
Αθήνα, 6.2.2015
Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
Αφουγκραζόμενος τις τελευταίες ημέρες, τις πολιτικές εξελίξεις και στην προσπάθειά μου να προσδιορίσω ποια θα πρέπει να είναι η κατά το δυνατόν ορθή στάση όλων μας τις δύσκολες και αγωνιώδεις αυτές ώρες που περνά η χώρα μας, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας τους προβληματισμούς και τις σκέψεις μου. Ας εξετάσουμε καταρχήν το πλαίσιο – το χώρο στον οποίο ζει και αναπνέει αυτά τα χρόνια η κοινωνία μας.
Α. Η ελίτ – το κατεστημένο.
Είναι πασιφανές, ότι σήμερα, και στη χώρα μας και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, (αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο), έχει διαμορφωθεί ένα ισχυρότατο κατεστημένο, μια ισχυρή ελίτ, η οποία βρίσκεται σε φάση πλήρους ανάπτυξης της διαπλοκής της και της συνακόλουθης διαρκούς εξυπηρέτησης των συμφερόντων της. Σήμερα οι πλούσιοι, (αναφέρομαι βέβαια όχι συλλήβδην σε όλους τους πλούσιους αλλά σε εκείνους που απαρτίζουν τη διαπλεκόμενη ελίτ), αλλά και οι κατέχοντες προσπαθούν με
κάθε μέσο να αναρριχηθούν στην αμέσως επόμενη βαθμίδα ισχύος, αγνοώντας όμως παντελώς τους ανθρώπους στους οποίους στηρίζεται η δημιουργία του πλούτου τους. Επιπρόσθετα σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτή ακριβώς η ελίτ, αδιαφορεί πλήρως για το κακό και την ανείπωτη δυστυχία που επιφέρει η παραγωγή των προϊόντων της, (βλ. π.χ. είτε τις εταιρίες όπλων που βρίσκονται στις ανεπτυγμένες χώρες, όπως είναι η Μ. Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία, το Βέλγιο, οι ΗΠΑ κ.α., είτε τις κινήσεις του Γιούνκερ περί δημιουργίας φορολογικού παραδείσου στη χώρα του, το Λουξεμβούργο). Ο άκρατος υλισμός σε όλο του το μεγαλείο. Και από την άλλη πλευρά, αντί οι Κυβερνήσεις να παίξουν το ρόλο του ρυθμιστή, μεταξύ των αδύναμων και των ισχυρών, αξιοποιώντας και εφαρμόζοντας τους υφιστάμενους δημοκρατικούς θεσμούς, έχουν μετατοπιστεί προς τη θέση των «ισχυρών». Αυτό αποτελεί μια από τις πολλές και ποικίλες όψεις της διαπλοκής.
Επιπρόσθετα, οι κρατούντες, για να καλύψουν το επαίσχυντο και ηθικά απαράδεκτο έργο τους, συνεχώς μηχανεύονται δόλιες και ύπουλες τακτικές, οι οποίες εξωτερικεύονται και επενδύονται με φράσεις του τύπου: «είμαστε στη στροφή της ανάκαμψης», «τώρα θα κάνουμε εφαρμοσμένη πολιτική», «επανίδρυση του Κράτους», «παράπλευρες απώλειες» και άλλα παρόμοια.
Β. Η κατάσταση στη χώρα μας.
Εστιάζοντας τώρα στην κατάσταση που επικρατεί σήμερα στο εσωτερικό της χώρας μας, (με τη ματιά ενός απλού πολίτη), θα διαπιστώσουμε πολύ συνοπτικά τα εξής:
üΔραματική αύξηση της ανεργίας χωρίς να διαφαίνονται για τα επόμενα χρόνια ελπίδες μείωσης της.
üΔραματική μείωση μισθών και συντάξεων.
üΔραστική μείωση των κοινωνικών δαπανών.
üΜείωση της εξαγωγικής δραστηριότητας της χώρας.
üΥπέρμετρη διόγκωση της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής.
üΕλαστικές μορφές εργασίας. – Κατάργηση ή προς κατάργηση οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας.
üΑπόγνωση και απογοήτευση στον μέσο Έλληνα, επειδή ακριβώς 5 χρόνια μετά τα αλλεπάλληλα μνημόνια δεν έχουμε δει έστω έναν δείκτη, (δεν είμαι Οικονομολόγος), ο οποίος να μας κάνει να ελπίζουμε σε ένα καλύτερο αύριο. Π.χ. θα ήθελα μετά από 5 χρόνια αυστηρής λιτότητας να δω ως Έλληνας την παράμετρο: “Χρέος προς ΑΕΠ” να μειώνεται. Αντίθετα το χρέος παραμένει σε υψηλά επίπεδα λόγω της μείωσης του παρονομαστή (ΑΕΠ).
