Η φετινή εικόνα για την εισαγωγή μαθητών στην Α’ Δημοτικού αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τη συνεχή και βαθιά δημογραφική συρρίκνωση της χώρας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν ανακοινωθεί από το Υπουργείο Παιδείας, τον Σεπτέμβριο του 2026 αναμένεται να περάσουν το κατώφλι της πρώτης τάξης του δημοτικού περίπου 69.895 μαθητές και μαθήτριες στα δημόσια σχολεία.

Ο αριθμός αυτός επιβεβαιώνει μια ανησυχητική και σταθερά πτωτική πορεία των τελευταίων δεκαετιών, καθώς από τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας οι εγγραφές στην Α’ Δημοτικού ξεπερνούσαν τις 120.000, ενώ σήμερα έχουν σχεδόν υποδιπλασιαστεί.

Η Α’ Δημοτικού ως «καθρέφτης» του δημογραφικού προβλήματος

Η είσοδος των παιδιών στο δημοτικό σχολείο αποτελεί έναν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες αποτύπωσης των γεννήσεων της χώρας. Η σταθερή μείωση των μαθητών στην πρώτη τάξη δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, αλλά αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας δημογραφικής κρίσης που συνδέεται με τη χαμηλή γεννητικότητα, τη γήρανση του πληθυσμού και τη μετανάστευση νέων ανθρώπων στο εξωτερικό.

Η Ελλάδα καταγράφει εδώ και χρόνια δείκτη γονιμότητας σημαντικά κάτω από το όριο αναπλήρωσης του πληθυσμού, γεγονός που οδηγεί σε διαρκή μείωση των παιδιών σχολικής ηλικίας. Παράλληλα, η οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας ενίσχυσε την τάση αυτή, καθώς επηρέασε τις αποφάσεις των νέων ζευγαριών για τεκνοποίηση.

Σταδιακή αλλά σταθερή μείωση

Η μείωση των μαθητών στην Α’ Δημοτικού δεν ήταν απότομη, αλλά εξελίχθηκε σταδιακά. Κάθε νέα σχολική χρονιά καταγράφει μικρότερες «φουρνιές» μαθητών, γεγονός που αντικατοπτρίζει τις μειωμένες γεννήσεις έξι χρόνια νωρίτερα.

Η τάση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά είναι ακόμη πιο έντονη στην περιφέρεια, όπου η πληθυσμιακή συρρίκνωση οδηγεί σε συγχωνεύσεις τμημάτων, υποβιβασμούς σχολικών μονάδων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε κλείσιμο σχολείων.

Κοινωνικές και εκπαιδευτικές επιπτώσεις

Η μείωση των μαθητών έχει διττή επίδραση στο εκπαιδευτικό σύστημα. Από τη μία πλευρά, οδηγεί σε μικρότερα τμήματα, γεγονός που μπορεί να διευκολύνει την εκπαιδευτική διαδικασία. Από την άλλη όμως, δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις στη λειτουργία του σχολικού δικτύου, στη διατήρηση σχολικών μονάδων και στη μακροπρόθεσμη οργάνωση της εκπαίδευσης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η συνολική εικόνα δείχνει ότι η πρωτοβάθμια εκπαίδευση επηρεάζεται άμεσα, με μείωση του μαθητικού πληθυσμού και παράλληλη αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού χάρτη της χώρας.

Βασικοί παράγοντες της δημογραφικής συρρίκνωσης

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τρεις κυρίαρχους παράγοντες:

• Υπογεννητικότητα, καθώς η Ελλάδα παραμένει κάτω από το όριο αναπλήρωσης πληθυσμού (2,1 παιδιά ανά γυναίκα), με τον δείκτη να κυμαίνεται περίπου στο 1,3–1,5.
• Γήρανση του πληθυσμού, που οδηγεί σε αυξημένη αναλογία ηλικιωμένων προς νέους.
• Μετανάστευση νέων, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, που μείωσε τον αριθμό των ανθρώπων αναπαραγωγικής ηλικίας στη χώρα.

Επιπτώσεις στην κοινωνία και στο μέλλον

Η συρρίκνωση του μαθητικού πληθυσμού δεν αποτελεί μόνο εκπαιδευτικό ζήτημα, αλλά έχει ευρύτερες κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις. Επηρεάζει τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, τη μελλοντική διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού και τη συνολική ηλικιακή ισορροπία της κοινωνίας.

Παράλληλα, σε τοπικό επίπεδο, ιδιαίτερα στην περιφέρεια, η μείωση των παιδιών αποδυναμώνει τον κοινωνικό ιστό των κοινοτήτων, καθώς το σχολείο αποτελεί βασικό πυρήνα ζωής και συνοχής.

Ανάγκη για άμεσες πολιτικές παρεμβάσεις

Η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος απαιτεί συντονισμένες και μακροπρόθεσμες πολιτικές. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• οικονομική στήριξη των νέων οικογενειών,
• πολιτικές στέγασης,
• ενίσχυση της απασχόλησης των νέων και των γυναικών,
• μέτρα συμφιλίωσης επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής,
• στοχευμένη περιφερειακή ανάπτυξη.

Χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις, η μείωση των μαθητών στην Α’ Δημοτικού αναμένεται να συνεχιστεί, με σημαντικές συνέπειες τόσο για το εκπαιδευτικό σύστημα όσο και για τη συνολική δημογραφική και κοινωνική ισορροπία της χώρας.

Η ένταξη της ειδικότητας «Τεχνικού Θερμικών και Υδραυλικών Εγκαταστάσεων και Τεχνολογίας Πετρελαίου» στο Μεταλυκειακό Έτος – Τάξη Μαθητείας αποφοίτων ΕΠΑ.Λ./Π.ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2026–2027, όπως ανακοινώθηκε από τη Γενική Γραμματεία Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Δια Βίου Μάθησης, αποτελεί ένα ακόμη θετικό βήμα προς την ενίσχυση και διεύρυνση του θεσμού της Μαθητείας.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη κινείται σε σωστή κατεύθυνση, καθώς ενισχύει τη σύνδεση της επαγγελματικής εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας. Ωστόσο, ταυτόχρονα αναδεικνύει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση την ανάγκη για έναν συνολικό, ενιαίο και ισότιμο σχεδιασμό, που θα διασφαλίζει τη συμμετοχή όλων των ειδικοτήτων τόσο στη Μαθητεία όσο και στη διαδικασία πιστοποίησης επαγγελματικών προσόντων.

Σημαντικές ελλείψεις και ανισότητες στο ισχύον πλαίσιο

Σήμερα, εξακολουθεί να υφίσταται ένας σημαντικός αριθμός ειδικοτήτων που παραμένει εκτός είτε της δυνατότητας συμμετοχής στη Μαθητεία είτε – κυρίως – της διαδικασίας πιστοποίησης, παρά το γεγονός ότι σε αρκετές περιπτώσεις έχουν λειτουργήσει τμήματα επί σειρά ετών.

Ενδεικτικά, ειδικότητες όπως ο Βοηθός Οδοντοτεχνίτη και ο Τεχνικός Μηχανοσυνθέτης Αεροσκαφών δεν περιλαμβάνονται στις εξετάσεις πιστοποίησης, γεγονός που δημιουργεί σοβαρά ζητήματα επαγγελματικής ισοτιμίας και αδικίας για τους αποφοίτους.

Παράλληλα, παρατηρούνται σημαντικές καθυστερήσεις στην πιστοποίηση Επαγγελματικών Περιγραμμάτων από τον Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π., σε κρίσιμες ειδικότητες όπως:

• Τεχνικός Θερμικών και Υδραυλικών Εγκαταστάσεων και Τεχνολογίας Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου
• Υπάλληλος Εμπορίας και Διαφήμισης
• Τεχνικός Ζωικής Παραγωγής
  και άλλες συναφείς ειδικότητες.

Η κατάσταση αυτή λειτουργεί ανασταλτικά για την πλήρη ανάπτυξη του θεσμού της Μαθητείας και στερεί από τους αποφοίτους τη δυνατότητα ουσιαστικής επαγγελματικής κατοχύρωσης.

