενά τους μεταφράζονται στα Λατινικά και με την πάροδο του χρόνου σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Στη Δύση αλλά και παγκοσμίως δεν είναι λίγοι οι ερευνητές από το χώρο της Ιατρικής, της Κοινωνιολογίας, των Πολιτικών Επιστημών, της Παιδαγωγικής, της Φιλοσοφίας, της Θεολογίας και της Ψυχολογίας που μελέτησαν το έργο των Πατέρων της Εκκλησίας τονίζοντας την αξία του. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η επίδραση του συγγραφικού του έργου στους Ευρωπαίους επιστήμονες κυρίως των ανθρωπιστικών σπουδών από την εποχή της Αναγεννήσεως μέχρι σήμερα.
Ενδεικτικά, αναφέρουμε ότι τα έργα του Μεγάλου Βασιλείου άρχισαν να διδάσκονται στο Πανεπιστήμιο των Παρισίων το 16ο αιώνα, το δε πόνημά του: «Προς του νέους…» απέκτησε τόσους θαυμαστές στη Δύση, που εντός 50 ετών (1449-1500) γνώρισε 20 εκδόσεις. Τα Άπαντά του, έχουν εκδοθεί στα Γερμανικά από το 1776. Είναι ευτύχημα ότι τα τελευταία χρόνια και στην πατρίδα μας έχει αρχίσει μια προσπάθεια ανακάλυψης του έργου των Τριών Ιεραρχών και στο θεολογικό χώρο, αλλά και πέρα απ’ αυτόν, πράγμα πολύ ελπιδοφόρο.
Είναι αξιοπρόσεκτο ότι την επιστημονική τους κατάρτιση οι Τρεις Ιεράρχες δεν τη χρησιμοποίησαν για ατομική προβολή, αλλά για να προσφέρουν στον αδερφό τους.
Ο Βασίλειος, γιατρός ο ίδιος, ιδρύει τη γνωστή σε όλους μας Βασιλειάδα μια «πόλη φιλανθρωπίας». Εκεί οργανώνει το πρώτο δημόσιο νοσοκομείο, στο οποίο υπάρχουν κατοικίες γιατρών, νοσηλευτικού προσωπικού και ειδικές πτέρυγες για λεπρούς και πάσχοντες από επιδημικές ασθένειες. Μας γίνεται γνωστό από τα κείμενα ότι ο ίδιος παρότι καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια «έδινε το χέρι στους λεπρούς, τους φιλούσε αδελφικά και τους φρόντιζε ο ίδιος προσωπικά». Συνιστούσε μάλιστα στους επισκόπους της δικαιοδοσίας του, την ίδρυση παρόμοιων με την Βασιλειάδα ιδρυμάτων. Σιγά-σιγά οργάνωσε ένα δίκτυο υπηρεσιών υγείας σε ολόκληρη τη Μικρά Ασία.
Ο Χρυσόστομος που σπούδασε κι αυτός γιατρός χτίζει πολλά νοσοκομεία στην Κωνσταντινούπολη, στα οποία όπως και ο Βασίλειος περιποιείται ο ίδιος τους ασθενείς.
Η επιστημονική έρευνα έχει καταδείξει ότι ο Βασίλειος και ο Χρυσόστομος είναι ουσιαστικά οι εμπνευστές ενός δημόσιου συστήματος υγείας που με την πάροδο του χρόνου απλώνεται σε ολόκληρη την Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η αγάπη για τους Πατέρες, δεν είναι θεωρητικό κατασκεύασμα, έχει κόστος. Είναι πράξη που απαιτεί υπευθυνότητα και διάθεση για διαρκή προσφορά.
Οι Τρεις Ιεράρχες στηρίζουν με κάθε τρόπο τους φτωχούς, τους κυνηγημένους και τους απροστάτευτους της εποχής τους. Θεωρούν αυτονόητο να θυσιαστούν για τον κάθε έναν από αυτούς. Η περιθωριοποίηση των κοινωνικά αδύνατων δεν συνάδει με το ορθόδοξο ήθος. Κάθε άνθρωπος αποτελεί ανεπανάληπτη προσωπικότητα, είναι εικόνα του Θεού. «Με ποιο δικαίωμα» αναρωτιέται ο Χρυσόστομος «μπορεί κανείς να περιφρονεί εκείνους τους οποίους ο Θεός τόσο τιμά ώστε τους δίνει το Σώμα και το Αίμα του Υιού του». Η επιμονή του μάλιστα να κτίσει το λεπροκομείο, όχι σε κάποια υποβαθμισμένη περιοχή της Κωνσταντινούπολης, αλλά στην πλουσιότερη συνοικία έξω απ’ την πόλη, εκεί που ζούσαν μεγάλοι γαιοκτήμονες και οι οποίοι έβλεπαν την οικονομική αξία των πολυτελών οικημάτων να μειώνεται λόγω της γειτνίασης με το κτήριο αυτό, αποτέλεσε και την αφορμή για την οριστική δίωξή του, που θα τον οδηγούσε στην εξορία και στο βασανιστικό θάνατο.
Στο μεγάλο λιμό που έπληξε την περιοχή του ο Βασίλειος στηλιτεύει τη δράση των μαυραγοριτών, που θέλουν να πλουτίσουν σε βάρος των λιμοκτονούντων συμπατριωτών τους, οργανώνει συσσίτια για όλο το λαό προσφέροντας βοήθεια χωρίς καμιά διάκριση σε χριστιανούς, ειδωλολάτρες, Ιουδαίους και αιρετικούς σώζοντας χιλιάδες από βέβαιο θάνατο. Άλλοτε παρακαλώντας, και άλλοτε με δυναμικό τρόπο ζητάει από τους άρχοντες την απαλλαγή των φτωχών από τη φορολογία, ενώ δεν παραλείπει να παρέμβει για τα συμφέροντα των εργαζομένων στα ορυχεία του Ταύρου.
Ο Χρυσόστομος μόλις ανέρχεται στον Αρχιεπισκοπικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης, πουλάει τα πολυτελή σκεύη και έπιπλα της Αρχιεπισκοπής χάρη των παλαιών και νέων φιλανθρωπικών ιδρυμάτων. Διακόπτει άμεσα τη διοργάνωση επίσημων και πλούσιων δείπνων στο χώρο της Αρχιεπισκοπής και με τα χρήματα που εξοικονομεί οργανώνει συσσίτια για 7.000 φτωχούς καθημερινά, χωρίς υπολογίζονται σε αυτό το νούμερο οι ξένοι και αυτοί που για κάποιο διάστημα βρισκόντουσαν στην πόλη. Υποστηρίζει κάθε έναν που αδικείται από την πολιτική εξουσία φτάνοντας στο σημείο να συγκρουστεί με την αυτοκράτειρα, όταν εκείνη καταπατά το κτήμα μιας φτωχής χήρας. Ο ίδιος ζει λιτά και ασκητικά, όπως αρμόζει σ’ έναν ιεράρχη, προκαλώντας το θαυμασμό του απλού λαού, αλλά και την περιφρόνηση των πλούσιων και κοινωνικά ισχυρών αντιπάλων του. Ανυποχώρητος στα πιστεύω, του δεν αρέσκεται στον να συγκαλύπτει νοσηρές καταστάσεις μέσα στον εκκλησιαστικό χώρο. Δε διστάζει να καθαιρέσει μεγάλο αριθμό επισκόπων με την κατηγορία του χρηματισμού κατά την άσκηση της ιεροσύνης. Αντιμετωπίζει δραστικά το σκανδαλισμό που προκαλούσαν στου πιστούς με τον πολυτελή βίο τους, απερίσκεπτοι κληρικοί και α-μόναχοι μοναχοί. Η θέση των μοναχών κατά τον ιερό Πατέρα είναι στα μοναστήρια τους, όχι σε κοσμικές εκδηλώσεις και δεξιώσεις επισήμων, που οδηγούν σε σχέσεις διαπλοκής με την έκαστε εξουσία, γι’ αυτό το λόγο και επέβαλε την παραμονή τους στις μονές.
Οι Τρεις Ιεράρχες ζητάνε από τους χριστιανούς της εποχής τους, να ανακαλύψουν την αυθεντική θρησκευτικότητα, αυτή που απελευθερώνει τον άνθρωπο, μακριά από δεισιδαιμονίες, προλήψεις και φοβίες. Ενδιαφέρονται για την ερμηνεία των Γραφών, βοηθώντας έτσι τους χριστιανούς όχι μόνο της εποχής τους αλλά και διαχρονικά στην κατανόηση και εμπέδωση των ιερών κειμένων. Οφείλουμε να αναφέρουμε ότι ο Χρυσόστομος θέλοντας να είναι ακριβής στο έργο της ερμηνείας της Βίβλου κάνει 7.000 παραπομπές στην Παλαιά και 11.000 στην Καινή Διαθήκη. Οποιοσδήποτε από τους παρόντες έχει ασχοληθεί με στοιχειώδη επιστημονική έρευνα κατανοεί το μέγεθος του παραπάνω εγχειρήματος.
Άνθρωποι με ανοιχτούς πνευματικούς ορίζοντες, οι Πατέρες της Εκκλησίας τονίζουν κατ’ επανάληψιν στα κείμενά τους την αξία της αρχαίας ελληνικής παιδείας. Ο Γρηγόριος αντιδρώντας στις απόψεις κάποιων ακραίων και φοβικών χριστιανών, που αρνούνταν τη μελέτη της κλασικής παιδείας, υποστηρίζει πως είναι «αγροίκοι και αγράμματοι», όσοι δε δέχονται την αξία της. Αποκαλεί την πόλη των Αθηνών που ήταν κέντρο σπουδής του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, «Χρυσή Αθήνα των Γραμμάτων».
Οι Τρεις Ιεράρχες δεν ήθελαν τους χριστιανούς νέους ανθρώπους χωρίς κριτική σκέψη, χωρίς ευρύτητα γνώσεων, χωρίς γενικότερο προβληματισμό. Τους ήθελαν μέσα στην κοινωνία και τη ζωή, μετόχους των κοινωνικών ανησυχιών και φιλοσοφικών ρευμάτων. Ο Χρυσόστομος τους προτείνει να σπουδάσουν πρώτα στα δημόσια ειδωλολατρικά σχολεία κι όχι στα μοναστήρια, ενώ ο Μ. Βασίλειος στέλνει στον εθνικό Λιβάνιο φτωχούς χριστιανούς νέους για να σπουδάσουν κοντά του, ενώ δεν χάνει ευκαιρία να υμνήσει την αξία της φιλοσοφίας και της προσφοράς της στη διατύπωση των χριστιανικών δογμάτων.
Και οι τρείς αντιδρούν σε μια επιφανειακή πνευματικότητα, σε ένα ακίνδυνο χριστιανισμό, σε μια πίστη που τυφλώνει και σε μια εκκλησία που δεν είναι η οδός της αληθινής σωτηρίας και ζωής, αλλά ένα μέσο στα χέρια των ισχυρών για τη χειραγώγηση και εκμετάλλευση ανθρώπων και λαών. Οι Τρεις Ιεράρχες δεν μπορούν να συμβιβαστούν με την υποκρισία των βολεμένων χριστιανών: «ξέρω πολλούς», λέει ο Χρυσόστομος, «που νηστεύουν και προσεύχονται και στενάζουν, επιδεικνύοντας κάθε λογής αδάπανη ευλάβεια. Ενώ ούτε ένα οβολό δε δίνουν στους θλιβόμενους. Τι κέρδος έχουν από την υπόλοιπη αρετή τους; Γι’ αυτούς η βασιλεία των ουρανών είναι κλειστή». Και ο Γρηγόριος συμπληρώνει: «Μη τεντώνεις τα χέρια σου στον ουρανό αλλά στα χέρια των φτωχών. Αν εκτείνεις τα χέρια σου στα χέρια των φτωχών έπιασες την κορυφή του ουρανού».
Ο γνωστός σε όλους ΄Εριχ Φρομ στο βιβλίο του «Να έχεις ή να είσαι» προβάλλει τις απόψεις των Πατέρων για την κοινοκτημοσύνη αξιολογώντας τες θετικά. Για τους Τρεις Ιεράρχες το πρόβλημα της ανισοκατανομής των αγαθών δεν αποδίδεται στο θέλημα του Θεού, ούτε σε φυσικές αιτίες και τυχαία γεγονότα αλλά σε συγκεκριμένες ενέργειες αυτών που κατέχουν την εξουσία και τον πλούτο. «Οι κοινωνικές ανισότητες δεν είναι θέλημα Θεού», λέει ο άγιος Γρηγόριος «ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο ελεύθερο… Με την πτώση θρυμματίστηκε η αρχική ενότητα και ισοτιμία μεταξύ των ανθρώπων, οι θρασύτεροι με τη βοήθεια του πολιτικού νόμου, τον οποίο κατέστησαν όργανο καταδυναστεύσεως, επιβλήθηκαν στους ασθενέστερους και έτσι οι άνθρωποι χωρίστηκαν σε πλούσιους και φτωχούς, ελεύθερους και δούλους και σε πολλές άλλες κατηγορίες. Εμείς όμως, σαν χριστιανοί οφείλουμε να αποβλέπουμε και να τείνουμε στην αρχική ενότητα και όχι στην κατοπινή διαίρεση, στο νόμο του Θεού και όχι στο νόμο του ισχυρού», (Περί φιλοπτωχίας PG 35, 892 Α-Β). Είναι πασιφανές ότι ο νόμος του Θεού, δηλαδή ο νόμος της αγάπης, της ισότητας, της ελευθερίας της ειρήνης, δεν έχει τίποτα κοινό με το νόμο των ισχυρών κάθε εποχής.