üΑνυπαρξία ενιαίου μισθολογίου αν και έχει εξαγγελθεί πολλάκις.
üΑπαράδεκτη εκπαιδευτική πολιτική. Ο Καθηγητής, έχει μετατραπεί εν μέρει, σε έναν διοικητικό υπάλληλο (είναι πασιφανές ότι έχει αυξηθεί, δραματικά, μια ανούσια γραφειοκρατία στα σχολεία). Επιπρόσθετα με 30 μαθητές μέσα στην τάξη, (η πλειοψηφία των οποίων αντιμετωπίζει σοβαρά οικογενειακά και οικονομικά προβλήματα), το έργο του Δασκάλου καθίσταται εξαιρετικά δυσχερές.
üΑδυναμία των Ελληνικών Κυβερνήσεων να συνεργαστούν με τα διάφορα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου να εξετάσουν και να επιλύσουν τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ως χώρα με την γείτονα Τουρκία.
üΚαι πολλά άλλα.
Γ. Ο διπλός ρόλος της Πολιτείας και της Ευρώπης.
Εκδιπλώνοντας ακόμη περισσότερο τις σκέψεις μου, θεωρώ (και σε αυτό νομίζω ότι όλοι μας συμφωνούμε), ότι κανένας πολιτικός χώρος δεν μπορεί να διεκδικήσει το αλάθητο. Κάθε πολιτικός χώρος έχει και άξιους και ανάξιους, εγκολπώνει και ορθές πολιτικές δράσεις και άστοχες πολιτικές.
Από την άλλη πλευρά σε ατομικό επίπεδο, ο άνθρωπος σε κάθε δράση του θα πρέπει να βρίσκεται εντός ενός πλαισίου ισορροπίας. (Βλ. «Παν μέτρον άριστον», «ο έχων 2 χιτώνες να δώσει τον έναν» κ.α.). Η φύση εξάλλου, μας διδάσκει ότι κάθε φυσική εκδήλωση σφραγίζεται από το νόμο της ισορροπίας. Κάθε σύστημα τείνει να οδηγηθεί στην κατάσταση της ισορροπίας. Το θέμα είναι ότι αυτό μπορεί να γίνει, είτε ηπίως, είτε βιαίως.
Επομένως από πολιτική σκοπιά, η ανθρώπινη κοινωνία ισορροπεί και ευημερεί όταν η Πολιτεία επιτρέπει και εξασφαλίζει σε κάθε άτομο, τις συνθήκες εκείνες μέσα στις οποίες αυτό αξιοποιεί τις ιδιαίτερες κλίσεις και τις δημιουργικές τάσεις του. [Ας μου επιτρέψετε αυτό να το ονομάσω οριζόντια κίνηση – δράση].
Ευνόητο είναι ότι η ανταμοιβή του προικισμένου και εργατικού ατόμου πρέπει να είναι η ανάλογη, (ανταλλάσσω τις ικανότητες–αρετές μου με τις πραγματικές μου ανάγκες – δηλ. εάν θέλω να ζω σε ένα πολυτελές σπίτι, τότε εάν είμαι ικανός, ας δράσω κατά τέτοιο τρόπο στη ζωή μου, έτσι ώστε να κερδίσω χρήματα, φυσικά με έντιμο τρόπο, προκειμένου να ικανοποιήσω την ανάγκη μου να ζω σε ένα τέτοιο σπίτι).
Όμως η ορθή διακυβέρνηση ενός οργανισμού, μιας χώρας, μιας ένωσης Κρατών, προϋποθέτει και τη ρυθμιστική εκείνη δράση σύμφωνα με την οποία τα αδύναμα στοιχεία του οργανισμού, της χώρας ή της ένωσης θα πρέπει και αυτά να υποστηριχθούν και να ζήσουν αξιοπρεπώς. [Ας μου επιτρέψετε αυτό να το ονομάσω κατακόρυφη κίνηση – δράση].
Όλοι μας μπορούμε να βρεθούμε ανά πάσα στιγμή από την κατάσταση της καλώς εννοούμενης ευημερίας στην κατάσταση της δυσκολίας και της ανέχειας. Στην ουσία, μας χωρίζει μόνο ένα αδιόρατο και μυστηριακό πέπλο. Για να λάβει χώρα αυτή η ρυθμιστική δράση της Πολιτείας, θα πρέπει οι πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας να καλυφθούν από τα αντίστοιχα καθήκοντα, τα οποία θα αναλάβουμε από κοινού όλοι μας και ανάλογα με τις δυνάμεις που διαθέτει ο καθένας. Όμως στη χώρα μας, (αλλά και παγκοσμίως), αποτελεί πλέον αναμφισβήτητο γεγονός, τα βάρη να τα σηκώνουν σε αναλογικά πολύ μεγαλύτερο ποσοστό οι μη ανήκοντες στη διαπλεκόμενη ελίτ.
Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεσματικής και επιτυχούς ρυθμιστικής δράσης είναι η ύπαρξη ευθύτητας και ειλικρίνειας σε αυτό που αναφέρουμε ως πραγματικές ανάγκες. Εδώ αναδύεται η ευθύνη του απλού πολίτη. Φαινόμενα μαϊμού συντάξεων ή περιπτώσεις διασπάθισης, κατά τρόπο άμεσο ή έμμεσο, δημοσίου χρήματος ή φαινόμενα φοροδιαφυγής πρέπει να παταχθούν από την Πολιτεία αμείλικτα, επειδή ακριβώς διασπούν τη φυσική και κατ΄ επέκταση ηθική ισορροπία που υφίσταται μεταξύ των πραγματικών αναγκών και των καθηκόντων. Δημιουργούνται πλασματικές ανάγκες και έτσι η συλλογική δράση δεν μπορεί να ενεργήσει κατ΄οικονομία.
Κατά συνέπεια ένα βασανιστικό ερώτημα που προβάλλει κατά τρόπο αδήριτο είναι:
Άραγε σήμερα, η ευρωπαϊκή ηγεσία με τις πολιτικές της κινήσεις, δράσεις και πρακτικές, εξασφαλίζει στους λαούς των χωρών που εκπροσωπεί, τα δύο προαναφερθέντα χαρακτηριστικά, δηλ. αυτά της διασφάλισης συνθηκών (οριζόντια κίνηση) και της ρυθμιστικής δράσης (κατακόρυφη κίνηση), εμφορούμενη από Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη ή όχι;
Δ. Η Γερμανία – [ Κατακόρυφη δράση ].
Η Γερμανία, όπως παρατηρούμε, κινείται και πορεύεται στο δρόμο που γνωρίζει πολύ καλά, ο οποίος υπαγορεύεται και από τη λεγόμενη Προτεσταντική ηθική, μια ηθική των κανόνων με απόλυτη προσήλωση και αυστηρότητα, χωρίς πολλές φορές επιείκεια, χωρίς εξαίρεση, χωρίς συγκίνηση, μία τακτική άτεγκτη, απόλυτη, η οποία σημειωτέον πολλές φορές στο παρελθόν την έχει οδηγήσει σε τρομερά λάθη που με τη σειρά τους έχουν προκαλέσει ανείπωτες τραγωδίες στην ανθρώπινη κοινωνία. Η Γερμανία λοιπόν κινούμενη κατακόρυφα, επιδιώκει και καταλαμβάνει ζωτικό χώρο και δρώντας κατά τρόπο ηγεμονικό και θα τολμούσαμε ίσως να πούμε αλαζονικό, επιβάλλει κατά τρόπο απαρέγκλιτο τους νόμους και τους κανόνες που εκείνη έχει φανταστεί και ορίσει. Είναι μία προσέγγιση που ενώ φαίνεται να είναι αποτελεσματική, στην ουσία πολλές φορές καταλήγει να είναι απόλυτη, αρκούντως προσδιοριστική, στην ουσία πνιγηρή και κατ΄ επέκταση καταστρεπτική. Αυτή η τακτική, ενώ αποδίδει σε υλικό επίπεδο, (βλ. τη θεαματική ανάπτυξη της Γερμανίας), δεν αφήνει χώρο για την έμπνευση, για τη διαφορετική γνώμη και την ελαστική προσέγγιση, για την επιείκεια, για την επικοινωνία, για τη δυναμική σχέση και τη συμπόρευση των ανθρώπων. Οι άνθρωποι σε μία τέτοια κατάσταση και συνθήκη έχω την αίσθηση ότι δεν ζουν, απλώς παράγουν. Και βέβαια αυτό το αναφέρω με λύπη, επειδή ακριβώς το θέμα μας δεν είναι να γίνουμε πικρόχολοι αλλά εντοπίζοντας κάθε φορά το πρόβλημα που αναφύεται, να προσπαθούμε να δώσουμε λύση. Εξάλλου όλοι μας γνωρίζουμε πολύ καλά ότι όταν στη ζωή μας ενεργούμε «γερμανικά», μετά από λίγο διαπιστώνουμε ότι λειτουργώντας μόνο με τη ψυχρή λογική και χωρίς συναίσθημα δεν έχουμε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα στις σχέσεις μας με τους συνανθρώπους μας.
