Από την προσωρινή εθνικοποίηση εργοστασίων, στις βίαιες κοινωνικές αναταραχές και στα άδεια ράφια στα καταστήματα

Ήταν Σεπτέμβριος του 2013 όταν για πρώτη φορά μετά την εποχή των διθυράμβων για την επιτυχή διαδοχή του ιστορικού ηγέτη της Βενεζουέλας Ούγκο Τσάβες από ένα δικό του παιδί, τον πρώην οδηγό λεωφορείου και συνδικαλιστή Νικολάς Μαδούρο, η κυβέρνηση της Βενεζουέλας κλήθηκε να αντιμετωπίσει μια σημαντική κρίση.

Πιο σωστά, μια πρωτοφανή κοινωνική κρίση, διαρκώς κλιμακούμενη, με αφορμή τη δραματική
έλλειψη χαρτιών υγείας στη χώρα και την αλματώδη αύξηση της τιμής των όποιων ελάχιστων ποσοτήτων χαρτιού είχαν απομείνει!

Ακούγεται τουλάχιστον παράδοξο, αλλά αυτή ήταν απλώς μια πράξη στο δράμα που τότε ξεκινούσε και έκτοτε εξακολουθεί να κλιμακώνεται στη χώρα αυτή της Λατινικής Αμερικής, μια χώρα που μέχρι πρότινος -και πάντως όσο ζούσε ακόμα ο φυσικός της ηγέτης Ούγκο Τσάβες- αποτελούσε πρότυπο οικονομικής και πολιτικής διάρθρωσης για τους ανά τον κόσμο αριστερούς στην ιδεολογία. Μια χώρα εξαιρετικά πλούσια σε πρώτες ύλες και δη σε πετρέλαιο, από το οποίο αντλούσε και αντλεί (;) δύναμη για να αντιπαρατεθεί ενίοτε και κόντρα στα κελεύσματα των δυτικών αγορών. Από τις οποίες πάντως δεν απείχε, έχοντας καταφέρει να συνδυάσει την αριστερή ιδεολογία και ρητορική με τον δυτικό, αστικό τρόπο διακυβέρνησης και έχοντας καταλήξει σε ένα μοναδικό στο είδος του καθεστώς, το οποίο ισορροπούσε περίτεχνα ανάμεσα στον κομμουνισμό και τον καπιταλισμό. Ενα καθεστώς που αίφνης μοιάζει να κατέρρευσε με το που πέθανε ο εμπνευστής του και, όπως όλα δείχνουν, ο μοναδικός που μπορούσε να το εφαρμόσει. Ο θρύλος Τσάβες…

JP Morgan: Βενεζουέλα, ένας αδύναμος κρίκος με πολύ πετρέλαιο

Η οικονομία της χώρας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στα υψηλά αποθέματα πετρελαίου που διαθέτει. Ο συγκεκριμένος τομέας αποτελεί περίπου το 1/3 του ΑΕΠ της χώρας και παράγει περίπου το 80% των εξαγωγών. Η κυρίαρχη εταιρεία είναι η Petroleos de Venezuela (PDVSA). Η Βενεζουέλα είναι μία από τις 5 ιδρυτικές χώρες του ΟΠΕΚ. Ως αγροτική οικονομία έχει επίσης σημαντικούς πόρους, καθώς παράγει σημαντικές ποσότητες καφέ και κακάο. Μάλιστα το 1970 ήταν εξίσου σημαντικός παραγωγός καφέ όσο και η Κολομβία, αλλά σε βάθος χρόνου ο πετρελαϊκός τομέας έχει μειώσει αρκετά την αγροτική παραγωγή.

Η διάρθρωση της οικονομίας της είναι τέτοια ώστε να έχει αναπτυχθεί μια σχετικώς ευμεγέθης μέση αστική τάξη, κυρίως λόγω της επιλογής του ιστορικού ηγέτη της χώρας να αναπτύξει τη βιομηχανία, ενίοτε κρατική, συχνότερα σε κοινοπραξίες με δυτικούς, γεγονός που στάθηκε ικανός παράγων για τη δημιουργία αστών υπαλλήλων, επιστημόνων και εξειδικευμένου εργατικού προσωπικού με απολαβές μεγαλύτερες της αντίστοιχης τάξης των υπόλοιπων λατινοαμερικανικών χωρών.

Τα προβλήματα του Μαδούρο και το πεπερασμένο οικονομικό μοντέλο 

Ο θάνατος του Τσάβες και η ανάδειξη του Νικολάς Μαδούρο ως διαδόχου του, ουσιαστικά αποτέλεσε το πρώτο crash test για το όλο σύστημα της Βενεζουέλας. Στην πραγματικότητα η πλευρά του Μαδούρο ισχυρίζεται πως από τον Απρίλιο του 2013, όταν ο ίδιος ανέλαβε την προεδρία της Βενεζουέλας, έχει ξεκινήσει μια διαδικασία αποδόμησής του, κατευθυνόμενη από τις ΗΠΑ που βρήκαν την ευκαιρία να ξηλώσουν ένα αριστερό καθεστώς από χώρα της ηπείρου τους! Η πραγματικότητα είναι πως το ίδιο το οικονομικό μοντέλο στο οποίο είχε βασίσει τις προηγούμενες δεκαετίες την ευμάρειά της η χώρα, τώρα έδειχνε το άσχημο πρόσωπό του, συνέπεια διεθνών εξελίξεων και αστάθμητων παραγόντων. Επί της ουσίας η Βενεζουέλα είχε στηρίξει την οικονομική της ισχύ και συνεπακόλουθα την κοινωνική της πολιτική στα έσοδα από το πετρέλαιο. Τα έσοδα αυτά εξαϋλώνονται μέρα με τη μέρα και βδομάδα τη βδομάδα εδώ και μήνες και τα ταμεία απλά αδειάζουν.