Ο Μέγας Βασίλειος γίνεται πολύ παραστατικός όταν θέλει να αναφερθεί στην αδικία και την αρπαγή του πλούτου από τους κοινωνικά δυνατούς, ανατρέποντας μάλιστα με τα λεγόμενά του τις κοινωνικά αποδεκτές αντιλήψεις περί κλοπής: «συνήθως» λέει «χαρακτηρίζονται κλέφτες αυτοί που κλέβουν πορτοφόλια από τα λουτρά. Δεν είναι όμως αυτοί οι πραγματικοί κλέφτες… αλλά κάποιοι…που αποτελούν τις πολιτικές αρχές πόλεων και εθνών, άλλα αφαιρούν κρυφά, άλλα παίρνουν φανερά με τη βία… Κοινωνοί της κλοπής όμως γίνονται κι αυτοί που θεωρούνται άρχοντες της Εκκλησίας, όταν παίρνουν απ’ αυτούς χρήματα…», για οποιουσδήποτε λόγους. «Αντί να τους ελέγχουν και να τους νουθετούν…εύκολα τους απλώνουν το χέρι και του μακαρίζουν…και τους αδύνατους τους μισούν για τις πράξεις αυτές ενώ τους άλλους που είναι μεγάλοι κλέφτες τους θαυμάζουν».
Ο Μέγας Βασίλειος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος θεωρούν ότι η κοινοκτημοσύνη είναι η λύση του κοινωνικού προβλήματος και προτείνουν την πρωτοχριστιανική κοινότητα των Ιεροσολύμων όπου όλα ήταν κοινά, σαν πρότυπο για μια δίκαιη κοινωνική οργάνωση των χριστιανικών κοινωνιών, (PG 31, 325 Α-Β). O Μακ. Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κ. Αναστάσιος αναφέρει για τους Τρεις Ιεράρχες: «η γλώσσα τους αποκτά μια μοναδική οξύτητα όταν κηρύσσουν την ισότητα και την αδελφοσύνη όλων των ανθρώπων. Αφύσικα βλέπει» φωνάζει ο Μέγας Βασίλειος όποιος κάνει διακρίσεις μεταξύ των ανθρώπων. Είναι «άθεοι» ή «παράλογοι» και οπωσδήποτε «λωποδύτες» αυτοί που θησαυρίζουν σε βάρος των άλλων και κρατούν τα πλούτη τους για αποκλειστική τους χρήση». Ο Χρυσόστομος ακολουθώντας τον Απόστολο Παύλο χαρακτηρίζει την πλεονεξία των πλουσίων ως ειδωλολατρία, (PG 2,123).
Οι Τρείς Πατέρες πιστεύουν ξεκάθαρα πως η μανία του πλούτου και τα συμφέροντα των ισχυρών ευθύνονται για την κατάντια των κοινωνιών, για την πείνα, την εγκατάλειψη, τους πολέμους. «Οι πόλεμοι» γράφει ο Χρυσόστομος «γίνονται από τον έρωτα για τα χρήματα», ενώ ο Βασίλειος διερωτάται «έως πότε θα κυβερνά ο πλούτος που είναι η αιτία του πολέμου; Οι εξοπλισμοί» συμπληρώνει «γίνονται για την απόκτηση του πλούτου» (Ε.Π.Ε. 6,312). Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, συμπληρώνοντας τον προβληματισμό του Μ. Βασιλείου λέει: «Μητέρα των πολέμων είναι η πλεονεξία, οι πόλεμοι με τη σειρά τους γεννούν την υψηλή φορολογία, που είναι η αυστηρότητα καταδίκη των πολιτών», (ΒΕΠ 59, 141).
Λόγια ξεκάθαρα και αληθινά. Λόγια που η αιώνια αξία τους αποδεικνύεται διαρκώς μέσα στην ιστορία. Θα αναφέρω ενδεικτικά δύο παραδείγματα από την εποχή μας για του λόγου το αληθές. Το πρώτο: η περυσινή έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας για το 2007 και την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον κόσμο μας πληροφορεί ότι 22 δις δολάρια κατά μέσο όρο δαπανώνται κάθε χρόνο για όπλα από χώρες της Ασίας, της Μέσης Ανατολής, της Λατινικής Αμερικής και της Αφρικής. Με αυτά τα χρήματα οι συγκεκριμένες χώρες θα είχαν τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν σε κάθε παιδί μια θέση στο σχολείο και να μειώσουν την παιδική θνησιμότητα κατά δύο τρίτα μέχρι το 2015. Το δεύτερο: το κόστος 216 Τόμαχοκ που εξαπολύθηκαν στον πόλεμο κατά του Ιράκ σε μια μόνο ημέρα (19/1/1990) αρκούσαν να θρέψουν με τρόφιμα το λαό της Αιθιοπίας για έξι μήνες.
Σε μια εποχή που η γυναίκα βρισκόταν στο κοινωνικό περιθώριο οι Πατέρες αναλαμβάνουν την υπεράσπισή της και αγωνίζονται σθεναρά να της δώσουν τη θέση που της αρμόζει στην κοινωνία Είναι γνωστή σε όλους μας η θέση του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου 17 αιώνες πριν την εποχή μας όταν στιγμάτιζε, τη μεροληπτική υπέρ των ανδρών νομοθεσία του κράτους. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος ερχόμενος σε ρήξη με τις ανδροκρατικές αντιλήψεις της εποχής του, επιλέγει ως πρώτη μεταξύ των συνεργατών του μια γυναίκα, τη μετέπειτα Αγία Ολυμπιάδα η οποία αναδεικνύεται σε ηγέτιδα του χριστιανικού κοινωνικού έργου.
Η παιδεία κατά τους Τρείς Ιεράρχες πρέπει να αποτελεί δρόμο απελευθέρωσης προσωπικής και κοινωνικής, όχι διαδικασία εξαναγκασμού και ανελευθερίας. Ο Ιωάννης Χρυσόστομος θεωρεί ότι πρωτεύοντα ρόλο στην εκπαιδευτική διαδικασία παίζει η προσωπικότητα του δασκάλου καθώς επίσης και η σχέση του με τους μαθητές. Η σχέση δάσκαλου-μαθητή πρέπει να είναι μια σχέση αγάπης και αλληλοσεβασμού. Το να αγαπά ο δάσκαλος το μαθητή και να αγαπιέται από αυτόν, «το φιλείν και φιλείσθαι» όπως ακριβώς λέει, είναι το στοιχείο εκείνο που βοηθάει ουσιαστικά να γίνει αποδοτική η διδασκαλία. Ο καλός δάσκαλος κατά τον Χρυσόστομο εμπνέει, προσελκύει και πείθει, (MG. 57327 ) Δεν είναι εγωιστής ούτε αλαζόνας, δε διακρίνεται για το εξουσιαστικό του ύφος, έχει πνεύμα μαθητείας, δεν περιαυτολογεί. Είναι ταπεινός έχοντας συναίσθηση των ατελειών και αδυναμιών του. Γνωρίζει καλά «ότι η επιείκεια είναι πιο δυνατή από τη βία», (MG. 57,61 ).
Ο παιδαγωγός πρέπει να επιδεικνύει δημοκρατικό πνεύμα και να σέβεται τη γνώμη των μαθητών του, ( MG. 60,35-36 ). Απέναντι τους να είναι απλός, ειλικρινής, απονήρευτος, άδολος. Να αποφεύγει την ειρωνεία και την υποκρισία. (MG. 61,404-406 ). Οι δάσκαλοι κατά τον Άγιο Πατέρα δεν πρέπει να είναι φορτικοί και πιεστικοί αλλά φιλόστοργοι. (MG. 62,402-403 ). Οφείλουν να υπερβάλλουν σε φιλοστοργία τους φυσικούς πατέρες. «Ο λόγος (του δασκάλου)», λέει ο Χρυσόστομος πρέπει να είναι «λόγος ανθρώπου που διδάσκει μάλλον παρά ελέγχει, που παιδαγωγεί παρά τιμωρεί, που βάζει τάξη παρά που διαπομπεύει, που διορθώνει παρά που επεμβαίνει στη ζωή του άλλου (του μαθητού)», (MG. 61 593-594).
Τα βασικά στοιχεία της αληθινής παιδείας για τους Τρεις Ιεράρχες είναι: η αγάπη, η ελευθερία και ο σεβασμός του ανθρώπινου προσώπου. Και οι τρεις τονίζουν πως η σχέση παιδαγωγού μαθητή είναι μια σχέση ελευθερίας και δημιουργίας. Ο διάλογος είναι το καλύτερο μέσο για να επιτευχθεί ο σκοπός της αγωγής. Η εξουσιαστικότητα και ο δογματισμός όχι μόνο δείχνουν έλλειψη αγάπης, (M.G. 62,404), αλλά και δε φέρνουν κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα. Ο εκπαιδευτικός οφείλει πρώτιστα να σέβεται το δώρο της ελευθερίας που χάρισε ο δημιουργός στα παιδιά και να μη φυλακίζει τις ανησυχίες τους, αλλά να ανοίγει δρόμους.
Με απλά λόγια οι Τρεις Ιεράρχες υποστηρίζουν πως η Παιδεία πρέπει να είναι στην υπηρεσία του ανθρώπου και όχι του συστήματος, όπως δυστυχώς έχει καταντήσει στις μέρες μας. Σήμερα σε ολόκληρο τον κόσμο η Παιδεία είναι κατευθυνόμενη, γι’ αυτό και αποτυχημένη. Οι νέοι-ες κατευθύνονται σύμφωνα με τις ανάγκες του συστήματος κάθε χώρας. Ενδεικτικό είναι το γεγονός σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία ότι μόνο ένας στους πέντε νέους κατάφερε να εισαχθεί στη σχολή των ονείρων του την προηγούμενη χρονιά. Το ζητούμενο, δυστυχώς στις μέρες μας δεν είναι να φτιάξουμε ελεύθερους ανθρώπους, με συγκροτημένη προσωπικότητα, υπεύθυνους, έτοιμους να σταθούν κριτικά σε ό,τι αλλοιώνει την ομορφιά της ζωής, αλλά εξαρτήματα για να λειτουργήσει καλά η μηχανή της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. (Είμαι εξάρτημα εγώ της μηχανής σας και ο γιος μου ανταλλακτικό). Οι περισσότεροι νέοι δεν προχωρούν στις σπουδές τους σε ότι αυτοί ονειρεύονταν και επέλεξαν, δε σπουδάζουν για να ξεδιψάσουν τις ψυχές τους, για να ζήσουν, αλλά για να ενταχθούν εκεί που το απαιτούν οι ανάγκες του συστήματος με απώτερο σκοπό να βοηθήσουν στην ανάκαμψη των «δεικτών της παραγωγικότητας». Η παιδεία όμως δεν πρέπει να αποβλέπει ούτε στην παραγωγικότητα, ούτε στις όποιες ανάγκες του κράτους, οφείλει να οδηγεί τους νέους στην ανακάλυψη του μυστηρίου της ζωής, στην κατάκτηση της ελευθερίας, στα μονοπάτια της αναζήτησης της αλήθειας, στη μύησή τους στην παράδοση του τόπου τους και στον πολιτισμό, στη μεταμόρφωσή τους. Άραγε πόσοι από τους μαθητές, για παράδειγμα, της Λέσβου, ακόμη κι απ’ αυτούς που έχουν πετύχει στις καλύτερες πανεπιστημιακές και πολυτεχνικές σχολές έχουν μυηθεί στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη;
Όπως ωραία λέει ο Χρήστος Γιανναράς, όσοι κάνουν τους σχεδιασμούς για την παιδεία δείχνουν πως δεν τους ενδιαφέρει « η κατά κεφαλήν καλλιέργεια αλλά το κατά κεφαλήν εισόδημα». Συνεχίζουμε να εγκληματούμε σε βάρος των νέων ανθρώπων. Ξεκόψαμε τη γνώση από τη ζωή, τον έρωτα, την ομορφιά. Υποτάξαμε την αγάπη στην αναγκαιότητα και γι’ αυτό αποτύχαμε. Για όποιον αμφιβάλει γι’ αυτή την αποτυχία, παραπέμπω στην πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων για τους νέους όπου τα συμπεράσματά της μας αποκαλύπτουν ότι το 20% των Ελλήνων μαθητών ηλικίας 15 ως 18 ετών υποφέρει από κατάθλιψη, στις κοπέλες μάλιστα το ποσοστό φτάνει στο 30%. Στις μέρες μας η παιδεία έχει δώσει τη θέση της σε μια μονοδιάστατη, γι’ αυτό και άρρωστη εκπαίδευση. Για να επιτευχθούν οι στόχοι της, όλοι (γονείς, μαθητές, εκπαιδευτικοί) μπαίνουν σε καλούπια από νωρίς. Μια άλλη έρευνα έδειξε ότι το 97% των γονέων που έχουν παιδιά στο δημοτικό σχολείο απαιτούν πρώτιστα από αυτά την άριστη βαθμολογία. Το δόγμα παιδείας ειδικά στα Λύκεια, δηλαδή την εποχή που η ψυχή του νέου πάει να ανθίσει, είναι «να βγει η ύλη». Όλα θυσιάζονται εκεί. Η πίεση αφόρητη στους εκπαιδευτικούς που ζουν την τραγικότητα της μετατροπής τους, από φορείς γνώσης και ζωής σε απλούς διεκπεραιωτές ύλης ενώ τα παιδιά μας στην ηλικία που διψάνε για ζωή και αλήθεια περιορίζονται στο να μετατραπούν σε ζωντανά λυσάρια φυσικής, χημείας, μαθηματικών, αρχαίων, κλπ.