Ανάγκη για ενιαίο και δίκαιο σύστημα Μαθητείας

Η αποσπασματική ένταξη ειδικοτήτων, χωρίς ενιαίο σχεδιασμό και χωρίς ταυτόχρονη διασφάλιση της πιστοποίησης όλων των αποφοίτων, οδηγεί σε άνιση μεταχείριση και υπονόμευση της αξιοπιστίας του θεσμού.

Η Μαθητεία δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά. Απαιτείται καθολικότητα, θεσμική συνοχή και στρατηγικός σχεδιασμός, ώστε να διασφαλίζεται η ισοτιμία όλων των ειδικοτήτων.

Εκκρεμότητες που επιβαρύνουν το σύστημα

Παράλληλα, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα που επηρεάζουν τη συνολική λειτουργία της πιστοποίησης, όπως:

• η ανάγκη υλοποίησης του Προπαρασκευαστικού Προγράμματος Πιστοποίησης (ΠΠΠ),
• ο σαφής και έγκαιρος προγραμματισμός των εξετάσεων πιστοποίησης.

Ωστόσο, τα ζητήματα αυτά δεν αναιρούν το βασικό και ουσιαστικό πρόβλημα: τον αποκλεισμό σημαντικών ειδικοτήτων από το σύστημα πιστοποίησης.

Προτάσεις για άμεση θεσμική παρέμβαση

Για την ουσιαστική ενίσχυση της Μαθητείας και της επαγγελματικής εκπαίδευσης προτείνονται:

• Άμεση ένταξη όλων των ειδικοτήτων στη Μαθητεία και στη διαδικασία πιστοποίησης
• Επιτάχυνση της πιστοποίησης των Επαγγελματικών Περιγραμμάτων από τον Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.
• Διασφάλιση ισότιμων όρων συμμετοχής και επαγγελματικής αποκατάστασης για όλους τους αποφοίτους
• Ενιαίος και ολοκληρωμένος εθνικός σχεδιασμός για τον θεσμό της Μαθητείας
• Άμεση υλοποίηση του Προπαρασκευαστικού Προγράμματος Πιστοποίησης (ΠΠΠ) και έγκαιρος προγραμματισμός εξετάσεων
• Ειδική μέριμνα για τους μαθητευόμενους των ΕΝΕΕΓΥΛ

Το Υπουργείο Παιδείας και ο Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. οφείλουν να προχωρήσουν σε ουσιαστικές, συνολικές και όχι αποσπασματικές παρεμβάσεις. Η ενίσχυση της Μαθητείας δεν μπορεί να στηρίζεται σε μεμονωμένες προσθήκες ειδικοτήτων, αλλά απαιτεί συνολικό σχεδιασμό, συνέπεια και σεβασμό προς τους αποφοίτους και τη δημόσια επαγγελματική εκπαίδευση.

ME THN AΣΕ-ΠΑΜΕ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΜΜΑ

            Ή

ΜΕ ΤΗ ΔΑΚΕ ΔΕ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ;

ΚΡΑΤΗΣΕ ΤΗΝ ΟΛΜΕ ΣΤΑ ΔΙΚΑ ΣΟΥ ΧΕΡΙΑ!!!

      ΨΗΦΙΣΕ

     ΔΑΚΕ Δ.Ε

      ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ

ME THN AΣΕ-ΠΑΜΕ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΜΜΑ

 Ή

ΜΕ ΤΗ ΔΑΚΕ ΔΕ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ;

ΚΡΑΤΗΣΕ ΤΗΝ ΟΛΜΕ ΣΤΑ ΔΙΚΑ ΣΟΥ ΧΕΡΙΑ!!!

      ΨΗΦΙΣΕ

     ΔΑΚΕ Δ.Ε

      ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ

Με τη δημοσίευση στο ΦΕΚ 2583/τ.Β’/07.05.2026 της υπ’ αριθμ. 54058/Δ2 υπουργικής απόφασης, καθορίζονται εκ νέου οι αναθέσεις μαθημάτων για το Γυμνάσιο και το Γενικό Λύκειο. Η απόφαση αυτή ρυθμίζει το πλαίσιο διδασκαλίας των μαθημάτων ανά ειδικότητα εκπαιδευτικών, επιφέροντας τις απαραίτητες προσαρμογές στη λειτουργία των σχολικών μονάδων.

Αναθέσεις μαθημάτων Γυμνασίου από το 2026-2027:

*Ειδικά για την Γ’ Γυμνασίου και την Θεματική Ενότητα Δημιουργώ και Καινοτομώ – Δημιουργική Σκέψη και Πρωτοβουλία, ο Σχολικός Επαγγελματικός Προσανατολισμός ανατίθεται σε όλες/όλους τους/τις εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στην οικεία σχολική μονάδα με την ακόλουθη σειρά προτεραιότητας:

Α. Εκπαιδευτικοί κάτοχοι διδακτορικού τίτλου σπουδών στη Συμβουλευτική και στον Επαγγελματικό προσανατολισμό.

Β. Εκπαιδευτικοί κάτοχοι μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στη Συμβουλευτική και στον Επαγγελματικό προσανατολισμό.

Γ. Εκπαιδευτικοί που είναι κάτοχοι πιστοποιητικού ειδίκευσης του Σ.Υ.Π./ΠΕΣΥΠ της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Δ. Εκπαιδευτικοί κάτοχοι πιστοποιητικού ειδικού προγράμματος μεταπτυχιακού επιπέδου στη Συμβουλευτική και στον Επαγγελματικό προσανατολισμό του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων χρονικής διάρκειας 1.000 ωρών.

Ε. Εκπαιδευτικοί κάτοχοι πιστοποιητικού ειδικού προγράμματος επιμόρφωσης στη Συμβουλευτική και στον Επαγγελματικό προσανατολισμό του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων χρονικής διάρκειας 520 ωρών ή πιστοποιητικό προγράμματος κατάρτισης στην τεκμηρίωση πληροφοριακού υλικού Σ.Ε.Π. του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων χρονικής διάρκειας 660 ωρών.

ΣΤ. Εκπαιδευτικοί που είναι κάτοχοι πιστοποιητικού πεντάμηνου σεμιναρίου επιμόρφωσης στελεχών στον Σ.Ε.Π.

Ζ. Εκπαιδευτικοί που έχουν πτυχίο ΑΣΕΤΕΜ-ΣΕΛΕΤΕ/ΑΣΠΑΙΤΕ, πιστοποιητικό ΕΠΠΑΙΚ, ΠΑΤΕΣ/ΣΕΛΕΤΕ.

Η. Εκπαιδευτικοί που έχουν παρακολουθήσει ολιγοήμερα σεμινάρια Σ.Ε.Π

Αναθέσεις μαθημάτων Γενικού Λυκείου από το 2026-2027:

Α’ Λυκείου:

Β’ Λυκείου:

Γ’ Λυκείου:

Οδηγίες για τις αναθέσεις μαθημάτων:

Α. Με τα μαθήματα πρώτης (Α’ ) ανάθεσης οι εκπαιδευτικοί καλύπτουν το υποχρεωτικό τους ωράριο, ενώ με τα μαθήματα δεύτερης (Β’ ) ανάθεσης συμπληρώνουν το υποχρεωτικό τους ωράριο ή καλύπτουν εκπαιδευτικές ανάγκες.

Οι διδακτικές ώρες της δεύτερης ανάθεσης της βασικής ειδικότητας, καθώς και οι διδακτικές ώρες της πρώτης και δεύτερης ανάθεσης της δεύτερης ειδικότητας δεν πρέπει να υπερβαίνουν το όριο των έντεκα (11) διδακτικών ωρών.

Β. Στην κάλυψη των ωρών των μαθημάτων Α’ ανάθεσης, μεταξύ εκπαιδευτικών του ίδιου κλάδου ή ειδικότητας, προηγείται ο παλαιότερος οργανικά τοποθετηθείς στη σχολική μονάδα. Το ίδιο ισχύει και για τις περιπτώσεις εκπαιδευτικών διαφορετικών κλάδων ή ειδικοτήτων με οργανική τοποθέτηση στην ίδια σχολική μονάδα, οι οποίοι έχουν ώρες μαθημάτων σε κοινή Α’ ανάθεση.