Προφανώς και συνετέλεσε και η κερδοσκοπική δράση συγκεκριμένων επιχειρηματικών ομάδων και ομίλων. Προφανώς και υπήρξαν εισαγωγείς και έμποροι που έκρυψαν προϊόντα για να κερδοσκοπήσουν με τις τιμές. Αλλά εξίσου λογικό είναι να μην προσφέρει καμία λύση η επιλογή της κρατικοποίησης των εγχώριων βιομηχανιών που δεν κάλυπταν τις ανάγκες της αγοράς σε αγαθά, από τη στιγμή που μόλις εξαντλήθηκε το στοκ τους έπαψε και η δυνατότητά τους να συνεχίσουν να τροφοδοτούν την αγορά, ελλείψει πόρων για αγορά πρώτων υλών από τις ΗΠΑ ή την Ασία.

Η αντίδραση των αστών

Στην πράξη πάντως και παρά το γεγονός ότι η οικονομική κρίση έχει γίνει πλέον αισθητή σε ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού, αυτοί που πρώτοι κατέβηκαν στους δρόμους και τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις ήταν αυτοί που πρώτοι επλήγησαν από την κρίση. Δηλαδή οι αστοί. Η κρίση χτύπησε πρώτους και περισσότερο από τους υπόλοιπους όλους όσοι ανήκουν στα μεσαία και ανώτερα στρώματα του πληθυσμού, με τον Μαδούρο να τους κατηγορεί πως αντιδρούν επειδή επιθυμούν την ανατροπή της δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησής του και τους ίδιους να θεωρούν πως ο σκληρός κομμουνισμός του και η απουσία εναλλακτικής πολιτικής τους αφαιρεί καθημερινά προνόμια.

Το παράδοξο της Βενεζουέλας είναι πως τα τελευταία χρόνια η φτώχεια μειώνεται και το κατά κεφαλήν εισόδημα αυξάνεται. Με τη διαφορά πως αυτά αφορούν στα κατώτερα λαϊκά στρώματα που επωφελούνται των κοινωνικών μέτρων αλλά και της μείωσης της ψαλίδας με τη μεσαία τάξη. Απλώς η ψαλίδα κλείνει μόνο από τη μία πλευρά, αυτή των αστών της μεσαίας τάξης.

Τα μεσαία νοικοκυριά βλέπουν την αγοραστική τους δύναμη να συρρικνώνεται έναντι των πιο φτωχών. Ο πληθωρισμός τους τελευταίους 18 μήνες κινήθηκε από το 40% στο 56%. Μόνο που το ισχύον σύστημα -εμπνεύσεως Τσάβες- αναπροσαρμόζει τους μισθούς των εργατών και των φτωχότερων ομάδων σχεδόν αυτόματα στο εκάστοτε ύψος του πληθωρισμού, μειώνοντας σημαντικά τις επιπτώσεις για τον πληθυσμό. Τα έσοδα, όμως, των ελεύθερων επαγγελματιών, των καταστηματαρχών, των ανώτερων υπαλλήλων, των εκπροσώπων της μεσαίας και ανώτερης τάξης, δεν αναπροσαρμόζονται από κανένα αυτόματο σύστημα και διαρκώς μειώνονται.

Την πλήρη εικόνα της κατάστασης που επικρατεί τώρα στη Βενεζουέλα αποτύπωσαν τον περασμένο Σεπτέμβριο τα τηλεοπτικά ρεπορτάζ που έδειχναν τον αντιπρόεδρο της Βενεζουέλας Ζόρζε Αρεάτζα να ανακοινώνει την «προσωρινή ανάληψη του ελέγχου και της λειτουργίας της μεγαλύτερης χαρτοποιίας της χώρας από την κυβέρνηση». Ηταν τότε που οι εικόνες στα δελτία έδειχναν τις πρώτες ουρές στα σούπερ μάρκετ και την έλλειψη χαρτιών υγείας! Η κυβέρνηση «έλυσε» το πρόβλημα αναλαμβάνοντας τον έλεγχο και τη λειτουργία του εργοστασίου της εταιρείας Paper Manufacturing Company στην Αράγκουα. Επισήμως πέτυχε τον «εξορθολογισμό της παραγωγής και διάθεσης του χαρτιού υγείας»... Για δύο μήνες. Μετά τελείωσαν τα αποθέματα και δεν υπήρξε διαθέσιμο κονδύλι για εισαγωγή νέων ποσοτήτων.

Ο Αρεάτζα δεν πτοήθηκε και δήλωσε πως η κυβέρνηση «εξ’ ονόματος του λαού και προστατεύοντας τα συμφέροντά του,δεν θα αφήσει να καταγραφούν κενά στη διανομή όλων των βασικών καταναλωτικών αγαθών. Ακόμα κι αν χρειαστεί να παρεμβαίνει σε τομείς της παραγωγής, της οικονομίας και του εμπορίου»...