Στη σημερινή εκπαίδευση της ισοπέδωσης, φτάσαμε ακόμη και η έκθεση ιδεών, το μάθημα που ο μαθητής υποτίθεται ελεύθερα καταθέτει τις ιδέες του, να ταυτίζεται με ένα φροντιστηριακό δίωρο. Ο μαθητής αφού πληρώσει αδρά ζει την τραγωδία του να μαθαίνει «τι πιστεύει» και πως «πρέπει να το εκθέσει» ούτως ώστε να «πετύχει». Ζητάμε δηλαδή από τον νέο άνθρωπο να αρνηθεί την προσωπικότητά του, να γίνει κάτι «άλλο» για να κατορθώσει να θεωρηθεί επιτυχημένος. Σε μια κοινωνία πνιγμένη στον ατομικισμό, στις αξίες του εύκολου κέρδους, σε μια κοινωνία που προοδεύει όποιος διακρίνεται όχι για τις γνώσεις του αλλά για την ευλυγισία της μέσης του, τις γνωριμίες του, τα «κονέ» του που λένε οι νέοι, σε μια κοινωνία, στην οποία οι αξίες που προτείνονται στη νέα γενιά είναι ο καριερισμός, η βαθμοθηρία και αργότερα το μικροαστικό βόλεμα τι μπορούμε να περιμένουμε; Εμείς οι μεγαλύτεροι πνιγμένοι στις ανασφάλειές μας θέλουμε γενιές βολικών και βολεμένων, ανθρώπους που δεν είναι έτοιμοι να ρισκάρουν, ούτε να θυσιαστούν για τίποτα. Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ έλεγε: «αυτός που δεν είναι έτοιμος να πεθάνει για κάτι, δεν αξίζει να ζει». Προτείνουμε στους νέους την κοινωνία του «φαίνεσθαι», του «πρεστίζ». Το παν, είναι το προσωπείο. Η εικόνα μας προ τα έξω. Ξεχάσαμε ότι η αξία δεν βρίσκεται στο προσωπείο, αλλά στο πρόσωπο. Έτσι οι νέοι άρχισαν να μαζεύουν προσωπεία. Πώς να επιβιώσεις διαφορετικά. Στο βάθος ακούγεται η κραυγή αυτών που παλεύουν και διψάνε για ζωή. «Φανέρωσέ μας τη μάσκα που κρύβεις κάτω από τη μάσκα που φοράς», λέει το τραγούδι. Θέλει δρόμο για να φτάσεις στο πρόσωπο, στην επικοινωνία, στη συνάντηση. Θέλει ψυχή.
Η αγάπη, λέει ένας άγιος της Εκκλησίας μας, είναι πιο γλυκιά και από τη ζωή. Προσφέρουμε σήμερα παιδεία αγάπης; Όχι. Τότε πως θέλουμε παιδεία ζωής; Η παιδεία για να είναι πετυχημένη πρέπει να μιλά στις ψυχές, να τις κάνει να χαίρονται, να ονειρεύονται, να δημιουργούν. Να είναι όπως προτείνουν οι Τρεις Ιεράρχες «δρόμος απελευθέρωσης και όχι διαδικασία εξαναγκασμού και ανελευθερίας». Αν θέλουμε να τιμήσουμε τους Τρεις Ιεράρχες δε χρειάζεται να το κάνουμε μέσα από ακίνδυνες τυπικές γιορτές. Απαιτείται μελέτη του έργου τους, της προσφοράς τους, αλλά κυρίως η μίμηση της στάσης ζωής τους.
Ομιλία για τους τρεις ιεράρχες - Greek school Wiki
Οι τρεις Ιεράρχες υπήρξαν για το γένος μας σοφοί δάσκαλοι. Και δάσκαλος, όπως έλεγε ο πανεπιστημιακός καθηγητής Αλέξ.Δελμούζος σημαίνει φως, και το φως όπως όλοι ξέρουμε καθιστά τα αντικείμενα ορατά. Μεταφορικά η λέξη φως σημαίνει γνώσεις, παιδεία, καλλιέργεια, σοφία, γεώργηση του όλου ανθρώπου, για να πορευθεί προς την τελειότητα, τη Θέωση. Ο δάσκαλος ο αληθινός, δεν μεταδίδει μόνο γνώσεις, δεν είναι μονάχα τεχνοκράτης, αλλά είναι κυρίως παιδαγωγός. Και παιδαγωγός είναι το πρόσωπο που με την προσφορά του ασκεί σημαντική επίδραση στα διδακτικά του υποκείμενα, διαμορφώνοντας αντιλήψεις και στάσεις ζωής. Είναι αυτός που με τις πνευματικές του μεθόδους διαπλάθει το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά των μαθητών του. Μ'ένα λόγο διαπαιδαγωγεί το μαθητή του να μορφώσει ηθική συνείδηση και ανθρωπιά. Οι δάσκαλοι και η οικογένεια είναι το θερμοκήπιο της αρετής. Και οι τρεις Ιεράρχες υπήρξαν δάσκαλοι της Ρωμιοσύνης και γενικότερα της οικουμένης, γιατί τα διαπαιδαγωγητικά τους ρήματα έχουν διαχρονική αξία.
Όπως είναι γνωστό, για να αποτιμηθεί ένα οποιοδήποτε πνευματικό έργο πρέπει να γνωρίζουμε τις συνθήκες της εποχής που έγινε το έργο, δηλαδή να γνωρίζουμε το κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον όπου έζησε και έδρασε ο δημιουργός. Οι τρεις Ιεράρχες, τα μεγάλα αυτά πνευματικά αναστήματα, αυτοί οι πυλώνες της ορθοδοξίας μας, έζησαν τον 4ο μ.Χ. αιώνα, σε μια εποχή όπου το νεοσύστατο βυζαντινό κράτος, βρισκόταν στην αρχή της πολιτειακής του διάρθρωσης. Αποτελούσε δηλαδή αδιάσπαστη συνέχεια της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, γι' αυτό και λεγόταν Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος. Το Βυζάντιο πληθυσμιακά συγκροτούνταν από φυλετική πανσερμία. Πλήθος λαών το δομούσαν: Έλληνες, Αρμένιοι, Αιγύπτιοι, Εβραίοι, Σύριοι, Φρύγες, Καππαδόκες. Αυτό λοιπόν το πολυπολιτισμικό πολιτειακό μόρφωμα για να εξελληνίσθει και να εκχριστιανιστεί απαιτούσε αγώνες και θυσίες. Και ακόμη αυτό το νεοπαγές κρατικό μόρφωμα για να μετεξελιχθεί αντιμετώπιζε δεινές εσωτερικές συγκρούσεις. Το παλιό, που εκπροσωπούσε η ρωμαϊκή κουλτούρα, και το νέο, που εξέφραζε η χριστιανική κουλτούρα.
Σε αυτόν τον κρατήρα της κοινωνικής μετάλλαξης έζησαν οι άγιοι τρεις Ιεράρχες. Οι τρεις μεγάλες μορφές της Ορθόδοξης Θεολογίας αναλώθηκαν στη διακονία της νέας κουλτούρας. Και ξέρουμε τι αγώνας τιτάνιος απαιτείται για τέτοιες κοινωνικές και πολιτισμικές αλλαγές. Πάγια νομοτέλεια της κοινωνίας είναι το παλιό να αντιμάχεται λυσσαλέα το καινούργιο. Είναι γνωστό ότι δεν αλλάζει εύκολα ρότα προσανατολισμού το κοινωνικό γίγνεσθαι. Και όμως οι τρεις Ιεράρχες χάρη στη βαθιά τους πίστη στο Χριστό, στην ελληνομάθειά τους και στην αρχαιομάθειά τους δηλ. στη βαθιά γνώση του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, που τον σπούδασαν στα πανεπιστημιακά έδρανα της Αθήνας και μάλιστα ο Γρηγόριος έγινε και πανεπιστημιακός δάσκαλος, με τέτοια στέρεη πνευματική αρματωσιά, κατάφεραν να ζυμώσουν μια νέα πολιτισμική κουλτούρα. Πήραν από τη βρυσομάνα των κλασσικών μας γραμμάτων ό,τι διαχρονικό είχε και το σύζευξαν με τα ευαγγελικά μηνύματα. Από τη σύζευξη αυτή γεννήθηκε ένα νέο πολιτισμικό μόρφωμα ο ελληνοχριστιανικός πολιτισμός, που στάθηκε αργότερα το στέρεο υπόβαθρο του δυτικού πολιτισμού.
Ας δούμε τώρα πολύ σύντομα βέβαια το έργο των τριών Ιεραρχών για να βγάλει ο καθένας μας αβίαστα τα συμπεράσματα του για το πόσο πολύτιμοι στάθηκαν για το γένος μας και τον πολιτισμό μας.
Ο Χρυσόστομος
ορφάνεψε από τα γεννοφάσκια του. Παρά την ορφάνια του και τη φτώχεια του μπόρεσε χάρη στη μητέρα του την Ανθούσα να σπουδάσει φιλοσοφία, νομικά, ρητορική και θεολογία. Να αποκτήσει δηλαδή στέρεη πνευματική θωράκιση. Ακούστε δειγματοληπτικά μερικές από τις πάγιες θέσεις του. Το δράμα της φτωχολογιάς τον συγκλονίζει. Αρνείται τη διάκριση πλούσιων και φτωχών. Εξεγείρεται για όλους τους κατατρεγμένους προκειμένου να βρούν τα δίκαια τους. Καταγγέλλει, δραστηριοποιείται για να ανακουφίσει του πάσχοντες. Στις μέρες του η εκκλησία της Κωνσταντινούπολης τρέφει 7.000 φτωχούς. Εκφωνεί πύρινους λόγους. Ακούστε τι κηρύττει: "Δεν είναι με κανένα τρόπο δυνατό να γίνεται κάποιος πλούσιος χωρίς να αδικεί". Αν κάποιος πει ότι κληρονόμησε τον πλούτο από τον πατέρα του, πάλι με άδικα μέσα θα έχει πλουτίσει. Γιατί κληρονόμησε προϊόντα της αδικίας …" ,και αλλού λέγει: "Τα αγαθά ανήκουν στο Θεό και ό,τι προσφέρει ο Κύριος είναι κοινά …". Και συνεχίζει: "δικό μου και δικό σου, είναι λέξεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, γιατί τα πάντα από τον Χριστό τα έχουμε πάρει: Όταν τα θεωρείς κοινά, τότε είναι και δικά σου και του συνανθρώπου σου όπως ακριβώς είναι κοινός ο ήλιος και ο αέρας και η γη και όλα τα υπόλοιπα φυσικά αγαθά …".Τώρα θέλω να περιγράψω και μια άλλη διάσταση του Ιωάννη του Χρυστοστόμου: Όταν το 398, παρά τη θέλησή του, έγινε Αρχιεπίσκοπος Κων/πόλεως, πρώτο του έργο ήταν να ξεκαθαρίσει τον κλήρο από τα παράσιτα και κατόπιν να στηλιτεύσει τη σπατάλη και τη υλοφρονύση της εξουσίας. Η ελεγκτική του γλώσσα τον οδήγησε σε σύγκρουση με το παλάτι, τη φιλόδοξη αυτοκράτειρα Ευδοξία, η οποία με συμμάχους τους εχθρούς του, τον εξόρισε στα βάθη της Αρμενίας. Τρεις μήνες οδοιπορούσε κάτω από αφόρητο καύσωνα και τελικά πέθανε από εξάντληση στα Κόμανα του Πόντου. Τα στερνά του λόγια ήταν «Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν». Και σας ερωτώ: ποιος φιλόσοφος, ποιος πολιτικός, ποιος κοινωνιολόγος, ποιος κοινωνικός μεταρρυθμιστής είπε κάτι περισσότερο από την κοινωνική Θεολογία του Ιωάννη Χρυσοστόμου; που είναι Θεολογία επανάστασης, ενάντια σε εκείνους που αδικούν.