Γ. Στην κάλυψη των ωρών των μαθημάτων Β’ ανάθεσης, μεταξύ εκπαιδευτικών του ίδιου κλάδου ή ειδικότητας, προηγείται ο παλαιότερος οργανικά τοποθετηθείς στη σχολική μονάδα. Το ίδιο ισχύει και για τις περιπτώσεις εκπαιδευτικών διαφορετικών κλάδων ή ειδικοτήτων με οργανική τοποθέτηση στην ίδια σχολική μονάδα, οι οποίοι έχουν ώρες μαθημάτων σε κοινή Β’ ανάθεση.

Δ. Τα μαθήματα ανατίθενται στους εκπαιδευτικούς με την εξής σειρά προτεραιότητας:

Ο/Η εκπαιδευτικός διδάσκει:

α) Στο σχολείο όπου είναι τοποθετημένος/η οργανικά ή προσωρινά:

1. Μαθήματα της πρώτης ανάθεσης της βασικής ειδικότητας
2. μαθήματα της δεύτερης ανάθεσης της βασικής ειδικότητας
3. μαθήματα της δεύτερης ειδικότητας (σε α’ και β’ ανάθεση)

β) σε τυχόν συστεγαζόμενη σχολική μονάδα ή σε σχολική μονάδα του ίδιου συγκροτήματος:

1. Μαθήματα της πρώτης ανάθεσης της βασικής ειδικότητας
2. μαθήματα της δεύτερης ανάθεσης της βασικής ειδικότητας
3. μαθήματα της δεύτερης ειδικότητας (σε α’ και β’ ανάθεση)

γ) σε σχολική μονάδα της ίδιας ομάδας σχολείων:

1. Μαθήματα της πρώτης ανάθεσης της βασικής ειδικότητας
2. μαθήματα της δεύτερης ανάθεσης της βασικής ειδικότητας
3. μαθήματα της δεύτερης ειδικότητας (σε α’ και β’ ανάθεση)

δ) σε σχολική μονάδα όμορης ομάδας σχολείων:

1. Μαθήματα της πρώτης ανάθεσης της βασικής ειδικότητας
2. μαθήματα της δεύτερης ανάθεσης της βασικής ειδικότητας
3. μαθήματα της δεύτερης ειδικότητας (σε α’ και β’ ανάθεση)

ε) σε σχολική μονάδα της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης:

1. Μαθήματα της πρώτης ανάθεσης της βασικής ειδικότητας
2. μαθήματα της δεύτερης ανάθεσης της βασικής ειδικότητας
3. μαθήματα της δεύτερης ειδικότητας (σε α’ και β’ ανάθεση).

Ε. Η Τρίτη (Γ’ ) Ανάθεση αφορά στη βασική ειδικότητα και ενεργοποιείται μετά την 30η Σεπτεμβρίου, με απόφαση του ΠΥΣΔΕ, για τυχόν κενά που δεν έχουν καλυφθεί, με την ίδια σειρά που ακολουθείται στην περίπτωση της πρώτης και δεύτερης ανάθεσης. Επίσης, μετά την 30η Σεπτεμβρίου, εφόσον υπάρχουν διδακτικές ώρες που δεν έχουν καλυφθεί στο σχολείο ή στο σχολικό συγκρότημα ή στα όμορα σχολεία ή σε άλλα σχολεία της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης, τότε οι διδακτικές ώρες της δεύτερης ανάθεσης ή της δεύτερης ειδικότητας μπορούν να υπερβούν τις έντεκα (11), μετά από σχετική απόφαση του ΠΥΣΔΕ.

Η ισχύς της παρούσας αρχίζει από το σχολικό έτος 2026-2027.

Σοφία Ζαχαράκη: Η Μαθητεία είναι μια δυναμική εκπαιδευτική διαδρομή που δημιουργεί πραγματικές προοπτικές επαγγελματικής εξέλιξης για τους αποφοίτους των ΕΠΑ.Λ. - Καλούμε τις επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν τον θεσμό

Το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού μέσω της Γενικής Γραμματείας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Διά Βίου Μάθησης απευθύνει ανοικτή πρόσκληση προς τις επιχειρήσεις και τους φορείς του ιδιωτικού τομέα για την υποβολή θέσεων μαθητείας για την περίοδο 2026–2027.

Η φετινή διαδικασία ξεκινά νωρίτερα από κάθε άλλη χρονιά και ακολουθεί την πρόσκληση προς τους δημόσιους φορείς, με στόχο την ακόμη μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στον θεσμό της μαθητείας αποφοίτων ΕΠΑ.Λ./ Π.ΕΠΑ.Λ. σε ολόκληρη τη χώρα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενίσχυση των ευκαιριών για νέους και νέες που ζουν και δραστηριοποιούνται σε όλη την Ελλάδα προσδοκώντας αντίστοιχη συμμετοχή στη νησιωτική, ορεινή και ακριτική Ελλάδα.

Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη δήλωσε: «Η Μαθητεία αποτελεί σήμερα μία από τις σημαντικότερες δημόσιες πολιτικές για τη σύνδεση της επαγγελματικής εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και την πραγματική οικονομία. Η συνεχής ενίσχυση της χρηματοδότησης του θεσμού, με συνολικό προϋπολογισμό πλέον 182,1 εκατομμύρια ευρώ, αποτυπώνει τη σταθερή πολιτική μας βούληση να επενδύσουμε ακόμη περισσότερο στους νέους ανθρώπους, στις δεξιότητές τους και στις σύγχρονες ανάγκες της παραγωγής. Το “Μεταλυκειακό Έτος – Τάξη Μαθητείας” έχει πλέον καθιερωθεί ως μια δυναμική εκπαιδευτική διαδρομή που δημιουργεί πραγματικές προοπτικές επαγγελματικής εξέλιξης για τους αποφοίτους των ΕΠΑ.Λ.

Σήμερα καλούμε τις επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα να συμμετάσχουν ενεργά σε αυτή τη μεγάλη εθνική προσπάθεια και να συμβάλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση των αυριανών πιστοποιημένων επαγγελματιών της χώρας. Η συνεργασία του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος και του ιδιωτικού τομέα στη Μαθητεία αποτελεί επένδυση με ισχυρό κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα, καθώς προσφέρει στους νέους πολύτιμη μάθηση σε πραγματικό χώρο εργασίας,  αυξάνει το ποσοστό άμεσης απασχολησιμότητά τους ακόμη και στον ίδιο εργοδότη της μαθητείας και ταυτόχρονα δίνει στις επιχειρήσεις επαφή με ανθρώπινο δυναμικό με σύγχρονες γνώσεις και δεξιότητες».

Καθοριστική σε αυτή την προσπάθεια είναι και η συμβολή των εκπαιδευτικών των ΕΠΑ.Λ. και των Π.ΕΠΑ.Λ., οι οποίοι στηρίζουν με συνέπεια και υψηλή επιστημονική επάρκεια την επιτυχή υλοποίηση του θεσμού. Συνεχίζουμε όλοι μαζί να ενδυναμώνουμε τη Μαθητεία ως έναν θεσμό ποιότητας, κοινωνικής κινητικότητας και αναπτυξιακής προοπτικής για τη χώρα. Η επένδυση στη Μαθητεία είναι επένδυση στο μέλλον της ελληνικής οικονομίας και της νέας γενιάς.

Η μαθητεία αποτελεί έναν σύγχρονο και δυναμικό θεσμό που συνδέει ουσιαστικά την εκπαίδευση με την αγορά εργασίας, δίνοντας τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να επενδύσουν σε νέους επαγγελματίες και να συμβάλουν ενεργά στην ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού με σύγχρονες γνώσεις και δεξιότητες, που καταλήγουν σε αναγνωρισμένα προσόντα Επιπέδου 5 του ΕΠΠ.

