Στις27 Δεκεμβρίου του 537 μΧ τελούνται τα θυρανοίξιατουΒυζαντινού Ναού της Ύπατης Σοφίας του Ένσαρκου Λόγου του Θεού, περισσότερο γνωστού ωςΑγία Σοφία ή Αγιά-Σοφιά,που κατασκεύασαν μέσα σε λίγα χρόνια οι γεωμέτρες Ανθέμιος από τις Τράλλεις και Ισίδωρος από τη Μίλητο, αφού ο προηγούμενος ναός της Αγίας Σοφίας είχε καταστραφεί κατά τη Στάση του Νίκα το 532 μΧ. Κατά τα εγκαίνια που κράτησαν πολλές μέρες ο αυτοκράτωρ Ιουστινιανός ο Α' αναφώνησε θριαμβευτικά:
"Δόξα τω Θεώ τω καταξιώσαντί με τοιούτον έργον επιτελέσαι. Νενίκηκά σε Σολομών".Σύμφωνα με το  „Nature“ ηκατασκευή του ναού, που για πάνω από 1000 χρόνια ήταν ο μεγαλύτερος χριστιανικός ναός, κόστισε 145 τόνους χρυσού και ο τρούλος ήταν επιχρυσωμένος μέχρι την άλωση της πόλης το 1453.Τα πρώτα χρόνια η Αγία Σοφία είχε χίλιους κληρικούς, ενώ 20 και χρόνια μετά έπεσε ο τρούλος(μετά από σεισμούς), ο οποίος ξαναχτίστηκε ψηλότερος και είναι αυτός που υπάρχει μέχρι και σήμερα. Στις 24 Δεκεμβρίου του 563 έγιναν από τον Πατριάρχη Ευτύχιο τα δεύτερα εγκαίνια παρουσία του Αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α' και του λαού της Κωνσταντινούπολης.

Ο ναόςαποτέλεσε σε όλη τη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας την έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεωςκαι υπήρξε ο σημαντικότερος ναός της Ορθόδοξης εκκλησίας. Κατά τηνπερίοδο των Σταυροφοριών και συγκεκριμένα κατά την περίοδο 1204-1261 ο ναός έγινε Ρωμαιοκαθολικός και μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος. Ειδικότερα και κατά την διάρκεια τηςάλωσης από τους Φράγκους, η Αγία Σοφία υπέστη τεράστιες ζημιές.

Επίσης κατά τηνπερίοδο την Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έγιναν στο ναό σημαντικές καταστροφές στις τοιχογραφίεςτου ναού (ασβεστώθηκαν), αφού η απεικόνιση του ανθρώπινου σώματος θεωρείται βλασφημία για το Ισλάμ. Ο ναός με την σπουδαία αρχιτεκτονική του αποτέλεσε πρότυπο για την κατασκευή και άλλων τεμενών, όπως το Μπλε Τζαμί.To1934 o Μουσταφά Κεμάλ, στα πλαίσια του εκσυγχρονισμού της Τουρκίας, μετέτρεψε το τέμενος σε μουσείο. Σήμερα ο ναός εξακολουθεί να είναι μουσείο, ενώ πραγματοποιούνται σε αυτόν πολιτιστικές εκδηλώσεις, αλλά καιεκδηλώσεις που θεωρούνται από ορισμένους ότι δεν αρμόζουν στο χώρο, όπως επιδείξεις μόδας.Παράλληλα γίνονται προσπάθειες για τη διάσωση των ψηφιδωτών του ναού.Ο ναός είναι κτισμένος σε αρχιτεκτονικό ρυθμό βασιλικής με τρούλο και αποτέλεσε πρώτυπο ακόμα και για πολλές καθολικές εκκλησίες με γνωστότερη τη Βασιλική του Αγίου Μάρκου στη Βενετία.Ο κυρίως χώρος του κτίσματος έχει σχήμα περίπου κύβου. Τέσσερις τεράστιοι πεσσοί, (κτιστοί τετράγωνοι στύλοι), που απέχουν μεταξύ τους ο ένας από τον άλλο 30 μ., στηρίζουν τα τέσσερα μεγάλα τόξα πάνω στα οποία εδράζεται ο τρούλος, με διάμετρο 31 μέτρων. Οτρούλος δίνει την εντύπωση ότι αιωρείται εξαιτίας των παραθύρων που βρίσκονται γύρω στη βάση του(ο σύγχρονος ιστορικός Προκόπιος λέει: ...δίνει την εντύπωση ότι είναι ένα κομμάτι ουρανού που κρέμεται στη γη...).Ειδικά η κατασκευή του τρούλου είναι τόσο δύσκολή που έπρεπε να φτάσουμε στον 20 αιώνα ώστε να υπάρχουν τα τεχνικά μέσα να κατασκευαστούν αντίστοιχα οικοδομήματα. Για να φανταστείτεπόσο μπροστά ήταν αρχιτεκτονικά ο ναός, σκεφτείτε ότι ο τρούλος του είναι ύψους 55 μέτρων και διαμέτρου 33 μέτρων,ενώ στογειτονικό Μπλε Τζαμί ή Τζαμί του Σουλτάνου Αχμέτ που χτίστηκε απ' τους Τούρκους σχεδόν 1100 χρόνια μετά, είναι μόνο 43 μ. ύψος και 23,5 διάμετρο γιατί δεν μπορούσαν να το κάνουν μεγαλύτερο ενώ και στο Τέμενος Σουλεϊμανιέ (το μεγαλύτερο της Πόλης) που χτίστηκε 1000 χρόνια μετά, παρότι ο τρούλος έχει ύψος 53 μέτρα η διάμετρός τους είναι 27μ .Γενικά οναός είναι ορθογώνιο οικοδόμημαμήκους 78,16 μ. και πλάτους 71,82 μ. κτισμένο στη ΝΔ. πλευρά του πρώτου λόφου της Πόλης με κατεύθυνση ΝΑ. Περιβάλλεται από δύο αυλές την βόρεια και την δυτική καλούμενη και αίθριο. Συνορεύει Ν με τα Πατριαρχικά κτίρια τα οποία συνδέονταν με το Αυγουσταίο, τη μεγάλη δηλαδή πλατεία που βρίσκοταν το λαμπρό από πορφυρό μάρμαρο άγαλμα της Αυγούστας Ελένης.

 

 

Τρισδιάστατη περιήγηση στην ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ!!!