Και τώρα ας πάρουμε μια γεύση από τη δράση και τη διδασκαλία του Μ. Βασιλείου
Και αυτός είναι της ίδιας σχολής με τον Ιω.Χρ. και ίσως έχει πιο προωθημένες αντιλήψεις για την αναμόρφωση της κοινωνίας. Προσπαθεί να αναβιώσει την κοινοκτημοσύνη της πρώτης χριστιανικής κοινότητας των Ιεροσολύμων. Καταδικάζει την ατομική ιδιοκτησία, την αδικία, τον πλούτο. Κηρύσσει την ισοτιμία των ανθρώπων μεταξύ τους. Αρνείται ότι μπορεί κάποιος να είναι δούλος, εξ αιτίας των πολιτικών και κοινωνικών του πεποιθήσεων. Όλοι οι άνθρωποι είναι ομότιμοι μπροστά στο Θεό. Τα αγαθά προορίζονται για όλους τους ανθρώπους. Η υπέρβαση του μέτρου στις εκδηλώσεις της ζωής οδηγεί στον εγωισμό, στην πλεονεξία, στην κοινωνική αδικία και απανθρωπιά. Όπως δυστυχώς συμβαίνει και στις μέρες μας. Αυτό που κάνουν οι πλούσιοι να μαζεύουν τα αγαθά που είναι κοινά για όλους τους ανθρώπους, και να τα θεώρουν αποκλειστικά δικά τους, είναι αδικία. Και δίνει πρώτος το παράδειγμα: Όλη του την περιουσία τη διαθέτει στους φτωχούς και χτίζει την περίφημη Βασιλειάδα, ένα ολόκληρο κτιριακό συγκρότημα από νοσοκομείο, γηροκομείο, ορφανοτροφείο, σχολείο στα οποία η φτωχολογιά εύρισκε προστασία και οι ανήμποροι καταφύγιο. Κι όταν το 367 πλήττει την Καισάρεια μεγάλη πείνα ο Μ. Βασίλειος οργανώνει λαϊκά συσσίτια και στηλιτεύει τους μαυραγορίτες που πλουτίζουν, χωρίς αιδώ, χωρίς έλεος. Και τους λέγει: δεν έχετε το δικαίωμα να βάζετε το κέρδος πάνω από τον άνθρωπο. Πέρα όμως από αυτό ο μεγάλος αυτός πατέρας της Ορθοδόξου εκκλησίας, ήταν όπως λέμε σήμερα και ακτιβιστής οικολόγος. Ακούστε τι λέει για την μόλυνση του περιβάλλοντος, από την αλόγιστη εκμετάλλευση και φθορά του φυσικού πλούτου. Η κατασπατάληση των πηγών ενέργειας, χάριν του κέρδους άλλαξαν την φύση, και το κλίμα αλλόκοτα, δηλαδή αφύσικα, τροποποιήθηκε. Ακραία καιρικά φαινόμενα κάνουν την εμφάνισή τους: Δριμείς χειμώνες, αυξημένη υγρασία, καύσωνες, καταρρακτώδεις βροχές και ποικίλες άλλες μετεωρολογικές μεταλλάξεις προκαλούνται. Αυτές οι κλιματικές μεταβολές ξεπέρασαν τα φυσικά όρια και βλάπτουν και θανατώνουν τους ανθρώπους. Ποια είναι η αιτία της κλιματικής αυτής διαταραχής; Από πού προέρχονται τα καινοφανή αυτά κλιματικά φαινόμενα; Και απαντά ο ίδιος: "από την κατασπατάληση των φυσικών πόρων, χάριν του κέρδους". Ακούγοντας αυτές τις οικολογικές θέσεις του Μ. Βασίλειου δεν νομίζετε ότι ακούτε ανθρώπους της Γκριν-Πις (GreenPeace) του καιρού μας;Και τελειώνω με μια σύντομη αναφορά μου στην δράση μιας άλλης μεγάλης μορφής της Χριστιανοσύνης, τον Καππαδόκη και μελίρρυτο πατριάρχη Κων/πόλεως:
Τον Γρηγόριο το Θεολόγο
Γι’ αυτόν τον πρύτανη των Θεολόγων το Γρηγόριο έχω να πω τα εξής: Πρόκειται για χαρισματική μορφή. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους διανοητές των αιώνων και ίσως ο πρώτος από τους πιο αξιόλογους στοχαστές. Όποιος μελετήσει κείμενα του Γρηγορίου θα μείνει έκπληκτος για το ύψος της σκέψης του και το βάθος των συλλογισμών του. Πουθενά η προχειρότητα, το έωλο και το σαθρό. Ο λόγος του έχει τόση νοηματική πύκνωση που για να τον προσεγγίσεις απαιτείται υψηλή αυτοσυγκέντρωση. Δεινός χειριστής του προφορικού και του γραπτού λόγου. Κινείται με άνεση – με ευχέρεια – από την ομηρική μέχρι την αττική των ελληνιστικών χρόνων, και όταν γράφει ποίηση, ιδιαίτερα έμμετρη, χρησιμοποιεί και ομηρικούς τύπους. Όταν όμως απευθύνεται στο λαό χρησιμοποιεί τη γλώσσα της εποχής του, για να συγκινήσει το εκκλησιαστικό πλήρωμα. Ο Γρηγόριος θεωρείται ο λογοτεχνικότερος και χαριέστερος των πατέρων της εκκλησίας γιατί συνδυάζει τους νόμους της λογικής με τους κανόνες της αισθητικής. Στερεότητα λόγου με λεπτότητα έκφρασης. Τα κείμενα του θεωρούνται μνημειώδη και κλασσικά γι' αυτό το λόγο, όλοι οι υμνογράφοι της Εκκλησιαστικής μας ποίησης, όπως ο Ρωμανός ο μελωδός, ο Ιωάννης ο Δαμασκήνος και πολλοί άλλοι, τα χρησιμοποιούν σαν ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης των ύμνων τους. Πέρα όμως από αυτή τη διάσταση της δράσης του, ο Αγιος Γρηγόριος, αυτός ο υψιπετών νους, αναπτύσσει και αντιαιρετική δράση. Στην εποχή του αναπτύσσονται πολλά αιρετακά ρεύματα, αιρετικές τάσεις. Όλα αυτά τα απύλωτα στόματα των αιρετικών που διαστρέφουν και κακοποιούν τις χριστιανικές αλήθειες, τα αποστομώνει με τη θεολογική του ρομφαία, δηλ. την πύρινη θεολογική του επιχειρηματολογία. Σ'αυτόν τον τομέα της θρησκευτικής ζωής του βυζαντινού κράτους, ο Άγιος Γρηγόριος, αυτό το θερμοκήπιο των χριστιανικών αρετών, αυτός ο αετός της θεολογίας αναδεικνύεται δεσπόζουσα μορφή του αγώνα εναντίων των αιρετικών, ο κυματοθραύστης των αιρετικών τάσεων. Αυτή η θεηγόρος φωνή, αυτό το φωτεινό πνεύμα συναρπάζει και συνεγείρει, γοητεύει και σαγηνεύει τους πιστούς και φυτεύει στις ψυχές τους τα μυρίπνοα άνθη της χριστιανικής ορθόδοξης θεολογίας για να αντιστέκονται σθεναρά στους αιρετικούς. Έτσι ο Γρηγόριος με τη στέρεη θεολογική του αρματωσιά και την πνευματική του θωράκιση, κατόρθωσε να στερεώσει και να παγιώσει τις χριστιανικές αλήθειες στη συνείδηση των πιστών.Από αυτή την τηλεγραφική μου αναφορά στους τρεις ιεράρχες, βγαίνει ότι οι πατέρες αυτοί είχαν τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Και την είχαν γιατί βίωσαν το πνεύμα της αγάπης και της θυσίας που είχε ο Χριστός για κάθε άνθρωπο. Και αγάπη σημαίνει ανθρωπιά σημαίνει αλληλεγγύη, ευαισθησία για τον διπλανό μας, γιατί ο κάθε διπλανός μας είναι η ζωντανή εικόνα του Θεού. Για να κατανοήσουμε και να εκτιμήσουμε πόσο επίκαιρος και διαχρονικός είναι ο λόγος των τριών Ιεραρχών θα αναφέρω ένα απόσπασμα από μια συνέντευξη στην ελληνική τηλεόραση της ελληνίδας καθηγήτριας στο πανεπιστήμιο της Σορβόνης της Ελένης Γλύκατζη Αρβελέρ. Είπε: "το ζητούμενο της καταναλωτικής μας κοινωνίας είναι: να αναδείξουμε τον άνθρωπο σαν πρώτη αξία της ζωής. Και η ανάδειξη του ανθρώπου σαν πρώτη αξία στη ζωή μας, θα γίνει όταν ο καθένας μας είναι αλληλέγγυος προς τον πλησίον του. Να έχουμε δίπλα μας κάποιον που να πονάει όταν πονάμε και να χαιρόμαστε όταν ο διπλανός χαίρεται".
Απ'όσα ειπώθηκαν στη σύντομη σημερινή ομιλία μου για τους τρεις Ιεράρχες βγαίνει το επιμύθιο: Οι τρεις ιεράρχες με τη ζωή και το έργο τους συνέβαλαν στην ανάπτυξη του θρησκευτικού και του κοινωνικού μας πολιτισμού. Οι τρεις ιεράρχες αποτελούν πρότυπα για εκείνους που θέλουν, που επιθυμούν, να έχουν δημιουργική παραγωγή μέλλοντος.
(Λόγος που εκφωνήθηκε στον ι.ν.Αγ.Δημητρίου Αλμυρού στις 30/1/2010 από την κ.Μαυρογένη Ευμορφία θεολόγο καθηγήτρια του 2ου γυμ.Αλμυρού)
ΟΜΙΛΙΑ της Εκπαιδευτικού Νίκα –Μάνου Αικατερίνης
Τιμούμε σήμερα τη μνήμη των Τριών Ιεραρχών και οικουμενικών διδασκάλων, του Μεγάλου Βασιλείου, του Γρηγορίου του Θεολόγου και του Ιωάννου του Χρυσοστόμου.
Η γιορτή αυτή ξεκίνησε ως γιορτή της εκκλησίας, όταν ο Ιωάννης Μαυρόπους, Επίσκοπος Ευχαϊτων της Μ. Ασίας, συνέταξε ακολουθία τον 11ο αιώνα με σκοπό να τιμηθούν και οι τρεις μαζί μεγάλοι άνδρες, ως κήρυκες του μυστηρίου της Αγ. Τριάδος. Δεν ξεκίνησε ως γιορτή της παιδείας.
Πώς όμως μια γιορτή καθαρά εκκλησιαστική καθιερώθηκε στην Ελλάδα ως γιορτή ταυτόχρονα των γραμμάτων, της γνώσης, της πνευματικής καλλιέργειας;
Ποιο είναι αυτό το ιδιαίτερο στοιχείο που νοηματοδοτεί τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία; Πώς πραγματώνεται μέσα στην ιστορία η συμπόρευση αυτή στα πρόσωπα των Τριών Μεγάλων Ιεραρχών;
Κατά τη διάρκεια των νεοτέρων Βυζαντινών χρόνων και ιδιαίτερα της Τουρκοκρατίας, επικράτησε η γιορτή ως γιορτή των γραμμάτων, διότι οι τρεις αυτοί άνδρες, υπήρξαν από τη μια μεριά με τη ζωή τους και τη δράση τους εκφραστές της γνήσιας Ευαγγελικής αλήθειας και ενσάρκωναν την παράδοση όλων των Αγίων και από την άλλη υπήρξαν γνώστες, εντρυφητές και συνεχιστές των ελληνικών γραμμάτων. Είχαν όπως συνήθιζε να λέει ο Μακρυγιάννης και τα δύο πόδια γερά, είχαν δηλαδή πληρότητα παιδείας και πληρότητα αγιοπνευματικής παραδόσεως. Ο Μακρυγιάννης, συνειδητοποιούσε το δυναμισμό αυτής της ενότητας, που σήμερα, αποξενωμένοι από τις ρίζες και τις πηγές μας, ηχεί σε μας τους Νεοέλληνες ως διάσταση και διάσπαση. Ζούσε την υπέρβαση της ελληνικής αρχαιότητας και συγχρόνως την συνέχειά της μέσα στην ορθοδοξία των Αγίων Πατέρων, βλέποντας στην πορεία αυτή να εξασφαλίζεται η συνέχεια του Γένους μας, αφού όταν μιλάμε για ταυτότητα , για συνείδηση, όλα αυτά εξαρτώνται από το νόημα που λαμβάνει η παιδεία μας.
Το 1826, ο Άγγλος ευγενής Δημήτριος Φρειδερίκος Γκίλφορντ, βαπτισμένος Ορθόδοξος από το 1791, ιδρυτής της Ιονίου Ακαδημίας, του Α΄ Ελληνικού Πανεπιστημίου στην Κέρκυρα , καθιέρωσε μαζί με τον καθηγητή Κωνσταντίνο Τυπάλδο, τον μετέπειτα ιδρυτή της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης , από κοινού, τη γιορτή των Τριών Ιεραρχών, ως γιορτή της Ελληνικής και Επτανησιακής παιδείας. Ο Γκίλφορντ, όπως χαρακτηριστικά λέει ο Καθηγητής της Οξφόρδης π. Κάλλιστος Γουέρ δεν τεμάχισε τον Ελληνισμό, δεν ανακήρυξε προστάτες των γραμμάτων κάποιους αρχαίους φιλοσόφους, που θα μπορούσε να το κάνει ως ξένος, αλλά θέλησε να γνωρίσει τον Ελληνισμό στην συνέχεια του, σ’ όλη την ιστορική του πορεία , τον Ελληνισμό του μέλλοντος, αυτόν που διασώθηκε χάρη στην ορθοδοξία , αφού οι μεγάλοι Πατέρες, ήταν αυτοί που προήγαν τη γλώσσα, δημιούργησαν γραμματεία εφάμιλλη της Αρχαίας Ελληνικής και πέρασαν στα συγγράμματά τους τα αγαθά της ελληνικής παιδείας αφού την αποκάθαραν από την κατάπτωση της θρησκευτικής και ηθικής ζωής των αρχαίων Ελλήνων, όπως φαίνεται αυτό σαφώς στο γνωστό Λόγο του Μ. Βασιλείου « Προς τους νέους».
Οι Άγιοι κινούνται προς τα εμπρός, δεν λειτουργούν ισοπεδωτικά, προσλαμβάνουν από τον Ελληνισμό τη ζήτηση της αλήθειας στην κοινωνία, στο δίκαιο, στην τέχνη, σ’ όλες τις μορφές της ζωής και αφομοιώνουν το κάθε τι δημιουργικά, παρουσιάζοντας μέσα από αυτά το περιεχόμενο της Θείας Αποκάλυψης.
Το 1842-43 το πανεπιστήμιο των Αθηνών μιμούμενο το παράδειγμα του Γκίλφορντ, καθιέρωσε για το ελεύθερο πια Ελληνικό κράτος τη γιορτή των Τριών Ιεραρχών ως γιορτή της παιδείας.
Η ζήτηση λοιπόν της αλήθειας της ελληνικής φιλοσοφίας, έρχεται να απαντηθεί από το Χριστιανισμό και να λάβει ιστορική σάρκα με τη θεανθρώπινη αποκάλυψη. Έτσι πραγματοποιείται η σύζευξη Ελληνισμού και Ορθοδοξίας, που λαμβάνει πια οικουμενικές διαστάσεις στην χωρίς σύνορα αυτοκρατορία που προσέλαβε και οικειοποιήθηκε την αλήθεια χάρη στις μεγάλες μορφές των Αγ. Πατέρων που ενσαρκώνουν και μεταδίδουν τη νέα πραγματικότητα.
Μέσα σ’ αυτήν τη ενότητα κινείται η παιδεία που μας παρέδωσαν οι τρεις ιεράρχες.