Ο Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κ. Κωνσταντίνος Βλάσης αναφέρει: «Η Μαθητεία δίνει στους νέους τη δυνατότητα να κάνουν ένα ουσιαστικό και πιο ασφαλές πρώτο βήμα στον χώρο εργασίας, αποκτώντας εμπειρία, συνέπεια και εξοικείωση με τις πραγματικές απαιτήσεις της καθημερινής εργασιακής ζωής. Παράλληλα, συμβάλλει στη σταδιακή μετάβαση από την εκπαίδευση στην απασχόληση με όρους που ενισχύουν την αυτονομία και την προσωπική εξέλιξη των μαθητευόμενων.

Η σημαντική ανταπόκριση των επιχειρήσεων την προηγούμενη χρονιά δείχνει ότι η Μαθητεία εξελίσσεται σε έναν θεσμό με ουσιαστικό αντίκτυπο τόσο για τους νέους όσο και για την παραγωγική λειτουργία των επιχειρήσεων. Η διεύρυνση των διαθέσιμων θέσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε ακόμη περισσότεροι απόφοιτοι των ΕΠΑ.Λ. να αποκτήσουν πολύτιμη εμπειρία και νέες δυνατότητες για το μέλλον τους. Κάθε νέα θέση μαθητείας αποτελεί μια ουσιαστική πράξη εμπιστοσύνης προς τη νέα γενιά και μια επένδυση στις δυνατότητες, τις δεξιότητες και τη δημιουργικότητά της».

Οι ιδιωτικοί φορείς που επιθυμούν να στηρίξουν και φέτος τον θεσμό της μαθητείας —ο οποίος αποτελεί ένα από τα πλέον σύγχρονα και καινοτόμα μοντέλα εκπαίδευσης ενηλίκων στην Ευρώπη— καλούνται να καταχωρίσουν τις διαθέσιμες θέσεις τους μέσω του Πληροφοριακού Συστήματος e-mathiteia https://e-mathiteia.minedu.gov.gr ακολουθώντας τις αναρτημένες οδηγίες  στην ενότητα «Διεπαφή  Επιχειρήσεων».

Καταληκτική ημερομηνία υποβολής ορίζεται η Δευτέρα 31 Αυγούστου 2026 και ώρα 23:59 (έναρξη τμημάτων τον Οκτώβριο του 2026).

Από την Τρίτη 1/9/2026 έως τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων των υποψηφίων μαθητευόμενων, οι φορείς του Ιδιωτικού τομέα θα έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν μόνο δεσμευμένες θέσεις. Επισημαίνεται ότι δεν θα δοθεί παράταση στην προθεσμία καταχώρισης θέσεων.

Η ενίσχυση της μαθητείας αποτελεί σταθερή προτεραιότητα του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, με στόχο τη δημιουργία περισσότερων και ποιοτικότερων επαγγελματικών ευκαιριών για τους νέους και την ισχυρότερη σύνδεση της επαγγελματικής εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας.

Για περισσότερες πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ανατρέχουν στο σχετικό Ενημερωτικό Σημείωμα για  Ιδιώτες της περιόδου 2026–2027.

Νέο πλαίσιο λειτουργίας αποκτά το Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης – ΕΠΠΑΙΚ της ΑΣΠΑΙΤΕ, μετά τη δημοσίευση της σχετικής απόφασης στο ΦΕΚ.

Η απόφαση τροποποιεί τον κανονισμό του προγράμματος και αφορά το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027, φέρνοντας αλλαγές στη φοίτηση, στις απουσίες, στις εξετάσεις, στην πρακτική άσκηση και στη διαδικασία χορήγησης του πιστοποιητικού παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας.

Ποιους αφορά το ΕΠΠΑΙΚ της ΑΣΠΑΙΤΕ

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς και υποψήφιους εκπαιδευτικούς που διαθέτουν τίτλο σπουδών από:

• ΑΕΙ και πρώην ΤΕΙ,
• στρατιωτικές σχολές,
• σχολές Ελληνικής Αστυνομίας, Πυροσβεστικού και Λιμενικού,
• Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού,
• Ανώτερες Σχολές Τουριστικής Εκπαίδευσης,
• αναγνωρισμένα ιδρύματα του εξωτερικού μέσω ΔΟΑΤΑΠ/ΔΙΚΑΤΣΑ.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος, οι απόφοιτοι λαμβάνουν Πιστοποιητικό Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας.

Διάρκεια και πρόγραμμα σπουδών

Το ΕΠΠΑΙΚ διαρκεί δύο εξάμηνα, από την 1η Σεπτεμβρίου έως την 31η Αυγούστου του επόμενου έτους.

Κάθε εξάμηνο περιλαμβάνει:

• 13 εβδομάδες διδασκαλίας,
• 1 εβδομάδα αναπληρώσεων,
• 1 εβδομάδα εξετάσεων.

Το σύνολο των υποχρεωτικών ωρών του προγράμματος φτάνει τις 343 ώρες.

Τα μαθήματα πραγματοποιούνται κυρίως απογευματινές ώρες, με έναρξη όχι νωρίτερα από τις 16:00 τις εργάσιμες ημέρες.

Υποχρεωτική παρακολούθηση και όριο απουσιών

Η φοίτηση στο ΕΠΠΑΙΚ είναι υποχρεωτική. Για να θεωρηθεί επαρκής η παρακολούθηση σε κάθε μάθημα, ο σπουδαστής πρέπει να έχει παρακολουθήσει τουλάχιστον τα 3/4 των ωρών διδασκαλίας.

Όποιος έχει ανεπαρκή φοίτηση σε μάθημα:

• δεν συμμετέχει στην τελική γραπτή εξέταση,
• πρέπει να παρακολουθήσει ξανά το μάθημα το αντίστοιχο εξάμηνο του επόμενου έτους.

Οι απουσίες υπολογίζονται από την πρώτη ημέρα έναρξης των μαθημάτων.

Σε περίπτωση ασθένειας, μπορεί να δικαιολογηθούν έως δύο επιπλέον διδακτικές ώρες, εφόσον ο σπουδαστής προσκομίσει τα απαραίτητα αποδεικτικά έγγραφα.

Διαγραφή από το πρόγραμμα

Ο νέος κανονισμός προβλέπει ότι οι σπουδαστές πρέπει να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους μέσα σε τέσσερα συνεχόμενα εξάμηνα από την αρχική εγγραφή.

Σε διαφορετική περίπτωση, διαγράφονται αυτοδικαίως από το πρόγραμμα.

Παράλληλα, αν κάποιος διαγραφεί, δεν δικαιούται επιστροφή των διδάκτρων που έχει ήδη καταβάλει.

Πώς θα γίνεται η αξιολόγηση στα μαθήματα

Η αξιολόγηση των θεωρητικών μαθημάτων γίνεται με συνδυασμό προόδου και τελικής γραπτής εξέτασης.

Ο τελικός βαθμός προκύπτει ως εξής:

• 40% από τον βαθμό προόδου
• 60% από την τελική γραπτή εξέταση

Ωστόσο, για να υπολογιστεί ο βαθμός του μαθήματος, ο σπουδαστής πρέπει να γράψει τουλάχιστον 4 στην τελική εξέταση.

Βάση επιτυχίας για κάθε μάθημα παραμένει το 5.

Επαναληπτικές εξετάσεις

Οι σπουδαστές έχουν δικαίωμα συμμετοχής σε δύο εξεταστικές περιόδους για τα μαθήματα κάθε εξαμήνου.

Όσοι αποτύχουν ή δεν μπορέσουν να συμμετάσχουν στην κανονική εξεταστική, αλλά έχουν επαρκή φοίτηση, μπορούν να λάβουν μέρος:

• στις επαναληπτικές εξετάσεις του ίδιου ακαδημαϊκού έτους,
• ή στις αντίστοιχες εξετάσεις του επόμενου ακαδημαϊκού έτους.

Σε αυτή την περίπτωση διατηρούν τον βαθμό προόδου.

Πρακτική Άσκηση Διδασκαλίας

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει ο κανονισμός στην Πρακτική Άσκηση Διδασκαλίας – ΠΑΔ.