Ε. Η Ελλάδα – [ Οριζόντια δράση ].
Από την άλλη πλευρά στη χώρα μας, ο Έλληνας θέλει να επικοινωνήσει, να αισθανθεί, να ζήσει, να σχετιστεί, να κοινωνήσει, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις επιθυμεί να δράσει χωρίς έλεγχο, χωρίς στοιχειώδεις κανόνες, χωρίς ρυθμιστικές διατάξεις, ασύδοτα, επιδιώκοντας αλόγιστα μόνο το ατομικό του συμφέρον. Θα τολμούσα να πω ότι κινείται κατά τρόπο οριζόντιο, με έμπνευση, με οξυδέρκεια, με ευελιξία πνεύματος αλλά ανεξέλεγκτα, μη σεβόμενος πολλές φορές τον διπλανό του, (κλασική απόδειξη εδώ αποτελεί η μη συμμόρφωσή του με το Νόμο που αφορά την απαγόρευση του καπνίσματος), ακυρώνοντας στην πράξη συλλογικές τάσεις και προσπάθειες.
Εάν ο Έλληνας κατορθώσει να δράσει και με κανόνες, κινηθεί δηλαδή και προς τον κατακόρυφο άξονα, σεβόμενος και αντιλαμβανόμενος την αξία της συλλογικότητας, τότε μεγαλουργεί. Τρανή απόδειξη αποτελούν οι Έλληνες του εξωτερικού. Γιατί? Επειδή ακριβώς συνδυάζουν τα ιδιαίτερα – ατομικά θετικά τους χαρακτηριστικά και τις ικανότητές τους σε περιβάλλοντα που υπάρχουν και κανόνες και ομαλές συνθήκες.
ΣΤ. Το κέντρο του σταυρού.
Όπως εύκολα συνάγεται η μεν Ελλάδα, (πολίτες και πολιτικοί), θα πρέπει να μετακινηθεί προς την κατακόρυφη κατεύθυνση, αυτή των κανόνων, έχοντας ως φυσικό της όπλο την έμπνευση, την επιείκεια, την αίσθηση του δικαίου, η δε Γερμανία, (πολίτες και πολιτικοί), οφείλει να κινηθεί και να απλωθεί προς την οριζόντια κατεύθυνση, διαβλέποντας και αναγνωρίζοντας και άλλες πλευρές της ανθρώπινης υπόστασης.
Το έργο αυτό είναι πρωτίστως ατομικό. Εάν τελικά πραγματοποιηθεί από μια κρίσιμη ομάδα ανθρώπων αυτή η εισέλιξη, τότε είναι νομοτελειακά σίγουρο, ότι η ανθρωπότητα θα γνωρίσει ακόμη μία πνευματική εξέλιξη και ανέλιξη, επειδή ακριβώς οι δύο λαοί, οι δύο νοοτροπίες, οι δύο φιλοσοφίες, φαινομενικά ενάντιες, τώρα όμως αενάως μετακινούμενες, η μία οριζόντια και η άλλη κατακόρυφα, θα συναντηθούν τελικά, κατά τρόπο νοερό, στο σημείο τομής, στο κέντρο του σταυρού που εκεί μας αναμένει η ενότητα και η ισορροπία. Η σύζευξη των αντιθέσεων θα έχει επιτευχθεί. Και ας μην λησμονούμε ότι σε μία έλικα, η ακινησία της, μας δίνει την εικόνα των αντίθετων πόλων – άκρων. Η κίνησή της μας δίνει την εικόνα του ενιαίου και της αποτελεσματικής – σκόπιμης δράσης.
Συμπερασματικά, εμείς ως χώρα χρειάζεται να παρουσιάσουμε, αυτοβούλως, ένα νέο πλαίσιο συγκεκριμένων και προσδιορισμένων κανόνων, το οποίο όμως θα πρέπει κατά τρόπο υπεύθυνο και συνειδητό να εφαρμόσουμε και να τηρήσουμε και η Γερμανία θα πρέπει να παρουσιάσει, (ίσως με τη βοήθεια και τη συνδρομή και άλλων ευρωπαϊκών χωρών αλλά και φυσικών προσώπων), ένα νέο ευέλικτο πλαίσιο προσαρμογής των ευρωπαϊκών θεσμών στην ανθρώπινη κοινωνία που τόσο πολύ αυτά τα χρόνια, υποφέρει και δυστυχεί.
Αλέξανδρος Ν. Γάγγας (εκπαιδευτικός, κλάδου ΠΕ17.04).