Ποιά είναι λοιπόν τα στοιχεία που τη χαρακτηρίζουν; Η παιδεία, λέει ο Μ. Βασίλειος, πρέπει να εξυπηρετεί τον προορισμό του ανθρώπου. Η παιδεία που μορφώνει τον όλον άνθρωπο, που διακρατεί την ιδιοπροσωπεία και την ιδιαιτερότητά μας είναι αυτή που αντλεί το περιεχόμενό της, από την βεβαιότητα της παρουσίας του Θεανθρώπου στη γη και από τη δυνατότητα του ανθρώπου να προσλάβει μέσα από την ελευθερία του το Θεό και να γίνει δεκτικός της χάριτός του.
Κινείται και αναπτύσσεται μέσα σ’ αυτήν τη δυαδική σχέση ζωής που εξισορροπεί τις φυσικές δυνάμεις του ανθρώπου και τον αναγάγει στο άκτιστο. Αυτό είναι το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ταυτότητας του ελληνορθόδοξου Ρωμιού. Η παιδεία των Τριών Ιεραρχών δεν είναι λοιπόν ανθρωπιστική αλλά συνιστά υπέρβαση του ανθρωπισμού. Το αρχέτυπο δεν είναι σύμφωνα με τους μεγάλους δασκάλους ο καλός και ηθικός άνθρωπος που όσο τέλειος και αν είναι δεν μπορεί από μόνος του να υπερβεί τα τραγικά αδιέξοδα της φύσεώς του, αλλά ο κατά χάριν Θεάνθρωπος που μεταμορφώνεται συνεχώς από δόξα σε δόξα μιμούμενος «εν πάσι» τον κατά φύσιν Θεό που συγκαταβαίνει και γίνεται άνθρωπος «καθ`ημέραν» στη γη, για να μπορεί ο άνθρωπος να γίνει Θεός. Ένα ακόμη χαρακτηριστικό γνώρισμα της παιδείας τους είναι ότι καλλιεργεί το αυτοσυναίσθημα , την ορθή γνώση του εαυτού μας. «Μικρός ειμί και μέγας», έγραφε ο Ελύτης, «ταπεινός και υψηλός , θνητός και αθάνατος , επίγειος και ουράνιος». Οι λόγοι αυτοί που φαινομενικά δείχνουν αντίθεση , εναρμονίζονται και γίνεται σύνθεση μέσα στην παιδεία των Τριών Ιεραρχών, ως έκφραση και συνειδητοποίηση από τη μια μεριά της ασημαντότητας και μικρότητας που πρέπει να αισθάνεται ο άνθρωπος λόγω της φθαρτότητας και θνητότητάς του και από την άλλη ως πεποίθηση ότι μπορεί να γίνει μέγας, ταμείο αγιότητας. Αυτή είναι η αυτοσυνειδησία που μας κληροδότησαν οι Τρεις Ιεράρχες.
Η παιδεία τους είναι ακόμη, ένα είδος ποιμαντικής αγωγής . Ο δάσκαλος είναι ποιμένας , κατευθύνει , οδηγεί, μεταδίδει ζωή, όχι μόνο γνώσεις. Έτσι παραδίδει μια σκυτάλη στους μαθητές του. Η παιδεία μας δεν είναι “ξηρή πολυμάθεια”, αλλά κατά τον Βασίλειο, «ανατροφή μετ’ ευλαβείας και μετάληψις αγιότητος».
Πέρασαν δεκαεφτά περίπου αιώνες στην Ιστορία της ανθρωπότητας για να φτάσει η σύγχρονη Παιδαγωγική επιστήμη να προσεγγίσει τις βασικές βιωματικές αρχές πάνω στις οποίες θεμελίωσαν οι Τρεις Ιεράρχες τα παιδαγωγικά τους αξιώματα.
Ο δάσκαλος, λέει ο Χρυσόστομος, πρέπει να διαθέτει απέραντο σεβασμό για την προσωπικότητα του παιδιού και όπως οι δάσκαλοι της κιθάρας, αφού πιάσουν τα δάχτυλα των μαθητών τους τα πλησιάζουν με ηρεμία στις χορδές και τα διδάσκουν να χτυπούν με προσοχή, το ίδιο ακριβώς πρέπει να κάνουν και οι παιδαγωγοί, σ’ όλες τις ηλικίες. Τα τελευταία διδάγματα της Παιδαγωγικής που αναφέρονται στην ποσότητα της ύλης και την αφομοίωσή της από τους μαθητές, δεν είναι ασφαλώς καθόλου καινούργια. Αυτό φαίνεται σαφέστατα στα κείμενα του Γρηγορίου, ο οποίος χρησιμοποιώντας εικόνες από την γεωργική ζωή, λέει πως δεν είναι ωφελιμότερη η ραγδαία βροχή από την ήρεμη, γιατί εκείνη παρασύρει το έδαφος ενώ αυτή μπαίνει βαθιά και το κάνει γόνιμο. Η διδασκαλία στην τάξη λέει ο Βασίλειος, πρέπει να γίνεται ευχάριστα γιατί μόνο τότε η γνώση παραμένει μόνιμη. Για αυτό και τα μαθητικά βιβλία θα πρέπει να είναι σαφή και επαγωγικά. Κατά τον Γρηγόριο το να επιχειρεί κανείς να εκπαιδεύει άλλους προτού ο ίδιος εκπαιδευτεί ικανοποιητικά είναι τολμηρό και ανόητο. Ή να μη διδάσκεις ή να διδάσκεις με το παράδειγμά σου τονίζει, διαφορετικά ότι κτίζεις με το δεξί, το γκρεμίζεις με το αριστερό. Το να φιλοσοφεί κανείς μόνο με τους λόγους, είναι χαρακτηριστικό του υποκριτή και όχι του δασκάλου.
Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του αληθινού δασκάλου, είναι να δείχνει στους μαθητές του πατρική αγάπη και στοργή, που να ξεπερνά πολλές φορές κι αυτή των φυσικών τους γονιών.
Σε τελική ανάλυση η παιδεία των Τριών Ιεραρχών είναι ένα έργο ανόρθωσης του όλου ανθρώπου ως προσώπου. Μέσα από την αξία του προσώπου πηγάζει ο κοινοτισμός που αποτελεί αίτημα της σύγχρονης εποχής μας. Ο Μ. Βασίλειος πριν δεκαεφτά αιώνες περιγράφει με χαρακτηριστικό τρόπο τη σημερινή οδυνηρή πραγματικότητα και τα λόγια του αποκτούν προφητική σημασία.«Γεγεννήμεθα καθάπερ η ψάμμος, διηρημένοι, ού συνημμένοι αλλήλοις». Έχουμε φτάσει δηλαδή εξαιτίας της ατομικότητας μας να είμαστε κλεισμένοι στον εαυτό μας, όπως η άμμος, φαίνεται από μακριά σαν κάτι ενιαίο, αλλά από κοντά είναι κόκκοι διηρημένοι. Λείπει η κατακόρυφη κίνηση κοινωνίας με το Θεό από όπου αντλείται η οριζόντια, με τον κάθε άνθρωπο. Αυτή είναι η παιδεία μας, η παράδοση των Τριών Ιεραρχών. Από την Ενορία, που είναι η σύναξη γύρω από την Αγία Τράπεζα όπου πραγματώνεται το μυστήριο της ζωής και της ενώσεως των πιστών με τον Έναν και μεταξύ τους, στην ευρύτερη ενορία που είναι η οικογένεια, το σχολείο, η κοινότητα. Αυτή η παράδοση θα συνεχιστεί ακόμη και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και μόνο κατά τον 19ο αιώνα θα επιχειρηθεί το ξεθεμελίωμα της από τους απεσταλμένους δυτικούς που στάλθηκαν να αναμορφώσουν τα σχολεία μας.
Ο Γ. Τυπάλδος – Ιακωβάτος ομολογεί με πικρία πως «μήτε εικόνες μήτε σταυρό αφήνουν στα σχολεία μας». Και ο Μακρυγιάννης αγανακτεί με τις ύπουλες επεμβάσεις τους στα ιερά και όσια της φυλής μας και με πολύ πόνο γράφει στα Απομνημονεύματά του: « Όλοι οι προκομμένοι άνδρες των παλαιών Ελλήνων, οι γοναίγοι όλης της ανθρωπότης, ο Λυκούργος, ο Σωκράτης, ο Αριστείδης, ο Θεμιστοκλής, … και οι επίλοιποι πατέρες, κόπιαζαν και βασανίζονταν μέρα και νύχτα μ’ αρετή και λικρίνειαν να φωτίσουνε την ανθρωπότη, νάχη αρετή και φώτα , γενναιότητα και πατριωτισμό. Κάνουν και οι μαθητές τους οι Ευρωπαίοι την ανταμοιβή τους εις τους απογόνους τους εμάς, γύμναση της κακίας και παραλυσίας… Τέτοια αρετή έχουν, τέτοια φώτα μας δίνουν. Το παιδί όταν γεννιέται δεν γεννιέται με γνώση. Οι προκομμένοι άνθρωποι το αναστήνουν και το προκόβουν».
Η παιδεία μας υπέστη μεγάλο πλήγμα που το πλήρωσε ακριβά ολόκληρος ο νεοελληνικός πολιτισμός όπως εκτιμά σήμερα η αμερόληπτη ιστορική επιστήμη.
Αναγνωρίζει, πως η παιδεία των Τριών Ιεραρχών δεν είναι απόκοσμη ή φιλόκοσμη, αλλά μια προσπάθεια ορθής γνώσης, θέασης και εκτίμησης του κόσμου. Κινείται στο παρόν μεταμορφώνοντας συνεχώς τον άνθρωπο και προσβλέπει στα έσχατα, όχι σαν μια παθητική αναμονή ενός ιδεατού κόσμου, αλλά ως φυσική κατάληξη και « πλήρωση » της συνεχούς επί γης μεταμόρφωσής του. Δεν είναι σκοταδιστική, δεν κάνει διάκριση μεταξύ υλικών και πνευματικών, ανοίγεται σ’ όλους τους τομείς, όλος ο άνθρωπος και όλη η ζωή γίνεται δεκτή, εφόσον μπορεί να ενταχθεί στην καινή πραγματικότητα του Χριστού, στη νέα λυτρωτική πορεία . Είναι χαρακτηριστικό πως όταν ο Ιουλιανός ο Παραβάτης στέρησε από τους χριστιανούς τη δυνατότητα να μαθαίνουν Ελληνικά, για να πάψει η συνέχεια της Ελληνικής παιδείας, ο Γρηγόριος Θεολόγος, έγραψε στην Ομηρική διάλεκτο ποιήματα για να διατηρηθεί η συνέχεια της ελληνικής γλώσσας .
Ο Μ. Βασίλειος υπήρξε κάτοχος όλων των επιστημών της εποχής του, όπως ομολογεί ο Έρασμος της Αναγέννησης , υπήρξε ανώτερος του Αριστοτέλη. Κουβαλούσε τον Ελληνισμό στη σάρκα του. Δεν τον βρήκε και τον κατέστρεψε, όπως συνέβηκε στη δύση, όπου κατά τα σκοτεινά χρόνια του μεσαίωνα από τον 6ο –11ο αιώνα καταργήθηκαν στην Γαλλία και στην Ισπανία τα γράμματα και μόλις στον 13ο – 14ο αιώνα γνώρισαν τον Αριστοτέλη και τον Όμηρο.
Διαβάζοντας κάποτε ο μεγάλος εθνικός ρήτορας Λιβάνιος επιστολή που του έστειλε ο Μ. Βασίλειος, ενώ βρισκόταν μεταξύ φίλων και μαθητών του , φώναξε «νενικήμεθα», εντυπωσιασμένος από την αρτιότητα της επιστολής . Ο ίδιος ο Λιβάνιος, εκφράζει σε άλλη περίπτωση τη λύπη του που κέρδισε ο Χριστιανισμός τον Χρυσόστομο, γιατί διαφορετικά θα τον άφηνε διάδοχό του.
Κάτοχοι λοιπόν όλης της εγκόσμιας σοφίας οι τρεις δάσκαλοι που σήμερα τιμούμε, ανοίχτηκαν άφοβα σ’ όλους τους τομείς , μα αυτή η πολλαπλότητα και πολυμερότητα στην κατάρτισή τους, ιεραρχήθηκε και εντάχθηκε στον αγώνα για τον σκοπό της ζωής. Δεν θεωρήθηκε ποτέ αυτοσκοπός ή αιτία καυχήσεως. Ήταν φυσικό λοιπόν να πηγάσει μέσα από όλο τους το είναι ένα εξαιρετικό ήθος.
Ο Χρυσόστομος, λέει ο Παπαρηγόπουλος , ήταν αγαθότατος, πραότατος , ο πιο επιεικής από τους ανθρώπους, όσες φορές όμως βρισκόταν μπροστά στην πωρωμένη κακία, την αγέρωχη αμαρτία, την οργανωμένη αδικία, την πονηρή υποκρισία, είχε τη δύναμη να μη σιωπά, αλλά να ελέγχει. «Αν ο Θεός σου έδωσε βασιλικό σκήπτρο», γράφει στην αυτοκράτειρα Ευδοξία, «σου το έδωσε για να απονέμει παντού δικαιοσύνη. Χώμα και στάχτη, χόρτος και σκόνη, σκιά και καπνός και όνειρο είναι ο άνθρωπος ακόμα κι αν είναι ισχυρός άρχοντας». Ασυμβίβαστες προσωπικότητες οι Τρεις Ιεράρχες , δεν ταυτίστηκαν ποτέ με την αδικία για να επιβιώσουν και να κρατήσουν τη θέση τους. Γι’ αυτό πλήρωσαν το αγέρωχο φρόνημά τους με πικρίες, εξορίες, διωγμούς. «Μ’ άλλο τίποτα φοβέριξέ με» , είπε ο Βασίλειος στον Έπαρχο Μόδεστο, όταν αρνούμενος να αποδεχθεί την πλάνη του αρειανισμού που άπλωνε τα δίχτυα της παντού, τον φοβέριξε με δήμευση περιουσίας , εξορία, θάνατο. «Αυτά δεν με φοβίζουν». Ο Έπαρχος απορεί. «Κανείς μέχρι τώρα δεν μίλησε με τέτοιο θάρρος μπροστά μου», λέει και ο Βασίλειος που υπήρξε πάντα ταπεινός , στην ιστορική αυτή στιγμή δεν διστάζει να πει. «Γιατί δεν συνάντησες ποτέ σου αληθινό Επίσκοπο. Αλλιώς θα σου μιλούσε με τον ίδιο τρόπο , αφού θα αγωνίζονταν για τόσο υψηλά πράγματα».