Οι σπουδαστές πρέπει να συμμετέχουν σε όλες τις προβλεπόμενες δραστηριότητες, όπως:

• μικροδιδασκαλίες,
• προκαταρκτικές διδασκαλίες,
• παρακολουθήσεις διδασκαλιών,
• εξωτερική πρακτική σε πραγματική σχολική τάξη.

Η επιτυχής ολοκλήρωση των ΠΑΔ του Α’ εξαμήνου αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή στις ΠΑΔ του Β’ εξαμήνου.

Η εξωτερική πρακτική πραγματοποιείται σε σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, δηλαδή σε:

• Γυμνάσια,
• ΓΕΛ,
• ΕΠΑΛ.

Εισαγωγή με ηλεκτρονική κλήρωση

Η εισαγωγή στο ΕΠΠΑΙΚ γίνεται μέσω δημόσιας ηλεκτρονικής κλήρωσης.

Κάθε χρόνο η ΑΣΠΑΙΤΕ δημοσιεύει πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, στην οποία καθορίζονται:

• οι προθεσμίες αιτήσεων,
• οι πόλεις λειτουργίας,
• ο αριθμός εισακτέων ανά πόλη,
• οι κατηγορίες υποψηφίων,
• το ύψος των διδάκτρων,
• η διαδικασία πληρωμής,
• ο τρόπος διεξαγωγής της κλήρωσης.

Η ενημέρωση των υποψηφίων γίνεται αποκλειστικά μέσω της ιστοσελίδας aspete.gr, με ευθύνη των ίδιων των ενδιαφερομένων.

Δίδακτρα και εγγραφές

Το ΕΠΠΑΙΚ παραμένει αυτοχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα. Τα δίδακτρα και ο τρόπος καταβολής τους καθορίζονται κάθε χρόνο στην πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος.

Οι σπουδαστές καταβάλλουν δίδακτρα:

• κατά την αρχική εγγραφή,
• κατά την ανανέωση εγγραφής για το Β’ εξάμηνο.

Όσοι δεν ανανεώσουν εμπρόθεσμα την εγγραφή τους ή δεν καταβάλουν τη δεύτερη δόση των διδάκτρων, διαγράφονται από το πρόγραμμα.

Τι ισχύει για τις μετεγγραφές

Ο κανονισμός ξεκαθαρίζει ότι δεν επιτρέπεται μετεγγραφή σπουδαστή από πόλη σε πόλη.

Κατ’ εξαίρεση, μπορεί να εγκριθεί μετεγγραφή με απόφαση της Διοικούσας Επιτροπής, σε περιπτώσεις διορισμού ως μόνιμου ή αναπληρωτή εκπαιδευτικού, καθώς και σε περιπτώσεις διορισμού, μετάθεσης ή απόσπασης σε φορείς του Δημοσίου ή του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Πώς βαθμολογείται το πιστοποιητικό

Ο τελικός βαθμός του πιστοποιητικού προκύπτει από τον μέσο όρο των βαθμών όλων των εξαμηνιαίων μαθημάτων.

Ο χαρακτηρισμός αποδίδεται ως εξής:

• 5,0 έως 6,4: Καλώς
• 6,5 έως 8,4: Λίαν Καλώς
• 8,5 έως 10: Άριστα

Γιατί είναι σημαντικές οι αλλαγές

Ο νέος κανονισμός του ΕΠΠΑΙΚ ΑΣΠΑΙΤΕ αυστηροποιεί τη φοίτηση, οργανώνει πιο αναλυτικά την πρακτική άσκηση και ενισχύει τον έλεγχο της αξιολόγησης.

Για τους υποψήφιους εκπαιδευτικούς, αυτό σημαίνει ότι η απόκτηση παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας απαιτεί πλέον πιο συστηματική παρουσία, καλύτερη προετοιμασία και συνέπεια σε όλες τις υποχρεώσεις του προγράμματος.

ΤΟ ΦΕΚ ΕΔΩ 

Το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Διαχείρισης Προσωπικού (ΟΠΣΥΔ) προχώρησε σε αναλυτική ενημέρωση σχετικά με τη διαδικασία υποβολής αιτημάτων επικαιροποίησης στοιχείων και μεταφόρτωσης δικαιολογητικών για τις προκηρύξεις 1ΓΕ/2026 και 2ΓΕ/2026 του Α.Σ.Ε.Π., καθώς και για τη διαχείριση των Πιστοποιητικών Οικογενειακής Κατάστασης.

Διαδικασία υποβολής δικαιολογητικών

Οι υποψήφιοι/ες που συμμετέχουν στις προκηρύξεις 1ΓΕ/2026 (ΦΕΚ 21/τ. Α.Σ.Ε.Π./29.04.2026) και 2ΓΕ/2026 (ΦΕΚ 22/τ. Α.Σ.Ε.Π./29.04.2026) καλούνται να υποβάλουν ηλεκτρονικά αιτήματα επικαιροποίησης και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά στο ΟΠΣΥΔ από την Τρίτη 12 Μαΐου 2026 και ώρα 08:00 έως και την Παρασκευή 29 Μαΐου 2026 και ώρα 14:00.

Σε περίπτωση που δεν απαιτείται καμία επικαιροποίηση στοιχείων, οι υποψήφιοι δεν υποχρεούνται να καταχωρίσουν εκ νέου στοιχεία αιτήσεων που έχουν ήδη υποβληθεί στην πλατφόρμα του Α.Σ.Ε.Π. Για τη σωστή υποβολή, συνιστάται η μελέτη του σχετικού εγχειριδίου οδηγιών.

Πιστοποιητικά Οικογενειακής Κατάστασης

Για τη μοριοδότηση κοινωνικών κριτηρίων (τέκνα ή αναπηρία συζύγου/τέκνου), απαιτείται υποχρεωτικά η υποβολή αιτήματος επικαιροποίησης.

Τα Πιστοποιητικά Οικογενειακής Κατάστασης για τους ημεδαπούς υποψηφίους θα αναζητούνται πλέον αυτεπάγγελτα από την υπηρεσία. Για τον λόγο αυτό, είναι απαραίτητο τα προσωπικά στοιχεία (ονοματεπώνυμο, στοιχεία γονέων και ημερομηνία γέννησης) που είναι καταχωρισμένα στο ΟΠΣΥΔ να ταυτίζονται πλήρως με τα στοιχεία του δημοτολογίου.

Επισημαίνεται ότι σε περίπτωση μη υποβολής σχετικού αιτήματος, δεν θα πραγματοποιείται αναζήτηση του πιστοποιητικού και δεν θα λαμβάνεται υπόψη το αντίστοιχο κοινωνικό κριτήριο.

Προκηρύξεις Α.Σ.Ε.Π. – Χρονοδιάγραμμα

Το Υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε την έκδοση των προκηρύξεων 1ΓΕ/2026 και 2ΓΕ/2026, που αφορούν την κατάταξη υποψήφιων εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, κατά κλάδο και ειδικότητα.

Η προθεσμία υποβολής ηλεκτρονικών αιτήσεων συμμετοχής στο Α.Σ.Ε.Π. ορίζεται από την Τρίτη 12 Μαΐου 2026 και ώρα 08:00 έως και την Τετάρτη 27 Μαΐου 2026 και ώρα 14:00.

Παράλληλα, η διαδικασία επικαιροποίησης φακέλου στο ΟΠΣΥΔ, σύμφωνα με την ισχύουσα υπουργική απόφαση, ολοκληρώνεται στις 29 Μαΐου 2026.

Επισημάνσεις

Οι υποψήφιοι καλούνται να τηρήσουν αυστηρά τις προθεσμίες και να ελέγξουν με προσοχή την ορθότητα των στοιχείων τους, προκειμένου να αποφευχθούν προβλήματα στη διαδικασία αξιολόγησης και μοριοδότησης.

ΘΕΜΑ: Τροποποίηση της υπό στοιχεία 81473/Δ6/03.07.2025 απόφασης της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού «Επιλογή Διδακτικού Προσωπικού για τοποθέτηση με θητεία σε Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία» (Β΄ 3528).

