Η συζήτηση για την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο της εκπαιδευτικής πολιτικής, επιβεβαιώνοντας δύο βασικές παραδοχές που διαμορφώνουν το πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης.

Αφενός, τα βασικά πολιτικά κόμματα της χώρας, όπως η Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, έχουν τοποθετηθεί υπέρ της θεσμοθέτησης του Εθνικού Απολυτηρίου, αναγνωρίζοντας ότι το σημερινό Λύκειο έχει σε μεγάλο βαθμό απολέσει τον μορφωτικό και παιδαγωγικό του ρόλο. Στην πράξη, η σχολική καθημερινότητα δείχνει ότι οι περισσότεροι μαθητές επικεντρώνονται αποκλειστικά στα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα, ήδη από τη Β’ Λυκείου ή και νωρίτερα, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της συνολικής εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Αφετέρου, η εμπειρία από πολλές ευρωπαϊκές χώρες καταδεικνύει ότι το Εθνικό Απολυτήριο αποτελεί έναν θεμελιώδη θεσμό πιστοποίησης της μαθησιακής πορείας των μαθητών και βασική προϋπόθεση πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ενισχύοντας την αξιοπιστία και τη συνοχή του εκπαιδευτικού συστήματος.

Στο πλαίσιο αυτό, καθίσταται αναγκαία η διεξαγωγή ενός ουσιαστικού και στοχευμένου διαλόγου μεταξύ του Υπουργείο Παιδείας, των πολιτικών δυνάμεων και των εκπαιδευτικών φορέων. Ιδιαίτερη έμφαση οφείλει να δοθεί στα κρίσιμα τεχνικά ζητήματα εφαρμογής, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις ευρωπαϊκές πρακτικές όσο και την πολύτιμη εμπειρία των εν ενεργεία εκπαιδευτικών, οι οποίοι γνωρίζουν σε βάθος τις ανάγκες της σχολικής πραγματικότητας.

Ωστόσο, η διαδικασία που επελέγη για την έναρξη του εθνικού διαλόγου εγείρει σοβαρά ερωτήματα ως προς την αποτελεσματικότητά της. Η συγκρότηση πολυμελούς επιτροπής 106 ατόμων, με σύνθετη δομή που περιλαμβάνει υπεύθυνους γνωστικών αντικειμένων, οργανωτική ομάδα συμβούλων και επιμέρους επιστημονικές υποομάδες, σε συνδυασμό με τη λειτουργία ανοικτής ηλεκτρονικής πλατφόρμας συμμετοχής, δημιουργεί ένα ιδιαίτερα σύνθετο και γραφειοκρατικό πλαίσιο.

Η επιλογή αυτή, μάλιστα, λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο έντονης πολιτικής κινητικότητας και προεκλογικού κλίματος, καθώς και εν μέσω συζητήσεων για τη συνταγματική αναθεώρηση, γεγονός που ενισχύει τις επιφυλάξεις για τον χαρακτήρα και την ουσία του διαλόγου.

Ήδη, κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν εκφράσει ενστάσεις, κάνοντας λόγο για προσχηματική διαδικασία, επικρίνοντας τόσο τη σύνθεση της επιτροπής όσο και τον τρόπο επιλογής των μελών της. Το αποτέλεσμα είναι η μετατόπιση της συζήτησης από την ουσία της μεταρρύθμισης σε πολιτικές αντιπαραθέσεις, γεγονός που δυσχεραίνει την πρόοδο προς μια πραγματικά λειτουργική λύση.

Συμπερασματικά, η καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου αποτελεί μια αναγκαία μεταρρύθμιση για την αναβάθμιση του Λυκείου και την αποκατάσταση της αξιοπιστίας του. Ωστόσο, για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, απαιτείται λιγότερη γραφειοκρατία και περισσότερη ουσία: σαφής σχεδιασμός, τεχνική επεξεργασία και ουσιαστική συμμετοχή των εκπαιδευτικών της πράξης.

Η εκπαίδευση δεν αντέχει άλλες χαμένες ευκαιρίες.