Οι Τρεις Ιεράρχες δεν υπήρξαν απλώς ποιμένες, δάσκαλοι ή καθοδηγητές. Πολέμησαν το ψεύδος , όχι από μίσος στους αιρετικούς, αλλά από αγάπη και πόθο για την αλήθεια . Υπήρξαν πρώτα και κύρια άνθρωποι που πόνεσαν βαθιά τον άνθρωπο. Έζησαν έντονα τα ανθρώπινα πράγματα, αλλά ταυτόχρονα βίωσαν έντονα τον Θεό, όχι σαν μια αφηρημένη ιδέα, αλλά ως τη μόνη καθημερινή αλήθεια που έδινε νόημα και περιεχόμενο στη ζωή τους. Γι’ αυτό χαρακτηρίζονται Οικουμενικοί, δάσκαλοι όλης της οικουμένης, που πρόσφεραν ελεύθερα και αβίαστα, χωρίς καμία επιβολή, με τρόπο θεοπρεπή, όχι μια ιδέα, αλλά ένα τρόπο ζωής σ’ Ανατολή και Δύση.
Τη σημερινή εποχή της παγκοσμιοποίησης, οι τρεις μεγάλοι δάσκαλοι που τιμούμε, μας δίνουν το μήνυμα, πως μπορούμε να επιβιώσουμε στην χωρίς σύνορα εποχή μας, όπως τυπικά ανάλογη υπήρξε η εποχή των Τριών Ιεραρχών, μιμούμενοι το ήθος, την αγωνιστικότητα τους, τον τρόπο της ζωής τους, συνδεόμενοι με το νήμα που μας δένει μαζί τους. Η σύνδεσή μας με την παράδοση των Τριών Ιεραρχών και άλλων μεγάλων μορφών του Γένους μας αποτελεί ίσως τη μόνη ελπίδα για την διατήρηση της ταυτότητας μας, αλλά και την αναμόρφωση του δυτικού κόσμου, ο οποίος κουρασμένος από τα αδιέξοδα του σύγχρονου πολιτισμού προσβλέπει με πόθο στην Ανατολή, αναζητώντας γνήσιες και αυθεντικές εμπειρίες.
Βιβλιογραφία
π . Γεώργιος Μεταλληνού : Ομιλία στους Τρεις Ιεράρχες.
π. Γεωργίου Μεταλληνού : Ελληνισμός μετέωρος.
Στυλλιανού Παπαδοπούλου : Η ζωή ενός μεγάλου.
Αγγελικής και Αλέξανδρου Καριώτογλου : Ζωντανό σχολείο.
Π. Θεοδώρου Ζήση : Φραγκέψαμε.
Μακρυγιάννη : Απομνημονεύματα.
- Ομιλία για τους Τρεις Ιεράρχες. - ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ
αποκαλούμαστε άξια τέκνα του Θεού που μας έδωσε απλόχερα και με αγάπη τα καλύτερα εφόδια για να ζήσουμε μια ζωή με αξία, με νόημα και ευτυχία. Μας δίδαξαν τα στοιχεία που πρέπει να διακρίνουν τα ζωή κάθε ανθρώπου έτσι ώστε ορθά και δίκαια αυτός να χαρακτηρίζεται άνθρωπος!
Έρχονται διορισμοί για οκτώ ειδικότητες
Τη σύσταση επιπλέον οργανικών θέσεων εκπαιδευτικών σε οκτώ ειδικότητες προωθεί το υπουργείο Παιδείας, προκειμένου να γίνουν περισσότεροι διορισμοί και να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες στα σχολεία. Για τον λόγο αυτό απέστειλε σχετικό έγγραφο στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, ζητώντας να καταθέσουν τις προτάσεις τους έως τις 3 Φεβρουάριου.
Συγκεκριμένα, την κατάθεση εισηγήσεων στην οικεία Περιφερειακή Διεύθυνση μέχρι τις 3 Φεβρουάριου σχετικά με τη σύσταση επιπλέον οργανικών θέσεων στις ειδικότητες της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες σε κάθε Διεύθυνση, όπως προκύπτουν από το ισχύον ωρολόγιο πρόγραμμα, με παράλληλη υπόδειξη των σχολικών μονάδων προς κατανομή, ζητά με έγγραφό του το υπουργείο Παιδείας από τους Διευθυντές Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Πρόκειται για τις εξής ειδικότητες:
ΠΕ05-Γαλλικής, ΠΕ06-Αγγλικής, ΠΕ07Γερμανικής, ΠΕ08-Καλλιτεχνικών, ΠΕ11- Φυσικής Αγωγής, ΠΕ79.01-Μουσικής, ΠΕ86Πληροφορικής, ΠΕ91- Θεατρικής Αγωγής.
Όπως τονίζεται στο έγγραφο: «Παρακαλούμε για την εισήγησή σας σχετικά με τη σύσταση επιπλέον οργανικών θέσεων στις ειδικότητες της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες στη Διεύθυνσή σας όπως προκύπτουν από το ισχύον ωρολόγιο πρόγραμμα, με παράλληλη υπόδειξη των σχολικών μονάδων προς κατανομή».
Νίκη Κεραμέως: Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών έχει καθαρά βελτιωτικό χαρακτήρα
«Για πρώτη φορά μετά από 41 χρόνια, ξεκινά οριζοντίως η ατομική αξιολόγηση εκπαιδευτικών, ένα κομβικό εργαλείο βελτίωσης των εκπαιδευτικών μας, των εφοδίων που προσφέρουμε στα παιδιά μας, της εκπαίδευσης συνολικά», ανέφερε η κα. Κεραμέως και συμπλήρωσε ότι το συγκεκριμένο εργαλείο «χρησιμοποιείται εδώ και αρκετά χρόνια στην πλειονότητα των χωρών της Ευρώπης, με στόχο αμιγώς βελτιωτικό».
Ο στόχος της αξιολόγησης και οι αντιδράσεις των εκπαιδευτικών
Για τις αντιδράσεις της εκπαιδευτικής κοινότητας στην αξιολόγηση, η υπουργός, στη συνέντευξη που παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ανέφερε, ότι αν και αρχικά υπήρξαν επιφυλάξεις, με την πάροδο του χρόνου «ολοένα και περισσότεροι εκπαιδευτικοί είναι θετικά διακείμενοι». «Εμείς, από την πλευρά μας, ακούσαμε τους προβληματισμούς τους – π.χ. ζήτησαν, εύλογα, να μην αξιολογούνται από έναν μόνο αξιολογητή για λόγους αμεροληψίας, για αυτό και προβλέψαμε τρεις-, ενώ παράλληλα λάβαμε όλα τα μέτρα που διασφαλίζουν την αντικειμενικότητα της διαδικασίας», τόνισε.
Υπογράμμισε, δε, ότι υπουργείο και εκπαιδευτικοί έχουν κοινό στόχο: «οι εκπαιδευτικοί μας να βελτιώνονται, να προοδεύουν και να προσφέρουν διαρκώς περισσότερα και καλύτερα εφόδια στα παιδιά μας για να κάνουν πράξη τα όνειρά τους».
Όπως σημείωσε, η κα. Κεραμέως, η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών είναι ένα από τα τρία -συμπληρωματικά μεταξύ τους- επίπεδα αξιολόγησης στην Εκπαίδευση: αξιολόγηση εκπαιδευτικής μονάδας και εκπαιδευτικού έργου, αξιολόγηση εκπαιδευτικού συστήματος («ελληνική PISA») και αξιολόγηση εκπαιδευτικών. «Η αξιολόγηση στην εκπαίδευση έχει ξεκινήσει από το 2021 και τώρα ενεργοποιείται και το τρίτο και τελευταίο επίπεδο της αξιολόγησης», ανέφερε.
Τι θα συμβεί σε περίπτωση που η απόδοση κριθεί μη ικανοποιητική
Ως προς τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, η κα. Κεραμέως εξήγησε ότι για τις περιπτώσεις που τα αποτελέσματα είναι θετικά, θα αναγνωρίζεται και επιβραβεύεται το εκπαιδευτικό έργο και ο εν λόγω εκπαιδευτικός λαμβάνει επιπλέον μόρια τα οποία μπορεί να αξιοποιήσει για την επιλογή του σε θέση ευθύνης. Όπου η απόδοση κριθεί μη ικανοποιητική, προβλέπεται υποχρεωτική επιμόρφωση.
Τέλος, σχετικά με τη διαδικασία, η υπουργός ανέφερε: «την ερχόμενη εβδομάδα θα πραγματοποιηθούν ειδικές επιμορφωτικές συνεδρίες στους Διευθυντές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και στους νέους Συμβούλους Εκπαίδευσης, οι οποίοι και είναι ανάμεσα στους αξιολογητές (μαζί με τους Διευθυντές Σχολείων), εν συνεχεία θα ανοίξει η ειδική πλατφόρμα που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση εκπαιδευτικών και θα ακολουθήσουν οι κατ’ ιδίαν συναντήσεις αξιολογητών και εκπαιδευτικών, καθώς και οι δια ζώσης παρακολουθήσεις στις τάξεις».
Η συνέντευξη της Νίκης Κεραμέως

Ακολουθεί αναλυτικά η συνέντευξη που παραχώρησε η Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων, Νίκη Κεραμέως στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και την Αθηνά Καστρινάκη.
ΕΡ: Γιατί θεωρείτε σημαντική την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών; Αν είναι όντως, γιατί δεν λειτούργησε νωρίτερα;
ΑΠ: Για πρώτη φορά μετά από 41 χρόνια, ξεκινά οριζοντίως η ατομική αξιολόγηση εκπαιδευτικών, ένα κομβικό εργαλείο βελτίωσης των εκπαιδευτικών μας, των εφοδίων που προσφέρουμε στα παιδιά μας, της εκπαίδευσης συνολικά. Είναι ένα εργαλείο το οποίο χρησιμοποιείται εδώ και αρκετά χρόνια στην πλειονότητα των χωρών της Ευρώπης, με στόχο αμιγώς βελτιωτικό, αλλά ως σήμερα δεν εφαρμοζόταν στη χώρα μας. Η αξιολόγηση συνολικά στην εκπαίδευση διαρθρώνεται σε τρία επίπεδα.
Το πρώτο είναι η αξιολόγηση εκπαιδευτικής μονάδας και εκπαιδευτικού έργου. Βρισκόμαστε ήδη στη δεύτερη χρονιά υλοποίησης, αφού ολοκληρώθηκε η πρώτη εφαρμογή της κατά το σχολικό έτος 2021-2022, με σχεδόν απόλυτη συμμετοχή των σχολείων, της τάξης του 99%.
Το δεύτερο είναι η αξιολόγηση εκπαιδευτικού συστήματος, η «ελληνική PISA», ποια είναι δηλαδή τα δυνατά σημεία και ποιες οι αδυναμίες του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Και εδώ ολοκληρώθηκε ήδη ο πρώτος κύκλος -και προετοιμάζεται ο δεύτερος- των Εθνικών Εξετάσεων Διαγνωστικού Χαρακτήρα που διενεργήθηκαν στις 18 Μαΐου 2022, οι οποίες αποτυπώνουν το βαθμό ανταπόκρισης των μαθητών στις εξεταζόμενες γνώσεις και δεξιότητες, σύμφωνα με τους στόχους που θέτουν τα ισχύοντα Προγράμματα Σπουδών, σε 554 Σχολεία, Δημοτικά (ΣΤ’τάξη) και Γυμνάσια (Γ’ τάξη), όλων των τύπων όλης της χώρας, με τη συμμετοχή 11.411 μαθητών.
Το τρίτο επίπεδο αφορά στην ατομική αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, που ξεκινάει την επόμενη εβδομάδα, ενός της φετινής σχολικής χρονιάς όπως είχαμε δεσμευθεί.
Τα τρία αυτά επίπεδα είναι συμπληρωματικά, αποτελώντας ένα συνεκτικό τρίπτυχο με κοινή στόχευση. Συνεπώς η αξιολόγηση στην εκπαίδευση έχει ξεκινήσει από το 2021 και τώρα ενεργοποιείται και το τρίτο και τελευταίο επίπεδο της αξιολόγησης.
ΕΡ: Τι αναμένετε να βγει από τη διαδικασία;
ΑΠ: Η αξιολόγηση έχει καθαρά βελτιωτικό χαρακτήρα. Για τις περιπτώσεις που τα αποτελέσματα είναι θετικά, αναγνωρίζεται και επιβραβεύεται το εκπαιδευτικό έργο και ο εν λόγω εκπαιδευτικός λαμβάνει επιπλέον μόρια τα οποία μπορεί να αξιοποιήσει για την επιλογή του σε θέση ευθύνης, π.χ. για να γίνει Διευθυντής Σχολείου, Διευθυντής Εκπαίδευσης, Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης, συνεπώς για να ανέλθει στην ιεραρχία της εκπαίδευσης, ανέλιξη που συνεπάγεται και υψηλότερες αποδοχές. Αντίστοιχα, όπου η απόδοση κριθεί μη ικανοποιητική, προβλέπεται υποχρεωτική επιμόρφωση. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι η αξιολόγηση εστιάζει σε δύο βασικούς άξονες: ο πρώτος αφορά στο γνωστικό αντικείμενο, για παράδειγμα η διδασκαλία των μαθηματικών μέσα στην τάξη είναι ορθή και πλήρης; Ο δεύτερος άξονας αφορά στην παιδαγωγική προσέγγιση, φερ’ ειπείν μπορεί κάποιος να είναι εξαιρετικά καλός επιστήμονας μαθηματικών, ωστόσο να υπολείπεται σημαντικά σε μεταδοτικότητα. Και τα δύο αυτά στοιχεία είναι σημαντικά και αξιολογούνται.
