Η Ελλάδα εντάσσεται για πρώτη φορά στην αξιολόγηση του ΟΟΣΑ – Στο επίκεντρο οι οικονομικές γνώσεις και δεξιότητες των 15χρονων μαθητών

Νέα διάσταση αποκτά η συμμετοχή της Ελλάδας στον διαγωνισμό PISA, καθώς στον επόμενο κύκλο της διεθνούς αξιολόγησης του ΟΟΣΑ, το 2029, οι Έλληνες μαθητές ηλικίας 15 ετών θα αξιολογηθούν για πρώτη φορά και ως προς το επίπεδο του χρηματοοικονομικού τους εγγραμματισμού.

Η απόφαση του υπουργείου Παιδείας εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια ενίσχυσης της οικονομικής παιδείας των μαθητών και της καλλιέργειας δεξιοτήτων που σχετίζονται με τη διαχείριση χρημάτων, τις οικονομικές αποφάσεις και την κατανόηση των χρηματοοικονομικών κινδύνων.

Οι Έλληνες 15χρονοι θα έχουν έτσι τη δυνατότητα να συγκριθούν με συνομηλίκους τους από άλλες χώρες, στο πλαίσιο μιας διεθνούς αξιολόγησης που δεν εξετάζει μόνο τη θεωρητική γνώση, αλλά κυρίως την ικανότητα των μαθητών να αξιοποιούν όσα γνωρίζουν σε πραγματικές συνθήκες.

Στο επίκεντρο η χρηματοοικονομική παιδεία

Η επιλογή για συμμετοχή της χώρας στη συγκεκριμένη αξιολόγηση συνδέεται με την κυβερνητική κατεύθυνση για συστηματικότερη καλλιέργεια του χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού ήδη από τις μικρότερες ηλικίες.

Στο πλαίσιο αυτό, όπως έχει ανακοινωθεί από την κυβέρνηση, από τη νέα σχολική χρονιά ξεκινά το FinStart, ένα πρόγραμμα που έχει ως στόχο την οργανωμένη εισαγωγή της χρηματοοικονομικής παιδείας στην υποχρεωτική εκπαίδευση.

Το πρόγραμμα αναμένεται να απευθυνθεί σε περίπου 40.000 μαθητές, από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού έως και το Λύκειο.

Μέσα από το FinStart προβλέπεται η ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού, η υλοποίηση βιωματικών δράσεων και μια σειρά πρωτοβουλιών, μεταξύ των οποίων:

οικονομικές Ολυμπιάδες,
επιμορφωτικές δράσεις για εκπαιδευτικούς,
εκπαιδευτικό υλικό για μαθητές,
βιωματικές δραστηριότητες,
δράσεις ενίσχυσης της οικονομικής παιδείας.

Στόχος είναι οι μαθητές να αποκτήσουν από νωρίς τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες ώστε να μπορούν να κατανοούν οικονομικά ζητήματα και να λαμβάνουν πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις.

Τι σημαίνει χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός αφορά τη γνώση και κατανόηση χρηματοοικονομικών εννοιών και κινδύνων, αλλά και τις δεξιότητες, τις στάσεις και τις συμπεριφορές που απαιτούνται ώστε η γνώση αυτή να αξιοποιείται για τη λήψη αποτελεσματικών οικονομικών αποφάσεων.

Στο πλαίσιο του PISA, ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός αντιμετωπίζεται ως μία σημαντική δεξιότητα ζωής.

Οι νέοι έρχονται ήδη από μικρή ηλικία σε επαφή με χρήματα, αγορές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, ενώ ως ενήλικες θα χρειαστεί να κινηθούν σε ένα περιβάλλον που γίνεται ολοένα πιο σύνθετο και ψηφιοποιημένο.

Επομένως, η αξιολόγηση δεν περιορίζεται στην απομνημόνευση οικονομικών όρων και εννοιών. Εξετάζει κατά πόσο οι μαθητές μπορούν να αξιοποιήσουν τις γνώσεις τους όταν καλούνται να αντιμετωπίσουν πραγματικά οικονομικά ζητήματα.

Οι τρεις βασικές διαστάσεις της αξιολόγησης PISA

Η αξιολόγηση του χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού στο PISA οργανώνεται γύρω από τρεις βασικές διαστάσεις:

Διάσταση	Τι εξετάζεται
Περιεχόμενο	Οι γνώσεις και οι έννοιες που σχετίζονται με τα οικονομικά
Γνωστικές διαδικασίες	Η ικανότητα εντοπισμού, ανάλυσης, αξιολόγησης και εφαρμογής πληροφοριών
Πλαίσια εφαρμογής	Η αξιοποίηση των γνώσεων σε πραγματικές συνθήκες ζωής

1. Χρήμα και συναλλαγές

Η πρώτη περιοχή αφορά ζητήματα σχετικά με το χρήμα και τις καθημερινές συναλλαγές.