Με τις δηλώσεις του αυτές ουσιαστικά φωτογράφισε τον ακήρυχτο πόλεμο που μαίνεται εδώ και μήνες στη Βενεζουέλα μεταξύ μιας μερίδας επιχειρηματιών, εισαγωγέων και βιομηχάνων και της κυβέρνησης Μαντούρο. Οι επιχειρηματίες κατηγορούν την κυβέρνηση για την πολιτική της, ιδίως όσον αφορά στην επιβολή πλαφόν στις τιμές βασικών αγαθών και αυστηρών περιορισμών στην εξαγωγή συναλλάγματος. Οι περιορισμοί αυτοί έχουν πλήξει καίρια τα συμφέροντα των πιο πλούσιων της χώρας, οι οποίοι με τη σειρά τους αντιδρούν επιβάλλοντας τεχνητές ελλείψεις σε βασικά αγαθά, ή υπερκοστολογώντας τα εισαγόμενα είδη.
Αυτό τον «πόλεμο» πλήρωσαν και πληρώνουν ακόμη όσοι έχουν πόρους, έστω πεπερασμένους, και δεν έχουν πρόσβαση σε αγαθά. Η μεσαία τάξη δηλαδή. Με αποκορύφωμα τις τελευταίες εβδομάδες που αρχικά στην πρωτεύουσα Καράκας και στη συνέχεια στα άλλα μεγάλα αστικά κέντρα καταγράφηκαν σταδιακά ελλείψεις σε χαρτί τουαλέτας, γάλα, ρύζι και λάδι. Στα λίγα μαγαζιά που ακόμα πουλάνε τέτοια είδη, οι ουρές των καταναλωτών είναι τεράστιες και οι τιμές υπερδιπλάσιες σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Η κυβέρνηση αντέδρασε μοιράζοντας σε fixed τιμές αυτά τα προϊόντα μέσω κοινωνικών παντοπωλείων και σούπερ μάρκετ με αυστηρή δοσολογία όμως: δύο φορές την εβδομάδα μπορεί πια να αγοράσει κανείς τα βασικά αγαθά του νοικοκυριού του.
Οι πλέον αγανακτισμένοι δεν φεύγουν από τους δρόμους. Μετά την ουρά στα μαγαζιά μαζεύονται στις πλατείες και συγκρούονται με την αστυνομία ζητώντας να σταματήσει η σοσιαλιστική οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Μαδούρο.

Ο τελευταίος, πιεζόμενος πια ακόμα και από φίλα προσκείμενες κυβερνήσεις νοτιοαμερικανικών χωρών, υπόσχεται τώρα αλλαγές στο ελεγχόμενο νομισματικό σύστημα της Βενεζουέλας μέσω του οποίου ο Ούγκο Τσάβες είχε επιτύχει να τροφοδοτεί την αγορά του με το απαιτούμενο ξένο συνάλλαγμα για την εισαγωγή των αναγκαίων ποσοτήτων πρώτων υλών, ανταλλακτικών και καταναλωτικών προϊόντων χωρίς να απεμπολεί την ισχύ του μπολιβάρ. Τώρα ο πρόεδρος Μαδούρο φέρεται να σχεδιάζει ριζική μεταρρύθμιση του νομισματικού συστήματος, η οποία, όπως όλα δείχνουν, θα περιλαμβάνει υποτίμηση του μπολιβάρ.

Η Βενεζουέλα μπορεί να το κάνει. Εχει ακόμα εθνικό νόμισμα. Αλλοι δεν έχουν πια τη δυνατότητα αυτή.

Ένας χρόνος αναταραχών - Το χρονικό της κρίσης

Η υφέρπουσα κρίση στη χώρα κορυφώθηκε τους τελευταίους μήνες. Πρακτικά εδώ και έναν περίπου χρόνο η ανοχή -οι αντοχές πρωτίστως- των κατοίκων των μεγάλων αστικών κέντρων δοκιμάστηκε σκληρά και εντέλει τερμάτισε. Η αρχή του τέλους ξεκίνησε, ως είθισται σε τέτοιες περιπτώσεις, από τους δρόμους, με μπροστάρηδες φοιτητές και υπαλλήλους.

18/02/2014: Οι μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που πραγματοποιούνταν εδώ και εβδομάδες στη Βενεζουέλα, οδηγήθηκαν σε ευθεία σύγκρουση με τις αρχές ασφαλείας. Αποτέλεσμα των βίαιων επεισοδίων ήταν τρεις νεκροί και πάνω από 60 τραυματίες σε αυτό που ήταν η μεγαλύτερη κινητοποίηση κατά του προέδρου Μαδούρο από την εκλογή του τον Απρίλιο του 2013. Η μη κυβερνητική οργάνωση OVV ανέβασε τον συνολικό αριθμό των ανθρώπων που έχουν χάσει τη ζωή τους σε βίαια επεισόδια και συγκρούσεις, από την ημέρα της εκλογής του Μαδούρο, στον εξωφρενικό αριθμό των 24.800! Ο πρόεδρος αντέδρασε συλλαμβάνοντας τρεις Αμερικανούς διπλωματικούς υπαλλήλους τους οποίους κατηγόρησε ότι συνωμοτούσαν εναντίον της κυβέρνησής του, ενώ μετά από λίγες ώρες παραδόθηκε στις αστυνομικές αρχές ο ηγέτης του κόμματος της «Λαϊκής Θέλησης» και εκ των αρχηγών  της αντιπολίτευσης, Λεοπόλδο Λόπες, τον οποίο ο Μαδούρο κατηγορούσε για «υποκίνηση αιματηρών ταραχών», χαρακτηρίζοντάς τον «φασίστα εμπνευστή πραξικοπήματος» εναντίον του!