ΕΡ: Υπάρχει ημερομηνία έναρξης και λήξης της αξιολόγησης;
ΑΠ: Την ερχόμενη εβδομάδα θα πραγματοποιηθούν ειδικές επιμορφωτικές συνεδρίες στους Διευθυντές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και στους νέους Συμβούλους Εκπαίδευσης, οι οποίοι και είναι ανάμεσα στους αξιολογητές (μαζί με τους Διευθυντές Σχολείων), εν συνεχεία θα ανοίξει η ειδική πλατφόρμα που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση εκπαιδευτικών και θα ακολουθήσουν οι κατ’ ιδίαν συναντήσεις αξιολογητών και εκπαιδευτικών, καθώς και οι δια ζώσης παρακολουθήσεις στις τάξεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι η αξιολόγηση είναι μία συνεχής διαδικασία και θα διενεργείται σε τακτά χρονικά διαστήματα.
ΕΡ: Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης εν γένει πώς αξιοποιούνται και από ποιους;
ΑΠ: Ήδη αξιοποιούνται τα αποτελέσματα της αξιολόγησης της σχολικής μονάδας και της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού συστήματος που ξεκίνησαν πριν από 1,5 χρόνο. Θα σας αναφέρω δύο ενδεικτικά παραδείγματα.
Ως προς την αξιολόγηση της σχολικής μονάδας, πριν από λίγο καιρό επισκέφθηκα ένα σχολείο στην επαρχία, το οποίο διαπίστωσε, μέσω αυτής της ανατροφοδοτικής διαδικασίας, ότι υπάρχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης ως προς την εξωστρέφεια του σχολείου, επί της οποίας δεν είχε αναλάβει δράσεις. Για πρώτη φορά φέτος, λοιπόν, το σχολείο και οι μαθητές του συμμετέχουν σε ευρωπαϊκά προγράμματα.
Ως προς την αξιολόγηση εκπαιδευτικού συστήματος, τη λεγόμενη ελληνική PISA, διαπιστώθηκαν συγκεκριμένες ανάγκες στο Γυμνάσιο και σε ζητήματα γλωσσικών δεξιοτήτων και μαθηματικών. Κατόπιν αυτού, έχουν επέλθει βελτιώσεις στα αντίστοιχα νέα Προγράμματα Σπουδών, τα οποία βρίσκονται σε πιλοτική εφαρμογή, προ της εισαγωγής τους σε όλα τα σχολεία της χώρας.
Τα συμπεράσματα της ατομικής αξιολόγησης των εκπαιδευτικών θα αξιοποιηθούν, όπως είπαμε, για την επιβράβευση όσων σημειώνουν θετικά αποτελέσματα, καθώς και για την επιμόρφωση όσων διαπιστωθεί ότι χρήζουν βελτίωσης.
ΕΡ: Εκτιμάτε ότι η διαδικασία θα αγκαλιαστεί ή θα πολεμηθεί από την εκπαιδευτική κοινότητα;
ΑΠ: Είναι γεγονός ότι, αρχικά, ένα μέρος της εκπαιδευτικής κοινότητας ήταν επιφυλακτικό ως προς την αξιολόγηση. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, συναντάμε ολοένα και περισσότερους εκπαιδευτικούς οι οποίοι είναι θετικά διακείμενοι, αντιλαμβανόμενοι ότι ο στόχος της αξιολόγησης είναι καθαρά βελτιωτικός. Εμείς, από την πλευρά μας, ακούσαμε τους προβληματισμούς τους – π.χ. ζήτησαν, εύλογα, να μην αξιολογούνται από έναν μόνο αξιολογητή για λόγους αμεροληψίας, για αυτό και προβλέψαμε τρεις-, ενώ παράλληλα λάβαμε όλα τα μέτρα που διασφαλίζουν την αντικειμενικότητα της διαδικασίας. Ενδεικτικά, προβλέψαμε ότι η αξιολογική έκθεση των αξιολογητών είναι υποχρεωτικά τεκμηριωμένη και, αφού καταχωριστεί στην ειδική ψηφιακή εφαρμογή, γνωστοποιείται στον αξιολογούμενο, ενώ προβλέπεται και ειδική διαδικασία ένστασης. Ο στόχος είναι κοινός: οι εκπαιδευτικοί μας να βελτιώνονται, να προοδεύουν και να προσφέρουν διαρκώς περισσότερα και καλύτερα εφόδια στα παιδιά μας για να κάνουν πράξη τα όνειρά τους.
Πηγή: ΑΠΕ - ΜΠΕ
Ατομική αξιολόγηση: Ποια στοιχεία θα βάλουν οι εκπαιδευτικοί στον ηλεκτρονικό τους φάκελο
Αναλυτικά το σημείο της απόφασης για τον ηλεκτρονικό φάκελο:
1. Κάθε εκπαιδευτικός ή μέλος του Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.) ή του Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού (Ε.Β.Π.) δύναται να καταχωρίζει σε ηλεκτρονικό φάκελο, στην ειδική ψηφιακή εφαρμογή του άρθρου 81 του ν. 4823/2021 (Α’ 136), τις ακόλουθες, μεταξύ άλλων, πληροφορίες:
α) Σπουδές, γνώσεις ξένων γλωσσών και Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.): αα) πτυχίο διορισμού, δεύτερο ή περισσότερα πτυχία
αβ) μεταπτυχιακό δίπλωμα, δεύτερο ή περισσότερα μεταπτυχιακά διπλώματα
αγ) διδακτορικό δίπλωμα, δεύτερο ή περισσότερα διδακτορικά διπλώματα
αδ) τίτλους γνώσης ξένων γλωσσών ή επίπεδο γνώσης γλωσσομάθειας
αε) επίπεδο γνώσεων στην Τ.Π.Ε..
β) Συγγραφικό έργο στην παιδαγωγική ή διδακτική:
βα) Βιβλία, τίτλος και Διεθνής Μοναδικός Αριθμός Βιβλίου (International Standard Book Number – ISBN),
ββ) Κεφάλαια σε συλλογικούς τόμους ή πρακτικά συνεδρίων, τίτλοι και ISBN,
βγ) Βιβλία χωρίς ISBN.
βδ) Άρθρα σε περιοδικά με κριτές,
βε) Άρθρα σε περιοδικά χωρίς κριτές ή σε ιστοσελίδες,
βστ) Λειτουργία ιστοσελίδας σχετικής με τη διδασκαλία και σχετικά με αυτή θέματα.
γ) Σχετικά με την επιμορφωτική εμπειρία:
γα) ως επιμορφωτής,
γβ) ως επιμορφούμενος.
δ) Σχετικά με το παιδαγωγικό, διδακτικό ή υποστηρικτικό έργο του.
ε) Σχετικά με τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά και ερευνητικά προγράμματα.
στ) Σχετικά με ποικίλες δράσεις που συμβάλλουν στην ποιοτική αναβάθμιση του επιτελούμενου έργου και κάθε είδους δράσεις που συμβάλλουν στην ποιοτική αναβάθμιση του ρόλου του στην εκπαιδευτική και διδακτική διαδικασία, όπως αναφέρονται ιδίως στο άρθρο 47 του ν. 4547/2019 (Α’ 102) και τα άρθρα 92 και 93 του ν. 4823/2021.
ζ) Πρόσθετες πληροφορίες βιογραφικού σημειώματος.
Η καταχώριση της παρ. 1 γίνεται από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς ή τα μέλη του Ε.Ε.Π. ή του Ε.Β.Π. και με ευθύνη τους. Η ακρίβειά τους πιστοποιείται κατά τον χρόνο αξιολόγησης από τους αξιολογητές ή, ανεξάρτητα από τον χρόνο της αξιολόγησης, από τους υπαλλήλους που έχουν πιστοποιηθεί αρμοδίως για την τήρηση των προσωπικών μητρώων των αξιολογουμένων.
Στο περιεχόμενο του ηλεκτρονικού φακέλου της παρ. 1 δύνανται να έχουν πρόσβαση οι αξιολογητές των εκπαιδευτικών ή των μελών του Ε.Ε.Π. ή του Ε.Β.Π., η Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης του άρθρου 79 του ν. 4823/2021, ο Επόπτης Ποιότητας της Εκπαίδευσης ή ο Περιφερειακός Επόπτης Ποιότητας της Εκπαίδευσης της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης ή της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης αντίστοιχα, στην περιοχή ευθύνης της οποίας υπάγεται η σχολική μονάδα ή η εκπαιδευτική ή υποστηρικτική υπηρεσία ή δομή, στην οποία υπηρετούν οι εκπαιδευτικοί ή τα μέλη του Ε.Ε.Π. ή του Ε.Β.Π., καθώς και ο υπάλληλος ή οι υπάλληλοι του δεύτερου εδαφίου της παρ. 2.
Δημοσιεύτηκε η απόφαση για την ατομική αξιολόγηση των εκπαιδευτικών
Ρύθμιση ειδικότερων και λεπτομερειακών θεμάτων σχετικά με την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και των μελών Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και τη διαδικασία διενέργειάς της.
Πρόεδρος ΑΣΕΠ -Γραπτός διαγωνισμός: Τρείς σημαντικές οδηγίες προς τους υποψηφίους
Με αφορμή τη σημερινή ανακοίνωση από το ΑΣΕΠ της ημερομηνίας του πανελλήνιου διαγωνισμού, ο οποίος όπως θα πραγματοποιηθεί στις 4 Μαρτίου 2023, ο πρόεδρος του ΑΣΕΠ Θάνος Παπαϊωάννου, με ανάρτηση του στο FB, δίνει τρεις σημαντικές οδηγίες προς τους υποψηφίους ενόψει της διαδικασίας.
Ειδικότερα ο πρόεδρος του ΑΣΕΠ σημειώνει:
α) Να διευκρινίσω ότι πρόκειται για έναν διαγωνισμό κατάταξης των υποψηφίων. Με άλλα λόγια όσοι περάσουν τη βάση θα έχουν δικαίωμα να καταθέσουν υποψηφιότητα σε προκηρύξεις των αναφερόμενων στην προκήρυξη κλαδο-ειδικοτήτων που θα ακολουθήσουν την έκδοση της βαθμολογίας για τα επόμενα δύο χρόνια μέχρι να διεξαχθεί ο επόμενος διαγωνισμός. Η βαθμολογία τους θα προσαυξάνεται με τυχόν μεταπτυχιακά/διδακτορικά και εμπειρία (η τελευταία, ανεξαρτήτως συνάφειας). Συνεπώς, το να περάσει κανείς τη βάση στα δύο “μαθήματα” είναι το πρώτο βήμα για μια πρόσληψη αλλά όχι το τελευταίο.
β) Να παρακινήσω τους υποψηφίους να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στα δελτία τύπου που δημοσιεύθηκαν στην ιστοσελίδα του ΑΣΕΠ στις 9.12.2022 και στις 23.1.2023 με οδηγίες και παραδείγματα για τα τεστ δεξιοτήτων και εργασιακής αποτελεσματικότητας.
γ) Επίσης, να ανατρέξουν στο δελτίο τύπου του ΑΣΕΠ (19,.12.2022) στην ιστοσελίδα της Αρχής όπου έχουν αναρτηθεί όλα τα νομοθετικά κείμενα που αναφέρονται στην εξεταστέα ύλη, όπως ισχύουν με τις τροποποιήσεις τους και συγκεκριμένα τα σχετικά άρθρα του δημοσιοϋπαλληλικού κώδικα και του κώδικα διοικητικής δικονομίας, τον κώδικα δεοντολογίας των δημοσίων υπαλλήλων και τον νόμο για την ψηφιακή διακυβέρνηση.
Καλή επιτυχία σε όλες και σε όλους.

Να αυξηθούν οι μισθοί δασκάλων και εκπαιδευτικών
Είναι συνηθισμένο για τα δεδομένα της χώρας, όσο θα πλησιάζουμε προς τις εκλογές, Μητσοτάκης και Τσίπρας να πλειοδοτούν σε παροχές για να αυξήσουν την εκλογική τους πελατεία. Προκαλεί, όμως, (αρνητική) εντύπωση το γεγονός ότι δεν γίνεται καμία συζήτηση για τα μισθολογικά των εκπαιδευτικών. Είναι μέγιστο λάθος οι μισθοί των δασκάλων και των καθηγητών να είναι καθηλωμένοι εδώ και χρόνια, με αποτέλεσμα πολλές φορές να βλέπουν την τάξη ως πάρεργο. Με τους σημερινούς μισθούς, για παράδειγμα, κανένας καθηγητής ή δάσκαλος δεν μπορεί να πάει να διδάξει σε μια απομακρυσμένη περιοχή. Και μόνο το ενοίκιο λειτουργεί αποτρεπτικά.Απάτη με δήθεν απαγωγές παιδιών
Ποιες είναι οι νέες οδηγίες του Υπουργείου Υγείας για τη γρίπη
Έκδοση αποτελεσμάτων του Κρατικού Πιστοποιητικού Γλωσσομάθειας, Εξεταστικής περιόδου 2022Β για τις γλώσσες Αγγλική, Γαλλική, Γερμανική, Ιταλική, Ισπανική και Τουρκική.