Άρθρο 1

Τροποποίηση άρθρου 15 της με στοιχεία 81473/Δ6/03.07.2025 απόφασης της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού «Επιλογή Διδακτικού Προσωπικού για τοποθέτηση με θητεία σε Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία» (Β΄ 3528)

Το άρθρο 15 της με στοιχεία 81473/Δ6/03.07.2025 απόφασης της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού «Επιλογή Διδακτικού Προσωπικού για τοποθέτηση με θητεία σε Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία» (Β΄ 3528) τροποποιείται ως εξής: α) στην περ. γ) της παρ. 2 μετά τη φράση «και έχουν τα προσόντα» προστίθεται η φράση «της παρ. 2» και β) προστίθεται νέα παρ. 3, και το άρθρο 15 διαμορφώνεται ως εξής:

«Άρθρο 15

Τοποθέτηση

1. Η τοποθέτηση των εκπαιδευτικών σε ΔΗΜ.Ω.Σ. γίνεται έως το τέλος κάθε σχολικού έτους, με απόφαση του/της Προϊσταμένου/νης της Γενικής Διεύθυνσης Εκπαιδευτικού Προσωπικού Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, λαμβάνοντας υπόψη τη σειρά κατάταξης των εκπαιδευτικών στον οικείο αξιολογικό πίνακα κατάταξης της παρ. 1 του άρθρου 14 και τις δηλωθείσες προτιμήσεις.

2. Λειτουργικά κενά που προκύπτουν, για οποιονδήποτε λόγο, κατά την έναρξη ή κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους, σε σχολική μονάδα του ΔΗΜ.Ω.Σ., καλύπτονται:

α) με διδακτικό προσωπικό άλλων σχολικών μονάδων του Δικτύου ΔΗΜ.ΩΣ. ή του Δικτύου Πρότυπων και Πειραματικών Δημόσιων Σχολείων, οι οποίοι δεν συμπληρώνουν το υποχρεωτικό διδακτικό τους ωράριο,

β) αν δεν είναι δυνατή η κάλυψη των κενών, σύμφωνα με τη διαδικασία του πρώτου εδαφίου, τα λειτουργικά κενά καλύπτονται με αποσπάσεις εκπαιδευτικών που υπηρετούν στην οικεία Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης και βρίσκονται στον τελικό πίνακα κατάταξης του άρθρου 14. H απόσπαση πραγματοποιείται για ένα (1) διδακτικό έτος με απόφαση του οικείου Περιφερειακού Διευθυντή/ντριας Εκπαίδευσης. Οι ως άνω εκπαιδευτικοί δεν διαγράφονται από τον πίνακα του άρθρου 14 για τοποθέτηση με θητεία σε ΔΗΜ.Ω.Σ. κατά τη διάρκεια ισχύος του πίνακα,

γ) αν δεν είναι δυνατή η κάλυψη των κενών σύμφωνα με τη διαδικασία του δεύτερου εδαφίου, τότε αποσπώνται εκπαιδευτικοί, που υπηρετούν σε σχολεία της οικείας Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης, και έχουν τα προσόντα της παραγράφου 2 του άρθρου 4 σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 16.

3. Στην περίπτωση ύπαρξης παράλληλων αιτήσεων για πλήρωση κενών θέσεων με θητεία σε Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία και σε Πρότυπα/Πειραματικά Σχολεία για το ίδιο σχολικό έτος, ο/η υποψήφιος/α αμέσως μετά την υποβολή της δεύτερης χρονικά αίτησης υποχρεούται να δηλώσει τη σειρά προτίμησης για το σύνολο των σχολικών μονάδων και των δύο αιτήσεων αναμειγνύοντας, αν το επιθυμεί, σχολικές μονάδες και των δύο τύπων (Πρότυπα/Πειραματικά και Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία), χωρίς όμως να μεταβάλει την ήδη δηλωθείσα σειρά προτίμησης σε κάθε αίτηση χωριστά. Αν ο/η εκπαιδευτικός τοποθετηθεί με θητεία σε σχολική μονάδα της επιλογής του διαγράφεται από τους πίνακες των μη τοποθετημένων και των δυο τύπων σχολικών μονάδων.»

Άρθρο 2

Έναρξη Ισχύος

Η παρούσα ισχύει από την δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Κατά τα λοιπά, εξακολουθεί να ισχύει η υπό στοιχεία 81473/Δ6/03.07.2025 (Β΄3528) Υπουργική Απόφαση της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.

Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Συνέδριο του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού –  ΓΓΕΕ  με θέμα «Γραμματισμός στις ειδήσεις για τους νέους: πλοήγηση στον κόσμο της πληροφορίας και των ψηφιακών μέσων», για το πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες»

Από τη σχολική τάξη μέχρι τον ψηφιακό κόσμο της ενημέρωσης, εκατοντάδες μαθητές και μαθήτριες ανέπτυξαν τη δική τους «πυξίδα» αξιολόγησης της πληροφορίας μέσα από το πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες – Γραμματισμός στις Ειδήσεις για Νέους», η πιλοτική εφαρμογή του οποίου κορυφώθηκε την Παρασκευή 8 Μαΐου, στη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, στην Αθήνα, με ένα μεγάλο συνέδριο, όπου παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματά του.

Το πρόγραμμα, που υλοποιείται σε συνεργασία του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ανέδειξε καλές πρακτικές και κατέδειξε τις προοπτικές για την περαιτέρω ανάπτυξη του Γραμματισμού στα Μέσα Ενημέρωσης στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη δήλωσε: «Η σημερινή παρουσίαση των εργασιών μαθητών και μαθητριών από κάθε γωνιά της Ελλάδας, στο πλαίσιο του προγράμματος «Γραμματισμός στις Ειδήσεις για Νέους – Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες», απέδειξε περίτρανα ότι το σύγχρονο σχολείο δεν μπορεί και δεν περιορίζεται στη στείρα μετάδοση γνώσεων, αλλά καλλιεργεί την κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα και την ενεργό συμμετοχή των νέων σε ό,τι καθορίζει τη ζωή τους όπως είναι ακόμη και η πολιτική. Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη και ο ψηφιακός όγκος πληροφορίας μεταβάλλουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ενημερωνόμαστε και επικοινωνούμε, η ικανότητα των νέων να αξιολογούν, να διασταυρώνουν και να επεξεργάζονται υπεύθυνα την πληροφορία αποτελεί θεμελιώδη δημοκρατική και παιδαγωγική ανάγκη.

Το πρόγραμμα «Κριτικοί Αναγνώστες», που υλοποιήθηκε σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, έδωσε στους μαθητές και στις μαθήτριες τη δυνατότητα να μετατραπούν από παθητικοί δέκτες πληροφορίας σε ενεργούς δημιουργούς περιεχομένου και γνώσης, μέσα από podcasts, σχολικές εφημερίδες, έρευνες και δράσεις ενημέρωσης. Η ενίσχυση της φιλαναγνωσίας, η αξιοποίηση νέων ψηφιακών εργαλείων μάθησης και η σύνδεση της εκπαιδευτικής διαδικασίας με δεξιότητες όπως η επιχειρηματολογία, η συνεργασία και η κριτική επεξεργασία των πληροφοριών αποτελούν βασικές προτεραιότητες της εκπαιδευτικής πολιτικής. Το σχολείο της νέας εποχής οφείλει να προετοιμάζει πολίτες που δεν αναπαράγουν άκριτα τον ψηφιακό θόρυβο, αλλά μπορούν να σκέφτονται καθαρά, να συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο με υπευθυνότητα και να διαμορφώνουν τεκμηριωμένη άποψη. Θερμές ευχαριστίες στους εκπαιδευτικούς, στους συνεργαζόμενους φορείς, στην επιστημονική ομάδα του ΑΠΘ και κυρίως στους μαθητές και στις μαθήτριες που απέδειξαν στην πράξη ότι η παιδεία παραμένει η ισχυρότερη άμυνα της δημοκρατίας απέναντι στην παραπληροφόρηση και την επιφανειακή γνώση.»

