Αυστηροποίηση πλαισίου, επανακαθορισμός πειθαρχικών παραπτωμάτων και η ανάγκη τεκμηριωμένης ενημέρωσης του εκπαιδευτικού κόσμου

Σημαντικές και πολυεπίπεδες αλλαγές στο Πειθαρχικό Δίκαιο των Δημοσίων Υπαλλήλων επιφέρει ο νόμος 5225/2025, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα και ουσιαστικά τον κλάδο των εκπαιδευτικών. Το νέο θεσμικό πλαίσιο επαναπροσδιορίζει τα πειθαρχικά παραπτώματα, αναμορφώνει ριζικά τη διαδικασία πειθαρχικού ελέγχου και αυστηροποιεί το σύστημα των προβλεπόμενων ποινών, δημιουργώντας εύλογο προβληματισμό στο σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Παράλληλα, το νέο πειθαρχικό καθεστώς συνδέεται άμεσα με τη διαδικασία της αξιολόγησης, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για πιθανή ποινικοποίηση της επαγγελματικής και συνδικαλιστικής δράσης των εκπαιδευτικών. Ωστόσο, επιβάλλεται να τονιστεί με σαφήνεια ότι θεμελιώδη συνταγματικά δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στην απεργία και στην απεργία-αποχή, εξακολουθούν να ισχύουν πλήρως, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει η έννομη τάξη.

Το περιεχόμενο του νέου πειθαρχικού πλαισίου

Με τον ν. 5225/2025, η Πολιτεία προχώρησε σε εκτενή αναμόρφωση βασικών διατάξεων του Υπαλληλικού Κώδικα (ν. 3528/2007). Ειδικότερα, μεταξύ άλλων:

• διευρύνεται ο κατάλογος των πειθαρχικών παραπτωμάτων,

• συγκροτείται νέο ενιαίο Πειθαρχικό Συμβούλιο,

• καταργείται το δευτεροβάθμιο πειθαρχικό όργανο,

• εισάγεται αυστηρότερο πλέγμα ποινών, με ανώτατη κύρωση την οριστική παύση.

Σε αντίθεση με διαβεβαιώσεις περί στοχευμένης αντιμετώπισης περιπτώσεων βαριάς υπηρεσιακής παραβατικότητας, το νέο πλαίσιο έχει γενική εφαρμογή και αφορά το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων, συμπεριλαμβανομένων των εκπαιδευτικών, ανεξαρτήτως θέσης ή βαθμίδας.

Αξιολόγηση και άρνηση συμμετοχής: Νομικό πλαίσιο και όρια

Στο νέο Πειθαρχικό Δίκαιο εισάγεται ρητή πρόβλεψη ότι η άρνηση συμμετοχής στη διαδικασία αξιολόγησης συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα για το σύνολο του Δημοσίου. Για την εκπαίδευση, ωστόσο, η σχετική ρύθμιση δεν αποτελεί καινοτομία, καθώς αντίστοιχη διάταξη είχε ήδη θεσπιστεί με τον ν. 4823/2021.

Κρίσιμες είναι οι ακόλουθες διευκρινίσεις:

• η επιβολή της ποινής της οριστικής παύσης δεν επέρχεται αυτοδικαίως,

• απαιτείται η τήρηση πλήρους πειθαρχικής διαδικασίας και η κρίση των αρμόδιων οργάνων,

• προβλέπεται διαβάθμιση ποινών και όχι υποχρεωτικά η επιβολή της αυστηρότερης κύρωσης.

Απεργία-αποχή και συνταγματική προστασία

Ιδιαίτερης σημασίας είναι η αποσαφήνιση ότι η απεργία-αποχή, όπως αυτή έχει προκηρυχθεί από την ΑΔΕΔΥ, εξακολουθεί να θεωρείται νόμιμη, εφόσον δεν υπάρχει τελεσίδικη δικαστική απόφαση που να τη χαρακτηρίζει παράνομη.