Έκδοση αποτελεσμάτων του Κρατικού Πιστοποιητικού Γλωσσομάθειας, Εξεταστικής περιόδου 2022Β για τις γλώσσες Αγγλική, Γαλλική, Γερμανική, Ιταλική, Ισπανική και Τουρκική.
Από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων ανακοινώνονται τα αποτελέσματα των Εξετάσεων του Κρατικού Πιστοποιητικού Γλωσσομάθειας περιόδου 2022Β, για τις γλώσσες : Αγγλική, Γαλλική, Γερμανική, Ιταλική Ισπανική και Τουρκική, για τα επίπεδα :
α) Β (Β1 «μέτρια γνώση», Β2 «καλή γνώση») σε ενιαία διαβαθμισμένη δοκιμασία (test) στις γλώσσες Αγγλική, Γαλλική, Γερμανική, Ιταλική, Ισπανική και Τουρκική.
β) Γ (Γ1 «πολύ καλή γνώση», Γ2 «άριστη γνώση») σε ενιαία διαβαθμισμένη δοκιμασία (test) στις γλώσσες Αγγλική, Γαλλική, Γερμανική, Ιταλική, Ισπανική και Τουρκική
που πραγματοποιήθηκαν στις 26 και 27 Νοεμβρίου 2022.
Στις Εξετάσεις υπέβαλαν αίτηση συμμετοχής 4.357 υποψήφιοι. Οι επιτυχόντες είναι 4.017.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερώνονται για τα αποτελέσματα από το διαδίκτυο στην ιστοσελίδα: https://kpgresults.it.minedu.gov.gr
Στην παραπάνω ιστοσελίδα οι υποψήφιοι μπορούν να έχουν πρόσβαση, με τη χρήση του κωδικού τους, που αναγράφεται στη καρτέλα υποψηφίου καθώς και τους τέσσερις αρχικούς χαρακτήρες των ονομαστικών τους στοιχείων (Επώνυμο, Όνομα, Όνομα πατρός, Όνομα μητρός).
Οι επιτυχόντες θα ενημερωθούν για την έκδοση και την χορήγηση του Κρατικού Πιστοποιητικού Γλωσσομάθειας με νέο Δελτίο Τύπου. Θα μπορούν να παραλαμβάνουν το πιστοποιητικό τους από τις Διευθύνσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, όπου είχαν υποβάλει ηλεκτρονικά την αίτηση συμμετοχής στις Εξετάσεις, έχοντας μαζί τους το δελτίο εξεταζομένου ή το δελτίο αστυνομικής ταυτότητας. Σε περίπτωση παραλαβής πιστοποιητικού από τρίτο πρόσωπο, απαιτείται εξουσιοδότηση θεωρημένη για το γνήσιο της υπογραφής και η ταυτότητα του.
Μέχρι την έκδοση και τη χορήγηση του Κρατικού Πιστοποιητικού Γλωσσομάθειας είναι δυνατόν να χορηγούνται στους επιτυχόντες, κατόπιν σχετικής αίτησής τους, από τις Διευθύνσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, οι οποίες οριστικοποίησαν την αίτηση συμμετοχής τους στις εξετάσεις του ΚΠΓ, σχετικές βεβαιώσεις επιτυχίας που θα ισχύουν μέχρι την έκδοση των πιστοποιητικών.
Το έγγραφο σε μορφή pdf
Βία – Παρενόχληση στο Δημόσιο: Οι ποινές θα φτάνουν μέχρι και σε απόλυση του παραβάτη υπαλλήλου

Σύμφωνα με το ΦΕΚ σκοπός είναι να θέσει ένα συνεκτικό και σύγχρονο πλαίσιο για την πρόληψη και την αντιμετώπιση φαινομένων βίας και παρενόχλησης σε φορείς του δημοσίου τομέα, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος εργασίας το οποίο σέβεται, προωθεί και διασφαλίζει το δικαίωμα κάθε προσώπου σε έναν κόσμο εργασίας χωρίς βία και παρενόχληση.
Ανάμεσα στα μέτρα που προβλέπει σε περιπτώσεις βίαιων συμπεριφορών, είναι η σύσταση συμμόρφωσης, η μετακίνηση σε άλλη οργανική μονάδα, η αλλαγή του χώρου εργασίας ή αλλαγή ωραρίου, η απομάκρυνσή του από τον χώρο εργασίας με υποχρεωτική χορήγηση κανονικής άδειας ή υπηρεσιακής άδειας αναπλήρωσης, εφόσον διαθέτει υπόλοιπο, η διερεύνηση τυχόν πειθαρχικής ευθύνης του καταγγελλόμενου, η πειθαρχική του δίωξη και επιβολή πειθαρχικής ποινής σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις ή η καταγγελία της σύμβασης εργασίας ή απασχόλησης, σε όσες περιπτώσεις είναι δυνατή με βάση τη σχέση εργασίας του καταγγελλόμενου
Οι διατάξεις της εφαρμόζονται σε εργαζόμενους και απασχολούμενους σε φορείς του δημόσιου τομέα, όπως ορίζεται στο άρθρο 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), ανεξάρτητα από το καθεστώς απασχόλησής τους και τη σχέση εργασίας τους, συμπεριλαμβανομένων των απασχολούμενων με σύμβαση έργου, ανεξαρτήτων υπηρεσιών, έμμισθης εντολής, των απασχολούμενων μέσω τρίτων παρόχων υπηρεσιών, καθώς και άτομα που παρακολουθούν κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένων των ασκούμενων και των μαθητευόμενων, εθελοντές, εργαζόμενοι των οποίων η σχέση εργασίας έχει λήξει, καθώς και άτομα υπό διορισμό ή πρόσληψη.
Ορισμοί
1. Για τους σκοπούς της παρούσας:
α) ως «βία και παρενόχληση» νοούνται οι μορφές συμπεριφοράς, πράξεις, πρακτικές ή απειλές αυτών, που αποσκοπούν, οδηγούν ή ενδέχεται να οδηγήσουν σε σωματική, ψυχολογική, σεξουαλική ή οικονομική βλάβη, είτε εκδηλώνονται μεμονωμένα είτε κατ’ επανάληψη,
γ) ως «παρενόχληση λόγω φύλου» νοούνται οι μορφές συμπεριφοράς που συνδέονται με το φύλο ενός προσώπου, οι οποίες έχουν ως σκοπό ή αποτέλεσμα την παραβίαση της αξιοπρέπειας του προσώπου αυτού και τη δημιουργία εκφοβιστικού, εχθρικού, εξευτελιστικού, ταπεινωτικού ή επιθετικού περιβάλλοντος κατά το άρθρο 2 του ν. 3896/2010 (Α’ 107) και την παρ. 2 του άρθρου 2 του ν. 4443/2016 (Α’ 232).
Οι μορφές συμπεριφοράς αυτές περιλαμβάνουν και τη σεξουαλική παρενόχληση του ν. 3896/2010, καθώς και μορφές συμπεριφοράς που συνδέονται με τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την έκφραση, την ταυτότητα ή τα χαρακτηριστικά φύλου του προσώπου. 2. Για τους σκοπούς εφαρμογής της παρούσας οι μορφές συμπεριφοράς βίας και παρενόχλησης σε βάρος των προσώπων του άρθρου 3 μπορούν να λαμβάνουν χώρα ιδίως:
(α) στον χώρο εργασίας, συμπεριλαμβανομένων δημόσιων και ιδιωτικών χώρων και χώρων όπου ο εργαζόμενος παρέχει εργασία, λαμβάνει αμοιβή, κάνει διάλειμμα ιδίως, για ανάπαυση ή για φαγητό, σε χώρους ατομικής υγιεινής και φροντίδας, αποδυτηρίων ή καταλυμάτων που παρέχει ο εργοδότης,
(β) στις μετακινήσεις από και προς την εργασία, τις λοιπές μετακινήσεις, τα ταξίδια, την εκπαίδευση, καθώς και τις εκδηλώσεις και τις κοινωνικές δραστηριότητες που σχετίζονται με την εργασία και
(γ) κατά τις επικοινωνίες που σχετίζονται με την εργασία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που πραγματοποιούνται μέσω τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας
Μέτρα ενημέρωσης και πρόληψης
Οι αρμόδιες υπηρεσίες προσωπικού των φορέων του δημόσιου τομέα που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οφείλουν:
α) να ενημερώνουν τους υπαλλήλους με κάθε πρόσφορο τρόπο για τις κείμενες διατάξεις που αφορούν στην πρόληψη και αντιμετώπιση φαινομένων βίας και παρενόχλησης στην εργασία και τις σχετικές οδηγίες που περιλαμβάνονται σε γενικούς ή ειδικούς κώδικες και οδηγούς δεοντολογίας και επαγγελματικής συμπεριφοράς
β) να αναρτούν στον χώρο εργασίας ή στον εσωτερικό δικτυακό τόπο ενημέρωση για τις διαδικασίες που υφίστανται στον φορέα για την καταγγελία και την αντιμετώπιση τέτοιων μορφών συμπεριφοράς, καθώς και τα στοιχεία επικοινωνίας για τις αρμόδιες, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, αρχές.
γ) να προβαίνουν στις απαραίτητες ενέργειες για την εκπαίδευση των υπαλλήλων όσον αφορά θέματα διαχείρισης περιστατικών βίας και παρενόχλησης στην εργασία και εξάλειψης ή περιορισμού των κινδύνων εμφάνισης τέτοιων φαινομένων.
δ) να προβαίνουν σε ενέργειες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των υπαλλήλων και να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των υπαλλήλων σε αυτές.
ε) να διασφαλίζουν τη δημιουργία περιβάλλοντος ασφάλειας και εχεμύθειας για τους υπαλλήλους που επιθυμούν να προβούν σε αναφορά φαινομένων βίας και παρενόχλησης στην εργασία με σκοπό την έγκαιρη αντιμετώπισή τους κατά τις κείμενες διαδικασίες.
Μέτρα προστασίας
1. Όταν πρόσωπο του άρθρου 3 παραβιάζει την απαγόρευση βίας και παρενόχλησης του άρθρου 4 του ν. 4808/2021, ο φορέας, εφόσον λάβει γνώση της παραβίασης υποχρεούται να λάβει τα απαραίτητα πρόσφορα και ανάλογα μέτρα κατά περίπτωση σε βάρος του καταγγελλόμενου, προκειμένου να εμποδιστεί και να μην επαναληφθεί παρόμοιο περιστατικό ή συμπεριφορά, ακόμα και κατά το διάστημα διερεύνησης της σχετικής καταγγελίας.
2. Τα μέτρα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν τη σύσταση συμμόρφωσης, τη μετακίνηση σε άλλη οργανική μονάδα, την αλλαγή του χώρου εργασίας ή την αλλαγή ωραρίου, την απομάκρυνσή του από τον χώρο εργασίας με υποχρεωτική χορήγηση κανονικής άδειας ή υπηρεσιακής άδειας αναπλήρωσης, εφόσον διαθέτει υπόλοιπο, τη διερεύνηση τυχόν πειθαρχικής ευθύνης του καταγγελλόμενου, την πειθαρχική του δίωξη και την επιβολή πειθαρχικής ποινής σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις ή την καταγγελία της σύμβασης εργασίας ή απασχόλησης, σε όσες περιπτώσεις είναι δυνατή με βάση τη σχέση εργασίας του καταγγελλόμενου, με την επιφύλαξη της απαγόρευσης της κατάχρησης δικαιώματος του άρθρου 281 ΑΚ.
Το μέτρο της μετακίνησης σε άλλη οργανική μονάδα, της αλλαγής χώρου εργασίας ή ωραρίου μπορεί να εφαρμοστεί και για το θιγόμενο πρόσωπο εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα και στην περίπτωση αυτή η Υπηρεσία υποχρεούται να εξετάσει το αίτημα αυτό κατά προτεραιότητα.
3. Κάθε πρόσωπο του άρθρου 3 που υφίσταται περιστατικό βίας και παρενόχλησης σε βάρος του, έχει δικαίωμα να απουσιάσει δικαιολογημένα από τον εργασιακό χώρο για εύλογο χρόνο που δεν δύναται να υπερβαίνει τις τρεις (3) εργάσιμες ημέρες, χωρίς στέρηση μισθού ή άλλη δυσμενή συνέπεια, εφόσον κατά την εύλογη πεποίθησή του υφίσταται επικείμενος σοβαρός κίνδυνος για τη ζωή, την υγεία ή την ασφάλειά του, ιδίως, όταν ο δράστης τέτοιας συμπεριφοράς είναι ο άμεσος προϊστάμενος του προσώπου ή όταν παρά την υποβολή καταγγελίας δεν έχουν ληφθεί τα απαραίτητα και πρόσφορα μέτρα κατά την παρ. 2, ώστε να αποκατασταθεί η ομαλή λειτουργία της Υπηρεσίας, ή όταν τα μέτρα αυτά δεν είναι ικανά για να σταματήσουν τη συμπεριφορά βίας και παρενόχλησης.
4. Στην περίπτωση της παρ. 3, ο αποχωρών υποχρεούται να ενημερώσει προηγουμένως εγγράφως τα όργανα του άρθρου 5, καταγγέλλοντας το περιστατικό βίας και παρενόχλησης και τα περιστατικά που αιτιολογούν την πεποίθησή του ότι επίκειται σοβαρός κίνδυνος για τη ζωή, την υγεία ή την ασφάλειά του. Εφόσον δεν υφίσταται ή έχει παύσει να υφίσταται ο κίνδυνος ή η Υπηρεσία έλαβε τα απαραίτητα μέτρα της παρ. 2 και το πρόσωπο αρνείται να επιστρέψει στον εργασιακό χώρο, η απουσία του παύει να θεωρείται δικαιολογημένη.
Please wait...