11/04/2014: Μετά από σχεδόν τρεις μήνες με τον λαό στους δρόμους και σε βίαιες διαδηλώσεις ξεκινούν συνομιλίες του προέδρου της χώρας με τους ηγέτες της αντιπολίτευσης. Ο  Μαδούρο συναντήθηκε, μεταξύ άλλων, με τον βασικό αντίπαλό του, ηγέτη της αντιπολίτευσης Ενρίκε Καπρίλες Ραδόνσκι, σε μια συνάντηση στην οποία παρόντες ήταν και οι υπουργοί Εξωτερικών τρίτων νοτιοαμερικανικών κρατών που κλήθηκαν ως ένα είδος ουδέτερων παρατηρητών και εγγυητών της εκεχειρίας! Ο Μαδούρο σε αυτή τη συνάντηση επέμεινε πως οι διαδηλώσεις, η αύξηση της εγκληματικότητας, οι αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις, ο καλπασμός του πληθωρισμού στο 56% και η έλλειψη βασικών καταναλωτικών αγαθών είναι απόρροια και αποτέλεσμα μιας «φασιστικής συνωμοσίας» με εμπνευστή τις ΗΠΑ και στόχο τον ίδιο. Στο τέλος έκλεισε πρόωρα τις διαπραγματεύσεις λέγοντας πως «κάθε μορφής επίσημη συμφωνία με την αντιπολίτευση θα με καθιστούσε προδότη του τσαβισμού και της σοσιαλιστικής πλατφόρμας»!

Από τη μεριά του ο ηγέτης της αντιπολίτευσης ξεκαθάρισε πως η αντιπολίτευση δεν επιθυμεί μια πραξικοπηματική ανατροπή της κυβέρνησης, αλλά την εξεύρεση μιας λύσης για την αντιμετώπιση της φτώχειας, του πληθωρισμού, ο οποίος τότε είχε σκαρφαλώσει στο εξωφρενικό 56%.

27/05/2014: Ο λαός της Βενεζουέλας δίνει ακόμα ένα μήνυμα προς τον πρόεδρο Μαδούρο. Στις δημοτικές εκλογές στις πόλεις Σαν Κριστομπάλ και Σαν Ντιέγκο, πρωτεύουσες μεγάλων περιφερειών της χώρας, εξελέγησαν με συντριπτική πλειοψηφία δύο γυναίκες, η Πατρίσια Γκουτιέρεζ και Ρόζα Μπραντονίσιο, σύζυγοι των απερχόμενων δημάρχων που φυλακίστηκαν από την κυβέρνηση μετά την άρνησή τους να συνεργαστούν με τις αρχές για την αντιμετώπιση των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Οι δύο πόλεις αποτελούν προπύργια της αντιπολίτευσης...

4/06/2014: Από το προεδρικό μέγαρο Μιραφλόρες ο πρόεδρος της Βενεζουέλας απηύθυνε ραδιοφωνικό μήνυμα προς τον λαό εγκαινιάζοντας μια νέα εβδομαδιαία ραδιοφωνική εκπομπή με τίτλο «Σε επαφή με τον Μαδούρο». Στόχος της εκπομπής, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να ανοίξει διάλογο με τον λαό, με σκοπό τον τερματισμό της πολιτικής κρίσης στη χώρα. Η ουσία είναι πλέον πως ο Μαδούρο δεν μπορεί πια να απευθυνθεί στον λαό με φυσική παρουσία καθώς κινδυνεύει από τις εκτός ελέγχου αντιδράσεις του λαού. Οι δρόμοι ανήκουν στην αντιπολίτευση.

Ο Μαδούρο και οι εσωτερικοί τριγμοί

Η περίπτωση της Βενεζουέλας πάντως, όσο διαφορετική κι αν είναι σε σχέση με ανάλογα προβλήματα που ενδεχομένως θα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια ευρωπαϊκή χώρα, τόσο διδακτική είναι για το πώς διαμορφώνεται και κλιμακώνεται μια κρίση. Στην παρούσα φάση ο Μαδούρο αντιμετωπίζει τη μεσαία τάξη της χώρας του, όμως ακόμα έχει την ανοχή των λαϊκών τάξεων. Αυτών που δεν έχουν και τίποτε να χάσουν.

Ο πρόεδρος της Βενεζουέλας φαίνεται επίσης να μην αντιμετωπίζει ακόμη οποιαδήποτε αμφισβήτηση από τον στρατό, που θα μπορούσε να ανατρέψει και να επιταχύνει δραματικά τις εξελίξεις.

Πλην όμως όλα όσα συμβαίνουν στη χώρα τους τελευταίους 18 μήνες πυροδοτούν προβλήματα και τριγμούς στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος. Η νομή της εξουσίας ενώνει αλλά παράλληλα τροφοδοτεί και προσωπικές φιλοδοξίες. Στην παρούσα φάση το εσωτερικό πρόβλημα του Μαδούρο ακούει στο όνομα Χοσέ Βιέλμα. Ο περί ου ο λόγος είναι ο νυν κυβερνήτης της επαρχίας Ταχίρα, που κατηγορεί την κυβέρνηση Μαδούρο για αυταρχική στάση απέναντι στους διαδηλωτές. Ο ίδιος φέρεται μάλιστα να απαγόρευσε στις ένοπλες δυνάμεις που σταθμεύουν στην επαρχία του να εμπλακούν σε συγκρούσεις με τους διαδηλωτές. Το περίεργο είναι πως οι επικεφαλής των συγκεκριμένων στρατιωτικών δυνάμεων υπάκουσαν στη διαταγή του έπαρχου και όχι σε αυτή της κεντρικής κυβέρνησης!