2. Σχεδιασμός και διαχείριση οικονομικών

Εξετάζεται η ικανότητα των μαθητών να κατανοούν και να διαχειρίζονται οικονομικές καταστάσεις και να κάνουν σχεδιασμό με βάση διαθέσιμους πόρους.

3. Κίνδυνος και απόδοση

Στο επίκεντρο βρίσκεται η κατανόηση των οικονομικών κινδύνων και της σχέσης τους με την απόδοση.

4. Χρηματοοικονομικό τοπίο

Η τέταρτη περιοχή αφορά το ευρύτερο χρηματοοικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο λαμβάνονται οι οικονομικές αποφάσεις.

Δεν εξετάζεται μόνο η γνώση

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της αξιολόγησης είναι ότι οι μαθητές δεν καλούνται απλώς να θυμηθούν οικονομικές έννοιες.

Καλούνται να χρησιμοποιήσουν τις γνώσεις τους για να αντιμετωπίσουν αυθεντικά προβλήματα.

Μεταξύ άλλων, αξιολογείται η δυνατότητά τους:

να εντοπίζουν χρηματοοικονομικές πληροφορίες,
να αναλύουν οικονομικά δεδομένα,
να αξιολογούν οικονομικές καταστάσεις,
να εφαρμόζουν τις γνώσεις τους,
να κατανοούν πώς χρησιμοποιούνται οι σχετικές πληροφορίες για τη λήψη αποφάσεων.

Οι δεξιότητες αυτές εξετάζονται σε διαφορετικά περιβάλλοντα της καθημερινής ζωής.

Τα τέσσερα πλαίσια εφαρμογής

Η αξιολόγηση μπορεί να αφορά καταστάσεις που σχετίζονται με:

εκπαίδευση και εργασία,
σπίτι και οικογένεια,
ατομικές καταστάσεις,
κοινωνικές καταστάσεις.

Με αυτόν τον τρόπο, το PISA μετατοπίζει το ενδιαφέρον από την απλή διδασκαλία οικονομικών εννοιών στην ικανότητα εφαρμογής της γνώσης.

Η σημασία των στάσεων και των συμπεριφορών

Στην αξιολόγηση λαμβάνονται υπόψη και μη γνωστικοί παράγοντες.

Ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός δεν αντιμετωπίζεται, επομένως, ως απλή γνώση οικονομικών όρων. Πρόκειται για μια σύνθετη ικανότητα που συνδυάζει:

γνώσεις + δεξιότητες + στάσεις + συμπεριφορές → τεκμηριωμένες οικονομικές αποφάσεις.

Η προσέγγιση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι μαθητές καλούνται να μεταφέρουν όσα μαθαίνουν από το σχολικό περιβάλλον σε πραγματικές συνθήκες της καθημερινής ζωής.

Συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Παράλληλα, στο πλαίσιο σύμβασης του υπουργείου Παιδείας με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, υλοποιείται σχετικό έργο για την υποστήριξη και την ανάπτυξη δράσεων που αποσκοπούν στην καλλιέργεια του χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού των μαθητών.

Σημαντικό εργαλείο αποτελεί η πλατφόρμα που φιλοξενεί την Τράπεζα Θεμάτων skills4life.

Η συγκεκριμένη Τράπεζα Θεμάτων περιλαμβάνει ήδη περίπου 400 θέματα, τα οποία αντιστοιχούν σε περισσότερες από 1.300 ερωτήσεις και καλύπτουν τα αντικείμενα που αξιολογεί η έρευνα PISA.

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας και της ενίσχυσης των σχετικών δεξιοτήτων, στην πλατφόρμα έχει προστεθεί σημαντικός αριθμός νέου εκπαιδευτικού υλικού για τον χρηματοοικονομικό εγγραμματισμό.

Η Ελλάδα μπροστά σε μια νέα εκπαιδευτική πρόκληση

Η συμμετοχή της Ελλάδας για πρώτη φορά στην αξιολόγηση χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού του PISA το 2029 σηματοδοτεί μια νέα κατεύθυνση στην αξιολόγηση των μαθητικών δεξιοτήτων.

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να γνωρίζουν οι μαθητές οικονομικές έννοιες, αλλά να μπορούν να κατανοούν οικονομικές πληροφορίες, να αξιολογούν επιλογές, να αναγνωρίζουν κινδύνους και να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις.

Με την εισαγωγή δράσεων χρηματοοικονομικής παιδείας στην εκπαίδευση, το FinStart, την ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού και την προετοιμασία για τη συμμετοχή στο PISA 2029, η οικονομική παιδεία αποκτά πλέον πιο οργανωμένη θέση στο σχολικό περιβάλλον.