Σύμφωνα με το τεκμήριο νομιμότητας της απεργίας, κάθε απεργιακή κινητοποίηση αντιμετωπίζεται ως σύννομη μέχρι την έκδοση αντίθετης δικαστικής κρίσης. Κατά συνέπεια, η συμμετοχή εκπαιδευτικών σε απεργία-αποχή συνιστά άσκηση συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος και δεν μπορεί, από μόνη της, να στοιχειοθετήσει πειθαρχικό παράπτωμα.

Χρονικά ορόσημα και εφαρμογή από το 2026

Καθοριστική θεωρείται η μεταβατική περίοδος έως το τέλος του 2025. Συγκεκριμένα:

• έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025 εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι ποινές του προϊσχύσαντος πειθαρχικού καθεστώτος,

• από την 1η Ιανουαρίου 2026 ενεργοποιείται πλήρως το νέο σύστημα,

• για την επιβολή της ποινής της οριστικής παύσης απαιτούνται δύο διαδοχικές αξιολογικές περίοδοι άρνησης συμμετοχής μετά το 2026.

Στην πράξη, το νέο καθεστώς δεν λαμβάνει υπόψη υποθέσεις και αξιολογικές πράξεις προγενέστερες του 2026 για την επιβολή της αυστηρότερης πειθαρχικής κύρωσης.

Ενημέρωση και συλλογική στάση: Προϋπόθεση προστασίας του κλάδου

Όπως επισημαίνεται, η τεκμηριωμένη ενημέρωση, η αποφυγή πανικού και η συλλογική, οργανωμένη στάση του εκπαιδευτικού κόσμου αποτελούν τον καθοριστικό παράγοντα για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων και της επαγγελματικής αξιοπρέπειας των εκπαιδευτικών.

Η ιστορική εμπειρία του κλάδου αποδεικνύει ότι ρυθμίσεις που συναντούν μαζική αντίδραση, αλληλεγγύη και ενότητα, συχνά μένουν ανεφάρμοστες στην πράξη. Η γνώση του θεσμικού πλαισίου και η συλλογική δράση παραμένουν το ισχυρότερο αντίβαρο απέναντι στην αυθαίρετη εφαρμογή αυστηρών και περιοριστικών διατάξεων.

Εμφατικά, πλέον, η υπουργός Παιδείας κηρύσσει την έναρξη ενός εθνικού διαλόγου, ο οποίος θα διαρκέσει έως και τα τέλη του 2026 τουλάχιστον. Είναι αυτονόητο πως σε αυτόν θα συμμετάσχει η ΟΛΜΕ με τις πάγιες αλλά και τις συνεδριακές της θέσεις.

Η κ. Ζαχαράκη θέτει συγκεκριμένους στόχους, ενώ η στρατηγική της εδράζεται σε τέσσερις κεντρικούς άξονες. Εκτός των όσων αναφέρει, είναι δυνατόν να προστεθούν και άλλα κρίσιμα ζητήματα που ταλανίζουν τη δημόσια εκπαίδευση. Η Ομοσπονδία θα τα θέσει, ενημερώνοντας τα πολιτικά κόμματα, τους υπόλοιπους θεσμικούς φορείς, την εκπαιδευτική κοινότητα αλλά και την κοινωνία των πολιτών.

Πριν, όμως, εκκινήσει η διαδικασία του διαλόγου, είναι απαραίτητο να υπάρξει άμεσα συνάντηση με την υπουργό, με στόχο να αναλάβει πρωτοβουλίες για την επίλυση θεμάτων άμεσης προτεραιότητας.