Παναγιώτης Γκρουμούτης
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ

Εκατοντάδες πιστοί καταφτάνουν στη Θεσσαλονίκη για προσκύνημα στον τάφο του γέροντας Παΐσιου, ο οποίος ανακηρύχθηκε Αγιος από την εκκλησία.
Οι πόρτες του μοναστηριού ανοίγουν στις 10.00, ωστόσο ήδη από τις 9.30 το πρωί πλήθος προσκυνητών άρχισαν να συρρέουν στη μονή, προκειμένου να προσκυνήσουν το μνήμα όπου είναι ενταφιασμένος ο 'Αγιος Παϊσιος ο Αθωνίτης. '

Ανάμεσα στους επισκέπτες βρισκόταν σήμερα και ο Αρχιεπίσκοπος Σινά, Φαράν και Ραϊθούς,
Δαμιανός.

 

 

 

 

Παρακολούθησα τη διαδικτυακή συνέντευξη του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ στο κομματικό του κανάλι, όπου από χιλιάδες ερωτήσεις που έγιναν μέσω του twitter πέρασαν τους κομματικούς επιλογείς λιγότερο από 1%. Εγώ θέλω να μείνω στην αντίδραση του κ. Τσίπρα σε μια ερώτηση, την προτελευταία της συνέντευξης. Εκεί, ο κομματικός δημοσιογράφος, με ένα μικρό χαμόγελο αμηχανίας και συστολής, είπε στον κ. Τσίπρα: «Έχω εδώ και μια πολύ συμβατική ερώτηση:
"Πού θα βρείτε τα λεφτά για να εφαρμόσετε το πρόγραμμά σας;"». Μικρά συννεφάκια εκνευρισμού ρυτίδωσαν το μέτωπο του προέδρου, και μετά έδωσε μια απάντηση που με άφησε με το στόμα ανοιχτό, τόσο που δυσκολευόμουν να πιστέψω ότι πραγματικά την άκουσα. (Ομολογώ ότι πριν την
αναπαράγω εδώ τηλεφώνησα σε έναν φίλο που είδε τη συνέντευξη, για να βεβαιωθώ ότι δεν ήταν παραίσθησή μου.) Ο κ. Τσίπρας απάντησε στην ερώτηση περί του «πού θα βρει τα λεφτά» ως εξής: «Επειδή αυτή η συνέντευξη θέλω να είναι πραγματικά μη-συμβατική, αυτή την ερώτηση δε θα την απαντήσω.».

Κι έτσι, εν ονόματι της μη-συμβατικότητας, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ αρνήθηκε, δέκα μέρες πριν από τις εκλογές, να δώσει τη μόνη απάντηση που είναι εντελώς απαραίτητο να ακούσει όποιος σκοπεύει να τον ψηφίσει θέλοντας να ξέρει τι κάνει: δηλαδή, το τι θα του ξημερώσει η επόμενη των εκλογών.

Βέβαια στην απάντηση, ή μάλλον τη μη-απάντηση, του κ. Τσίπρα, με αιφνιδίασε μόνο η έκταση της απροκάλυπτης περιφρόνησης για τους ψηφοφόρους. Γιατί κατά τα άλλα δεν εξεπλάγην. Το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ τα τελευταία χρόνια έχει κερδίσει την πρώτη θέση στις προτιμήσεις των ψηφοφόρων το οφείλει κυρίως στην πλήρη αποπομπή της λογικής, του ρεαλισμού, και των επιχειρημάτων από τον δημόσιο λόγο, για να βάλει στη θέση τους τη διέγερση του θυμικού, τις κατηγόριες και τις ύβρεις. Από την αρχή της κρίσης, και κυρίως από την περίοδο των «αγανακτισμένων», ο ΣΥΡΙΖΑ καλλιέργησε τη ρητορική του κατοχικού-εμφυλιοπολεμικού μίσους, βαπτίζοντας εκλεγμένες με μεγάλη πλειοψηφία κυβερνήσεις της χώρας «δοσιλογικές», περιγράφοντας τη δανειακή σύμβαση ως «εχθρική κατοχή», και την οικονομική κατάσταση των πολιτών ως «χειρότερη από την Κατοχή» (το άκουσα και αυτό σε κανάλι). Η ιστορία του τόπου έγινε έτσι ανενδοίαστα εργαλείο κομματικής προπαγάνδας.

Ο παραλληλισμός του σήμερα με την Κατοχή δεν είναι βέβαια μόνο ανιστορήτος. Είναι βαθύτατα προσβλητικός, όχι μόνο για τη νοημοσύνη όσων ξέρουν πέντε πράγματα από ιστορία, αλλά κυρίως για τους ανθρώπους ανάμεσά μας και έζησαν εκείνα τα χρόνια, τις γιαγιάδες και τους παππούδες που θέλει ο κ. Καμμένος να κλειδαμπαρώσουμε στις 25 του μήνα, μπας και ψηφίσουν. Κι όσοι υπέφεραν, οι ίδιοι ή οι δικοί τους, τα πάθη του Εμφυλίου, νοιώθουν μόνο αποτροπιασμό για όποιον προσπαθεί να αναβιώσει το κλίμα του. Όμως, τα στελέχη και οι προπαγανδιστές του ΣΥΡΙΖΑ το κάνουν κατά κόρον, μαζί με τους συνοδοιπόρους τους, τα στελέχη των ΑΝΕΛ, που των περισσότερων τα πολιτικά βιογραφικά δε βλέπω να παραπέμπουν σε άμεση πνευματική συγγένεια με τον Άρη Βελουχιώτη.