Από το βήμα του συνεδρίου, ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, συνεχάρη τον καθηγητή Νίκο Παναγιώτου για την ιδέα και τον σχεδιασμό του προγράμματος, καθώς και όλους τους μαθητές και εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν.

Όπως τόνισε χαρακτηριστικά: «Το πρόγραμμα “Καλλιεργώντας κριτικούς αναγνώστες” είναι μία από τις προσπάθειες που έχουν γίνει για να αντιμετωπίσουμε μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις της εποχής μας, την κρίση της παραπληροφόρησης. Η παραπληροφόρηση πρέπει να χτυπηθεί αποφασιστικά, με αισιόδοξη προσέγγιση και αυτοπεποίθηση και με πρωτεργάτες τους ανθρώπους της κοινωνίας των πολιτών, τους ανθρώπους που είναι στα σχολεία, κάθε καθηγήτρια και καθηγητή, τις μαθήτριες, τους μαθητές, τις φοιτήτριες, τους φοιτητές, τους γονείς, τους παππούδες και τις γιαγιάδες. Δεν είναι ζήτημα μόνο ενός κόμματος ή μιας κυβέρνησης. Βασικές προτεραιότητες είναι όλες αυτές οι πρωτοβουλίες για μια διαφορετική προσέγγιση στο διαδίκτυο, χωρίς ποτέ να αμφισβητούμε την ελεύθερη έκφραση και την ελεύθερη γνώμη, αλλά σίγουρα με κανόνες. Μεταξύ αυτών και η συζήτηση που εξελίσσεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την άρση της ανωνυμίας στο διαδίκτυο, όχι της ψευδωνυμίας, ώστε κάθε λογαριασμός να αντιστοιχεί σε υπαρκτά στοιχεία. Όμως με καθαρά κατασταλτικά ή ρυθμιστικά μέτρα δεν έχει λυθεί ποτέ κανένα πρόβλημα. Αυτό που έχει σημασία είναι πριν από κάθε αξιολόγηση και πριν από κάθε συμπέρασμα, να προηγείται ένας γρήγορος έλεγχος, ένα fact checking».

Ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρης Κιρμικίρογλου, δήλωσε επίσης από την πλευρά του: «Σε έναν κόσμο γεμάτο οθόνες, τεχνητή νοημοσύνη, fake news και ρητορική μίσους, μαθητές γυμνασίων και λυκείων συμμετείχαν στο καινοτόμο και πρωτοποριακό για τα ευρωπαϊκά δεδομένα πρόγραμμα κριτικής σκέψης “Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες”. Προχωράμε στην υλοποίηση Εθνικής Στρατηγικής για την Παιδεία στα Μέσα, η οποία θέτει στο επίκεντρο τη γνώση, τον διάλογο και την ενίσχυση της κριτικής σκέψης των νέων».

Απηύθυνε, δε, θερμές ευχαριστίες στους συντελεστές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ιδίως στον επιστημονικά υπεύθυνο, καθηγητή Νίκο Παναγιώτου, στο Υπουργείο Παιδείας, καθώς και στα στελέχη της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης που συνέβαλαν στην υλοποίηση του προγράμματος.

Ο Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης, Δημήτρης Μαστρογεωργίου, δήλωσε: «Η συζήτηση για το μέλλον της δημοκρατίας, της εκπαίδευσης και της κοινωνικής συνοχής περνά πλέον μέσα από την έννοια του γραμματισμού για το μέλλον — της ικανότητας δηλαδή των πολιτών να κατανοούν, να ερμηνεύουν και να προετοιμάζονται για τις μεγάλες αλλαγές που φέρνουν η τεχνητή νοημοσύνη, οι ψηφιακές τεχνολογίες και ο μετασχηματισμός της πληροφορίας. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η κριτική σκέψη, ο γραμματισμός στα μέσα ενημέρωσης και η υπεύθυνη χρήση της πληροφορίας δεν αποτελούν απλώς εκπαιδευτικές δεξιότητες, αλλά βασικές προϋποθέσεις δημοκρατικής ανθεκτικότητας και ενεργού πολιτειότητας. Το πρόγραμμα “Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες” αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό παράδειγμα του πώς η Ελλάδα μπορεί να τοποθετηθεί στην πρωτοπορία ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών που συνδέουν την εκπαίδευση με τις δεξιότητες του μέλλοντος. Μέσα από τη συνεργασία της Πολιτείας, της ακαδημαϊκής κοινότητας και των σχολείων, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε οι νέοι άνθρωποι να μην είναι παθητικοί καταναλωτές ψηφιακού περιεχομένου, αλλά ενεργοί, ενημερωμένοι και συνειδητοποιημένοι πολίτες του αύριο».

Από την πλευρά του, ο καθηγητής Νίκος Παναγιώτου, υπογράμμισε ότι η υλοποίηση του «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες» ανέδειξε με σαφήνεια τη σημασία της συστηματικής καλλιέργειας του Γραμματισμού στα Μέσα Ενημέρωσης στο σχολικό περιβάλλον, τονίζοντας πως οι μαθητές και οι μαθήτριες μπορούν να λειτουργήσουν ως κριτικοί αναγνώστες της πληροφορίας, όταν τους δοθούν τα κατάλληλα εργαλεία και η απαραίτητη καθοδήγηση. Η υλοποίηση του προγράμματος που ήταν αποτέλεσμα συστηματικής ακαδημαϊκής εργασίας καθώς διδάσκω το αντικείμενο από το 2009, ανέδειξε με τον πιο σαφή τρόπο ότι ο Γραμματισμός στα Μέσα δεν αποτελεί πλέον μια συμπληρωματική δεξιότητα, αλλά θεμελιώδη προϋπόθεση δημοκρατικής παιδείας. Οι μαθήτριες και οι μαθητές δεν λειτούργησαν ως παθητικοί δέκτες πληροφοριών, αλλά ως ενεργοί αναγνώστες, ικανοί να αναλύουν, να αμφισβητούν και να αξιολογούν το περιεχόμενο που καταναλώνουν καθημερινά», σημείωσε. Υπογράμμισε, δε, πως «η εμπειρία του προγράμματος επιβεβαιώνει ότι η εκπαίδευση μπορεί και πρέπει να εξοπλίσει τη νέα γενιά με εργαλεία κριτικής σκέψης απέναντι στην παραπληροφόρηση και τον καταιγισμό ψηφιακού περιεχομένου. Η συνεργασία εκπαιδευτικών, μαθητών και πανεπιστημιακής κοινότητας δείχνει τον δρόμο για τη συστηματική ένταξη του γραμματισμού στα μέσα στη σχολική πράξη, με τρόπο βιωματικό και ουσιαστικό».

Στο πλαίσιο του συνεδρίου, σχολικές μονάδες από όλη την Ελλάδα παρουσίασαν έργα που υλοποίησαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος, τόσο με φυσική παρουσία όσο και διαδικτυακά, αναδεικνύοντας τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία και την ενεργή συμμετοχή της μαθητικής κοινότητας. Το πρόγραμμα πλαισιώθηκε επίσης από θεματικά πάνελ με τη συμμετοχή ακαδημαϊκών, εκπαιδευτικών και δημοσιογράφων, οι οποίοι ανέλυσαν τις προκλήσεις της σύγχρονης ενημέρωσης και τον ρόλο της εκπαίδευσης στην καλλιέργεια κριτικά σκεπτόμενων και ενεργών πολιτών.

Η ολοκλήρωση του προγράμματος επιβεβαιώνει τη σημασία της συστηματικής εκπαίδευσης των νέων στον γραμματισμό των ειδήσεων, σε μια εποχή όπου η πληροφορία διακινείται ταχύτατα και συχνά χωρίς επαρκή έλεγχο, αναδεικνύοντας παράλληλα την ανάγκη συνέχισης και ενίσχυσης αντίστοιχων δράσεων.

Στην τελική ευθεία εισέρχεται η σχολική χρονιά στα Γυμνάσια της χώρας, με μαθητές και γονείς να αναμένουν τις ημερομηνίες-κλειδιά για την ολοκλήρωση των μαθημάτων, την ανακοίνωση των βαθμολογιών και τη διεξαγωγή των εξετάσεων.