Συγκεκριμένα:
1. Επίδομα βιβλιοθήκης: Να δοθεί αντίστοιχο επίδομα, όπως αυτό που έλαβαν πρόσφατα τα μέλη ΔΕΠ, ΕΕΠ-ΕΔΙΠ, η ΑΣΠΑΙΤΕ και το προσωπικό των στρατιωτικών σχολών.
2. Επίδομα στην ειδική αγωγή: Να επανέλθει το επίδομα που λάμβαναν οι εκπαιδευτικοί που υπηρετούσαν σε αντίστοιχες σχολικές μονάδες, αλλά το περιέκοψαν κατά την περίοδο των Μνημονίων.
3. Ωράριο: Επαναφορά του διδακτικού μας ωραρίου στα προ του 2013 επίπεδα. Η δέσμευση της τότε κυβέρνησης ήταν πως θα επανέλθει μετά το πέρας των Μνημονίων. Δυστυχώς, αν και έχουν παρέλθει επτά και πλέον έτη, αυτό δεν έχει συμβεί. Το κράτος οφείλει να έχει συνέπεια και συνέχεια.
4. Σχολικές εκδρομές: Η ΟΛΜΕ έχει τοποθετηθεί, εστιάζοντας στον παιδαγωγικό τους χαρακτήρα αλλά και στα προβλήματα που δημιουργούνται, καθώς και στην πρότασή της για οικονομική αποζημίωση. Απαραίτητη η θωράκισή μας, καθώς δεν φέρουμε ευθύνη για πλείστες περιπτώσεις, οι οποίες συχνά οδηγούν τους εκπαιδευτικούς στα αστυνομικά τμήματα ή και στη δικαιοσύνη.
5. Νομικοί συμπαραστάτες: Η Ομοσπονδία παρέχει νομικές συμβουλές στα μέλη της, ενώ σε συνεργασία με τις ΕΛΜΕ συχνά καλύπτει τη νομική τους συμπαράσταση. Το αίτημα είναι σαφές. Υποστήριξη από νομικούς που θα συνεργάζονται με τις Περιφερειακές Διευθύνσεις και τις Διευθύνσεις Δευτεροβάθμιας σε περιπτώσεις που θα υπάρξει πρόβλημα κατά την εκτέλεση του λειτουργήματός μας.

Ανακοινώθηκαν την Κυριακή από το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού οι ημερομηνίες διεξαγωγής της δημόσιας κλήρωσης για εισαγωγή στα Πειραματικά Σχολεία (ΠΕΙ.Σ.), της δοκιμασίας (τεστ) δεξιοτήτων για εισαγωγή στα Πρότυπα Σχολεία (Π.Σ.) και τα Πρότυπα Εκκλησιαστικά Σχολεία (Π.Ε.Σ.), καθώς και της δοκιμασίας (τεστ) δεξιοτήτων και γνώσεων στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία (ΔΗΜ.Ω.Σ.).

Συγκεκριμένα, έχουν εξής:

Οι στρεβλώσεις του συστήματος βαθμολόγησης, η απαξίωση του μαθήματος και η ανάγκη άμεσων, θεσμικών παρεμβάσεων

Σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα και την παιδαγωγική δικαιοσύνη του ισχύοντος συστήματος αξιολόγησης και προαγωγής μαθητών στο Λύκειο ανακύπτουν από την εφαρμογή των κανόνων υπολογισμού της ετήσιας βαθμολογίας, όπως αυτοί ισχύουν σήμερα.

Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα μαθητή της Α΄ Λυκείου, ο οποίος στις γραπτές εξετάσεις του Ιουνίου συγκεντρώνει εξαιρετικά χαμηλές βαθμολογίες σε όλα σχεδόν τα μαθήματα (μονάδα στα περισσότερα, δύο στην Ιστορία και πέντε στα Αγγλικά), ενώ οι προφορικοί του βαθμοί ανέρχονται σε οκτώ. Παρά την προφανή αδυναμία του μαθητή να ανταποκριθεί στις βασικές απαιτήσεις των μαθημάτων, το ισχύον σύστημα τον οδηγεί τελικά στην προαγωγή στη Β΄ Λυκείου με γενικό μέσο όρο 10.

Η συγκεκριμένη «αναβάθμιση» προκύπτει από τον τρόπο υπολογισμού των βαθμών μέσω των λεγόμενων «κλάδων μαθημάτων». Τα Αρχαία και τα Νέα Ελληνικά συνενώνονται σε έναν βαθμό «Ελληνικής Γλώσσας», η Άλγεβρα και η Γεωμετρία σε έναν βαθμό «Μαθηματικών», ενώ η Βιολογία, η Φυσική και η Χημεία συνυπολογίζονται στον κλάδο των «Φυσικών Επιστημών». Έτσι, επτά διακριτά και αυτοτελή μαθήματα, με διαφορετικά βιβλία, ώρες διδασκαλίας και εξετάσεις, μετατρέπονται τελικά σε τρεις βαθμούς, αλλοιώνοντας πλήρως την πραγματική εικόνα της επίδοσης του μαθητή.