Το γιατί επιλέχθηκε αυτή η τακτική το ξέρουμε από την παγκόσμια ιστορία: η επίθεση στον αντίπαλο με αναγωγές του σήμερα σε κάποια περασμένη εποχή, μυθολογικά αναπλασμένη, είναι το ιδανικό ρητορικό-προπαγανδιστικό πλαίσιο για να βγάλεις από τη συζήτηση τα επιχειρήματα, είτε επειδή δε σε συμφέρουν, είτε επειδή δεν τα έχεις. Η αναβίωση της κατοχικής-εμφυλιοπολεμικής ρητορικής που εγκαινίασε ο ΣΥΡΙΖΑ επί «αγανακτισμένων» είχε κύριο σκοπό να μεταθέσει τη συζήτηση από το φλέγον πρόβλημα της χώρας, δηλαδή το οικονομικό, σε απειλές και ύβρεις. Και πέτυχε τον σκοπό της, φέρνοντας με τη συσκότιση της αλήθειας το κόμμα του κ. Τσίπρα στην πρώτη θέση των προτιμήσεων των ψηφοφόρων.

Βέβαια η διολίσθηση του πολιτικού λόγου στο επίπεδο μυθολογικής μάχης του Καλού με το Κακό, παρέσυρε, και παρασύρει ακόμη καμιά φορά, κάποιους από τους πολιτικούς αντιπάλους του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά την ευθύνη γι’ αυτό την έχει το κόμμα που ξεκίνησε την κατρακύλα. Όταν εσύ, πρώτος, τοποθετείς τον διάλογο στο επίπεδο μιας λυσσαλέας πολεμικής σύρραξης, πώς περιμένεις να σου απαντήσει η άλλη πλευρά; Με επικλήσεις στον ορθό λόγο; Είναι όπως όταν κορνάρεις στον δρόμο προειδοποιητικά σε κάποιον που πάει να περάσει με ταχύτητα ένα «στοπ» κι αυτός φρενάρει, σταματήσει, βγει από το αυτοκίνητό του και σε πλησιάσει μαινόμενος, βρίζοντας χυδαία και ζητώντας σου να βγεις έξω «αν είσαι άντρας». Αποκλείεται να σου περάσει από τον νου να του τσιτάρεις Σωκράτη, Βούδα ή Βολταίρο, για να ηρεμήσει. Ή, αν είναι του χαρακτήρα σου, θα βγεις να δώσεις τον υπέρ πάντων αγώνα στην κλωτσοπατινάδα, ή θα φύγεις τρέχοντας, για να γλιτώσεις. (Η αναλογία αυτού του παραδείγματος με την τωρινή κατάσταση της χώρας, δεν είναι απόλυτη: όσοι δεν πιστεύουμε σε βρισίδια, απειλές και μπουνίδια, δυστυχώς δεν έχουμε την επιλογή να ανοίξουμε την πόρτα και να φύγουμε τρέχοντας. Είναι ο τόπος μας εδώ, να πάρει η ευχή.)

Η στρατηγική των ύβρεων και των απειλών έφτασε στο ζενίθ της όταν ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, ζαλισμένος από τα αλαλάζοντα πλήθη των φανατικών οπαδών και τους διεθνείς του κόλακες, διεκήρυξε με σαρκαστικό χαμόγελο πριν από έναν μήνα ότι θα αντιμετωπίσει τις αναπτυγμένες οικονομικά χώρες (αυτές που λέει «αγορές») παίζοντας νταούλι για να χορεύουν. Δεν ξέρω αν ο ίδιος ήξερε ότι η εικονοποιΐα που διάλεξε είναι αντλημένη από τις πιο σαδιστικές τελετές βίας των ανά τον κόσμο εμφυλίων. Είτε πάντως το ήξερε είτε όχι, οι αγορές δεν εκτίμησαν τη ρητορική του έξαρση. Όταν, πρόσφατα, δυο ανώτερα οικονομικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ πήγαν στο Λονδίνο να μιλήσουν με εκπροσώπους των αγορών, γύρισαν προσγειωμένοι ανώμαλα στην πραγματικότητα. (Κάποιος που ξέρει έναν από αυτούς, μου είπε ότι γύρισε στην Ελλάδα «τσακισμένος άνθρωπος».) Από τότε, στο ρητορικό ρεπερτόριο του ΣΥΡΙΖΑ άλλαξε ο χαβάς—μιας και ακούμε για νταούλια και λύρες, ας μείνουμε στη μελωδική ορολογία—ή, στη γλώσσα της δυτικής μουσικής, η κλίμακα, από το μελαγχολικό και τραγικό μινόρε, των οιμωγών και των ύβρεων, στο ματζόρε.