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του Υπουργείου Παιδείας, τα μαθήματα στα Γυμνάσια ολοκληρώνονται την Τετάρτη 27 Μαΐου 2026. Την ίδια ημέρα δεν θα πραγματοποιηθούν διδακτικές ώρες, καθώς οι Σύλλογοι Διδασκόντων θα συνεδριάσουν για τον χαρακτηρισμό της φοίτησης των μαθητών.

Ανακοίνωση βαθμολογιών

Οι έλεγχοι προόδου του δεύτερου τετραμήνου θα δοθούν ή θα αποσταλούν στους γονείς και κηδεμόνες έως και την Πέμπτη 28 Μαΐου 2026, παρέχοντας την πλήρη εικόνα της επίδοσης των μαθητών πριν την έναρξη των εξετάσεων.

Παράλληλα, κάθε σχολική μονάδα οφείλει να ανακοινώσει το πρόγραμμα των προαγωγικών και απολυτήριων εξετάσεων τουλάχιστον τρεις ημέρες πριν από τη λήξη των μαθημάτων. Το πρόγραμμα καταρτίζεται από τον Σύλλογο Διδασκόντων και κοινοποιείται επίσημα από τη διεύθυνση του σχολείου.

Διεξαγωγή εξετάσεων

Οι προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις για όλες τις τάξεις του Γυμνασίου (Α’, Β’ και Γ’) θα πραγματοποιηθούν από την Τρίτη 2 Ιουνίου έως και τη Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026, τόσο στα ημερήσια όσο και στα εσπερινά σχολεία.

Το ίδιο χρονοδιάγραμμα ισχύει και για τα Γυμνάσια Ειδικής Αγωγής καθώς και για τα ΕΝ.Ε.Ε.ΓΥ-Λ.

Τα αποτελέσματα των εξετάσεων αναμένεται να ανακοινωθούν το αργότερο έως την Πέμπτη 18 Ιουνίου 2026, με εξαίρεση ειδικές περιπτώσεις μαθητών, όπως οι κατ’ ιδίαν διδαχθέντες ή όσοι απουσίασαν δικαιολογημένα.

Προϋποθέσεις προαγωγής και απόλυσης

Η προαγωγή ή απόλυση των μαθητών πραγματοποιείται όταν:

• ο μαθητής συγκεντρώνει βαθμό τουλάχιστον 10 σε κάθε μάθημα ή
• επιτυγχάνει γενικό μέσο όρο τουλάχιστον 13.

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν βαθμολογίες κάτω από τη βάση σε έως τέσσερα μαθήματα, οι μαθητές παραπέμπονται σε επαναληπτικές εξετάσεις τον Σεπτέμβριο.

Εάν οι αποτυχίες αφορούν περισσότερα από τέσσερα μαθήματα, ο μαθητής δεν προάγεται και επαναλαμβάνει την τάξη χωρίς δικαίωμα επανεξέτασης.

Επιπλέον, μαθητές της Α’ και Β’ τάξης που δεν επιτυγχάνουν στις επαναληπτικές εξετάσεις παραμένουν στην ίδια τάξη, ενώ το ίδιο ισχύει και για μαθητές της Γ’ Γυμνασίου που δεν εξασφαλίζουν απολυτήριο.

Ειδικές κατηγορίες μαθητών

Οι κατ’ ιδίαν διδαχθέντες και οι στρατεύσιμοι μαθητές εξετάζονται εντός του πρώτου εικοσαημέρου του Ιουνίου, τόσο γραπτά όσο και προφορικά, στα μαθήματα των βασικών ομάδων.

Η αξιολόγησή τους βασίζεται στον μέσο όρο των μαθημάτων (εξαιρουμένης της Φυσικής Αγωγής) και υπόκειται στις ίδιες προϋποθέσεις προαγωγής ή απόλυσης. Σε περίπτωση αποτυχίας, έχουν τη δυνατότητα συμμετοχής στις επαναληπτικές εξετάσεις του Σεπτεμβρίου στα μαθήματα όπου η βαθμολογία είναι κάτω από τη βάση.

Κρίσιμη περίοδος για μαθητές και οικογένειες

Η περίοδος που ακολουθεί θεωρείται καθοριστική για τους μαθητές των Γυμνασίων, καθώς οι επιδόσεις τους στις εξετάσεις θα κρίνουν την προαγωγή ή την αποφοίτησή τους. Ταυτόχρονα, οι οικογένειες παρακολουθούν με αυξημένο ενδιαφέρον τις εξελίξεις, ενόψει της ολοκλήρωσης της σχολικής χρονιάς.

Σημαντική μεταρρύθμιση στο εκπαιδευτικό σύστημα προωθείται στο πλαίσιο της προτεινόμενης Συνταγματικής Αναθεώρησης, με την επέκταση της υποχρεωτικής φοίτησης από τα 9 στα 11 έτη. Η πρωτοβουλία αυτή, που αφορά την τροποποίηση του Άρθρου 16 του Συντάγματος, αναμένεται να επηρεάσει ουσιαστικά τη δομή και τη λειτουργία της εκπαίδευσης στη χώρα.

Σύμφωνα με την πρόταση, η υποχρεωτική εκπαίδευση δεν θα ολοκληρώνεται πλέον στο Γυμνάσιο, αλλά θα επεκτείνεται και στις δύο πρώτες τάξεις του Λυκείου (Α’ και Β’ Λυκείου). Στόχος της ρύθμισης είναι η ενίσχυση της συμμετοχής των μαθητών στην εκπαίδευση και η μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου.

Το ισχύον πλαίσιο
Σήμερα, η υποχρεωτική φοίτηση στην Ελλάδα περιλαμβάνει:

• το Νηπιαγωγείο,
• το Δημοτικό,
• και το Γυμνάσιο.

Η παράγραφος 3 του Άρθρου 16 του Συντάγματος προβλέπει ότι η υποχρεωτική εκπαίδευση δεν μπορεί να είναι μικρότερη από εννέα έτη. Παράλληλα, το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο (ν. 4871/2021) καθιστά υποχρεωτική τη φοίτηση μέχρι την ολοκλήρωση του Γυμνασίου, υπό την προϋπόθεση ότι ο μαθητής δεν έχει συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας του.

Τι προβλέπει η νέα πρόταση
Με την προτεινόμενη αναθεώρηση:

• η υποχρεωτική εκπαίδευση επεκτείνεται κατά δύο επιπλέον έτη στο Λύκειο,
• ενισχύεται η παραμονή των μαθητών στο σχολικό περιβάλλον,
• επιδιώκεται η αναβάθμιση των γνώσεων και δεξιοτήτων των νέων πριν από την είσοδό τους στην αγορά εργασίας ή την τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια εναρμόνισης της ελληνικής εκπαίδευσης με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, όπου παρατηρείται τάση αύξησης της διάρκειας της υποχρεωτικής φοίτησης.

Υποχρεώσεις και κυρώσεις
Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει αυστηρές υποχρεώσεις για γονείς και κηδεμόνες σε ό,τι αφορά τη φοίτηση των μαθητών. Ειδικότερα:

• σε περιπτώσεις συστηματικών απουσιών δύναται να υπάρξει εισαγγελική παρέμβαση,
• η μη εγγραφή ή η αδικαιολόγητη διακοπή φοίτησης μπορεί να επιφέρει ποινικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένων προστίμων ή και ποινών φυλάκισης.

Με την επέκταση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, οι παραπάνω υποχρεώσεις επεκτείνονται και στις δύο πρώτες τάξεις του Λυκείου.

Η προτεινόμενη αλλαγή αποσκοπεί στη θωράκιση του εκπαιδευτικού συστήματος απέναντι στη μαθητική διαρροή, καθώς και στην παροχή ισχυρότερων μορφωτικών και επαγγελματικών εφοδίων στους νέους.

Η ενίσχυση της υποχρεωτικής φοίτησης αποτελεί, σύμφωνα με την πρόταση, κρίσιμο βήμα για τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης και τη διαμόρφωση ενός πιο ολοκληρωμένου και σύγχρονου εκπαιδευτικού μοντέλου.