Η πρακτική αυτή αποτελεί κατάλοιπο παλαιότερων εκπαιδευτικών ρυθμίσεων, οι οποίες ίσχυαν πριν από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, όταν τα μαθήματα διακρίνονταν σε πρωτεύοντα και δευτερεύοντα και η προαγωγή προϋπέθετε επίδοση άνω της βάσης στα βασικά μαθήματα. Ο διαχωρισμός αυτός έχει πλέον καταργηθεί, όπως και κάθε ουσιαστική προϋπόθεση επιτυχίας, πλην των απουσιών. Ωστόσο, οι κλάδοι μαθημάτων διατηρήθηκαν, χωρίς να εξυπηρετούν πλέον παιδαγωγικό σκοπό, οδηγώντας ουσιαστικά σε καθολική προαγωγή.

Το αποτέλεσμα είναι διττό και ιδιαίτερα ανησυχητικό. Αφενός, μαθητές προάγονται χωρίς να έχουν κατακτήσει στοιχειώδεις γνώσεις, αφετέρου, καλλιεργείται η αντίληψη ότι η σχολική επιτυχία δεν προϋποθέτει προσπάθεια, μελέτη ή πνευματική ενασχόληση. Το σχολείο μετατρέπεται σταδιακά σε χώρο απλής παρουσίας και κοινωνικής συνύπαρξης, ενώ η μάθηση υποβαθμίζεται σε δευτερεύουσα διαδικασία.

Η εικόνα αυτή επιτείνεται περαιτέρω από την εκτεταμένη αντικατάσταση διδακτικών ωρών με ποικίλες δράσεις και εκδηλώσεις, συχνά χωρίς σαφή παιδαγωγική στόχευση, οι οποίες πραγματοποιούνται εντός του σχολικού ωραρίου. Το μήνυμα που εκπέμπεται προς τους μαθητές είναι σαφές: το μάθημα γίνεται μόνο εφόσον δεν υπάρχει κάτι «πιο ενδιαφέρον» να το αντικαταστήσει. Έτσι, το σχολείο απαξιώνεται σταδιακά, όχι μόνο στα μάτια των μαθητών αλλά και της ίδιας της κοινωνίας.

Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν απαιτεί πρόσθετους πόρους ή οικονομικές επενδύσεις. Αρκεί μια απλή, σαφής και δίκαιη ρύθμιση: κάθε μάθημα που διδάσκεται αυτοτελώς, με ξεχωριστό βιβλίο και εξετάζεται ανεξάρτητα, να αποδίδει και ξεχωριστό βαθμό. Με μια υπουργική απόφαση και την αντίστοιχη τεχνική προσαρμογή στο πληροφοριακό σύστημα mySchool, οι κλάδοι μαθημάτων μπορούν να καταργηθούν, αποκαθιστώντας τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της αξιολόγησης.

Μια τέτοια μεταρρύθμιση, με εφαρμογή από το επόμενο σχολικό έτος ώστε να αποφευχθεί κάθε αιφνιδιασμός, θα έστελνε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η προαγωγή στην επόμενη τάξη προϋποθέτει ουσιαστική συμμετοχή και προσπάθεια από τον μαθητή. Χωρίς αυτό το μήνυμα, δεν είναι παράδοξο ότι οι μαθητές απαξιώνουν το σχολείο. Όταν η ίδια η Πολιτεία δεν αποδίδει αξία στη μάθηση, δεν μπορεί να την απαιτεί από τα παιδιά.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η γνώση και η μόρφωση δοκιμάζονται ως κοινωνικές αξίες, η αποκατάσταση του κύρους του μαθήματος και της αξιολόγησης αποτελεί αναγκαία συνθήκη για ένα σχολείο με ουσιαστικό παιδαγωγικό ρόλο και κοινωνική αποστολή.