Τώρα θέλουμε ένα τραγούδι «χαρούμενο και αισιόδοξο», όπως δήλωσε ο κ. Τσίπρας στην εναρκτήρια ομιλία της προεκλογικής εκστρατείας ότι οφείλει στο εξής να είναι η διάθεσή μας. Δεν κατηγορούμε μόνο. Τώρα θριαμβoλογούμε. Στο «ανάθεμα» προσθέσαμε το «ωσαννά», με φράση-κλειδί της νέας ρητορικής το «μετά από 70 χρόνια». Αυτή την ακούμε επαναλαμβανόμενη σε δημόσιες συζητήσεις, και τη διαβάζουμε σε άρθρα που παρουσιάζουν την εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ ως εκπλήρωση ενός μεσσιανικού οράματος που, όπως πληροφορούμαστε, «ο λαός περίμενε 70 χρόνια». Τόσο την έχουν συνηθίσει μάλιστα τη φράση στην Κουμουνδούρου, που τη χρησιμοποιούν ακόμη και μιλώντας σε ξένους επενδυτές, δηλαδή τους κύριους εκπρόσωπους του διεθνούς καπιταλισμού. Έτσι, την περασμένη βδομάδα, οικονομολόγος του ΣΥΡΙΖΑ που συνάντησε μια ομάδα fund managers, όταν ρωτήθηκε πώς θα επιβάλλει ο πρόεδρος, αν βρεθεί πρωθυπουργός, την εσωκομματική πειθαρχία στους λεγόμενους «λαφαζανικούς», απάντησε: «Λέτε να τολμήσουν να αμφισβητήσουν τις αποφάσεις του Τσίπρα, όταν η Αριστερά περίμενε 70 χρόνια για αυτήν την ευκαιρία;» Οι επενδυτές έτρεξαν στη συνέχεια στο Google, να βρουν τι ακριβώς εννοούσε ο σύντροφος οικονομολόγος.

Τη φράση χρησιμοποίησε προ ημερών κι ο ίδιος ο κ. Τσίπρας, σχολιάζοντας σε συνέντευξή του το προσκλητήριο για μετεκλογική συνεργασία στο Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας: «Για πρώτη φορά μετά από 70 χρόνια δίνει ο λαός τη δυνατότητα στην Αριστερά να διαδραματίσει κρίσιμο ιστορικό ρόλο, και το ΚΚΕ μ’ αυτή τη μεγάλη ιστορία, 90 και πλέον χρόνων, είναι αδιανόητο να σφυρίζει κλέφτικα και να απέχει (...).». Όπως ήταν αναμενόμενο, το ΚΚΕ αντέδρασε έντονα, όχι σφυρίζοντας κλέφτικα αλλά καταγγέλλοντας τον Τσίπρα για το θράσος του, να σφετερίζεται προς όφελός του την ιστορία της Αριστεράς.

Βέβαια τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπαίνουν στον κόπο να εξηγήσουν στους νεότερους το τι ακριβώς συνέβη πριν από 70 χρόνια, τι δηλαδή που να είναι τόσο πολύ επιθυμητό για εμάς σήμερα. Δεν είναι όμως μυστικό: φέτος έκλεισαν 70 χρόνια από τα Δεκεμβριανά, δηλαδή την παρά λίγο πετυχημένη απόπειρα του ΚΚΕ (της «Αριστεράς», κατά ΣΥΡΙΖΑ) να καταλάβει με τα όπλα την εξουσία, μετατρέποντας την Ελλάδα σε δορυφόρο της Σοβιετικής Ένωσης, σαν την Πολωνία, τη Βουλγαρία, την Αλβανία και τις άλλες δύσμοιρες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Απλούστερα: φέτος έκλεισαν 70 χρόνια από τότε που η Αριστερά απέτυχε να επιβάλλει στην Ελλάδα, με τα όπλα, μια στυγνή σταλινική δικτατορία,.

Εγώ φυσικά δεν ισχυρίζομαι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ προτίθεται να εγκαθιδρύσει σήμερα δικτατορία, και μάλιστα με όπλα. Αν, με άλλα λόγια, κάποιοι στην Κουμουνδούρου έχουν τρελαθεί εντελώς από τη μυρωδιά της εξουσίας, ή πιστεύουν ότι μπορούν να μας δουλεύουν όλους ψιλό γαζί, είναι δικό τους θέμα—εγώ προσωπικά ούτε τρελάθηκα, ούτε έχω διάθεση να κοροϊδέψω κανέναν. Αλλά ισχυρίζομαι ότι η νεκρανάσταση της εμφυλιοπολεμικής ρητορικής του μίσους, που εδώ και μερικά χρόνια εγκαθιδρύθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ, αποπροσανατολίζοντας πλήρως τη συζήτηση από την πραγματικότητα, είναι βασικότατη αιτία της κατάστασης στην οποία βρισκόμαστε σήμερα: με μεγάλη πιθανότητα, δυο βήματα από τον εφιάλτη της κατάρρευσης της χώρας.

Έχοντας πλήρως προετοιμάσει το έδαφος με τρία χρόνια κατοχικής-εμφυλιοπολεμικής ρητορικής, ο μηχανισμός προπαγάνδας της Κουμουνδούρου πουλάει σήμερα όνειρο, το ματζόρε που λέγαμε, αυτό που τάχα «περίμενε ο λαός 70 χρόνια». Και καλά κάνουν, από την πλευρά τους. Είναι το καλύτερο εργαλείο για να αρνούνται ακόμη και σήμερα να μιλήσουν για την ταμπακιέρα, για το οικονομικό, για τα λεφτά —για το θέμα που θα κρίνει τα πάντα. Κάποιοι ανεξέλεγκτοι Συριζαίοι βέβαια, που τους έχει χτυπήσει κάποιο ρεύμα, ή έχουν υποστεί πρόσφατα ψεκασμό, λένε διάφορα, ασυνάρτητα, ακατάληπτα, εξωφρενικά, και βέβαια αντιφατικά μεταξύ τους, προς τέρψιν του φιλοθεάμονος κοινού. Αλλά τα πιο σοβαρά οικονομικά στελέχη του κόμματος —όσο σοβαρά είναι, τέλος πάντων— ξαφνικά δείχνουν έντονα στοιχεία εκνευρισμού όταν πιέζονται να μιλήσουν για το πού θα βρουν τα λεφτά να πραγματοποιήσουν τις εξαγγελίες τους. Αυτό φάνηκε ξεκάθαρα στη συνέντευξη του κ. Δραγασάκη στον κ. Τσίμα, πριν από λίγες μέρες, ή στη ματαίωση, την τελευταία στιγμή συνέντευξης για τα οικονομικά, από άλλο κορυφαίο οικονομικό στέλεχος. Αλλά το βραβείο το παίρνει ο πρόεδρος του κόμματος στην προχθεσινή του διαδικτυακή συνέντευξη: «Επειδή θέλω μια μη-συμβατική συνέντευξη, δε θα απαντήσω στο πού θα βρούμε τα λεφτά.».

Σπουδαίο πράγμα η μη-συμβατικότητα: Αντί να απαντάς στο εύλογο ερώτημα πώς θα αντιμετωπίσεις την απαίτηση των δανειστών, που μας έδωσαν το μεγαλύτερο δάνειο στην ιστορία, να σεβαστούμε τις συμφωνίες μας, επικαλείσαι τα 70 χρόνια από τα Δεκεμβριανά—χωρίς βέβαια να λες την επικίνδυνη λέξη. Αντί να απαντάς στις οικονομικές ερωτήσεις των συζητητών σου, καγχάζεις ότι «θα μας πουν τώρα ότι θα κάνουμε και το παιδομάζωμα» —κατηγορείς δηλαδή τους άλλους για εμφυλιοπολεμική ρητορική, εσύ που την άρχισες. Τέλος, αντί να προτείνεις ένα έδαφος για κοινό τόπο με τις λογικές φωνές στην επόμενη Βουλή, μπας και συνεννοηθούν επί τέλους οι πολιτικοί μας για να μην πάει ο τόπος κατά διαόλου, επικαλείσαι την ομιλία του Αρη Βελουχιώτη στη Λαμία, ως τάχα ενωτικό μήνυμα (αυτό σε συνέντευξη στον κ. Χατζηνικολάου.)

Τέλος, επειδή εδώ δεν υπάρχει μόνο ο προσεκτικός κεντρικός σχεδιασμός της προπαγάνδας, αλλά και η έξαρση της μεγαλομανίας, αντί να εξηγήσεις στον κόσμο το πώς θα πείσεις τους ευρωπαίους ηγέτες, με τις διάφορες τρέλες των στελεχών σου, να σε δεχθούν ως λογικό συνομιλητή, λες ότι εσύ θα φέρεις πάνω κάτω την Ευρώπη. Πώς; Μα επειδή έχεις μαζί σου τους Ποδέμος, δηλαδή ένα ευκαιριακό κόμμα ισπανών «αγανακτισμένων», με πτωτική πορεία, και αρχηγό μια λιγότερο καλοθρεμμένη παραλλαγή του Μπέπε Γκρίλο, έναν διαδικτυακό λαϊκιστή. Και καμαρώνεις, μάλιστα, ότι σε στηρίζει με δήλωσή της η Γκάμπι Τσίμερ, η πρόεδρος της Λίνκε, δηλαδή του μόνου γερμανικού κόμματος που καταψήφισε τη βοήθεια στην Ελλάδα. Αλλά βέβαια η κυρία Τσίμερ έχει βαρύνοντα λόγο στις διεθνείς εξελίξεις, λόγω των δημοκρατικών περγαμηνών στο βιογραφικό της: ήταν στέλεχος του ΚΚ της Ανατολικής Γερμανίας, και μάλιστα κομματικός κομισάριος σε εργοστάσιο της δικτατορίας του Χόνεκερ.

Πέρασαν 70 χρόνια λοιπόν, για να πάμε εκεί που θέλει ο ΣΥΡΙΖΑ να είμαστε τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου. Ετσι μας λένε —για το πόσο το πιστεύουν, ρωτήστε τους ίδιους. Αλλά εκείνη τη μέρα, οι ερωτήσεις που θέτει η πραγματικότητα θα πρέπει επιτέλους να απαντηθούν, από την κυβέρνηση της χώρας. Δε θα περνάει πια η επίκληση στη «μη-συμβατικότητα» της σιωπής. Δε θα περνάνε ούτε νταούλια, ούτε επικλήσεις σε όνειρα. Ο εφιάλτης της απόλυτης οικονομικής καταστροφής, μπροστά στον οποίο τα χρόνια της κρίσης θα μας φαίνονται παράδεισος, θα στέκει έξω από την πόρτα. Και όποιος έχει την εξουσία θα πρέπει να πάρει τις ευθύνες των αποφάσεων, αν θα τον αφήσει να μπει, ή όχι.

Εκεί θα μετράνε πια μόνο τα έργα, όχι τα λόγια. Η πραγματικότητα, όχι τα όνειρα. Κι ό,τι αξίζει, ή δεν αξίζει, όποιος τόσα χρόνια ρητόρευε ανέξοδα, θα φανεί στην πράξη.

http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.politiki&id=38936