ΔΑΚΕ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΖΑΚΥΝΘΟΥ

Η καταδίκη της βίας δεν θα πρέπει να έχει ιδεολογικό πρόσημο

Η ΔΑΚΕ Καθηγητών Ζακύνθου στέκεται στο πλευρό του δοκιμαζόμενου λαού του Ιράν απέναντι σε ένα θεοκρατικό καθεστώς που καταστρατηγεί κάθε έννοια ελευθερίας της έκφρασης. Πάγια θέση μας ήταν και είναι η καταδίκη της βίας από όπου και αν προέρχεται δίχως να «φιλτράρουμε» τα γεγονότα μέσα από το οποιοδήποτε ιδεολογικό πρίσμα. Η ιστορία μας έχει δικαιώσει όταν κατά το παρελθόν ήμασταν από τους πρώτους που καταδικάσαμε τις σφαγές της τρομοκρατικής οργάνωσης Χαμάς κατά Ισραηλινών αμάχων. 

Η Χαμάς, όντας χρηματοδοτούμενη άμεσα ή έμμεσα (και) από το ιρανικό καθεστώς, προέβη σε απάνθρωπες θηριωδίες εις βάρος αμάχων Ισραηλινών τις οποίες, δυστυχώς, καμία αριστερή παράταξη δεν έχει καταδικάσει μέχρι στιγμής! Αντίθετα, διάφορες αριστερές παρατάξεις και «μορφώματα», στα πλαίσια ενός «αντιδυτικού» μένους δηλητηρίαζαν την κοινή γνώμη, κατηγορώντας για το δράμα στην περιοχή της Παλαιστίνης μόνο το «κράτος δολοφόνο» (όπως το αποκαλούσαν και το αποκαλούν) Ισραήλ. Αποτέλεσμα αυτής της συστηματικής προπαγάνδας ήταν η άμεση ή έμμεση υποκίνηση αντιδράσεων ακόμα και κατά Ισραηλινών πολιτών παγκοσμίως! Ως ΔΑΚΕ Καθηγητών Ζακύνθου, είχαμε επισημάνει με ανακοινώσεις μας τις αρνητικές συνέπειες αυτής της τοξικής και επικίνδυνης «αντιδυτικής ρητορικής» με αποτέλεσμα να δεχθούμε τα πυρά αντίπαλων αριστερών παρατάξεων ότι δήθεν υπηρετούμε το «κεφάλαιο» και τα «ιμπεριαλιστικά συμφέροντα». Και όμως…όλη αυτή η αριστερή προπαγάνδα συνεισέφερε, με τον τρόπο της, σε μία γενικευμένη «αντισημητική» δράση με αποκορύφωμα την σχετικά πρόσφατη τρομοκρατική ενέργεια φανατικών μουσουλμάνων κατά Ισραηλινών αμάχων στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας! Επειδή, λοιπόν, το Ισραήλ εκλαμβάνεται από την «αριστερά» ως «εκπρόσωπος» του «Δυτικού κόσμου» οποιαδήποτε «δράση» εναντίον του δεν τυγχάνει της απαιτούμενης καταδίκης. Το ίδιο, δυστυχώς, επαναλαμβάνεται και στην περίπτωση του Ιράν, έναν «εχθρό της Δύσης»! Ακολουθώντας την ίδια «τακτική» στήριξης σε οτιδήποτε «αντιδυτικό», η «αριστερά» δεν έχει προβεί (ούτε και πρόκειται) σε καμία δημόσια δήλωση καταδίκης του ιρανικού θεοκρατικού καθεστώτος το οποίο καταστρατηγώντας κάθε έννοια δημοκρατικής ελευθερίας, εξοντώνει χιλιάδες διαδηλωτές που ζητούν τα αυτονόητα! Σύμφωνα με την αριστερή ιδεολογική προσέγγιση η μόνη υπαίτια για τα «δεινά της ανθρωπότητας» είναι η «καπιταλιστική Δύση»! Για την «ανατολίτικη θεοκρατία» και τις δικτατορίες και χούντες φιλόδοξων «πεφωτισμένων ηγετών», ούτε λόγος!! Ως ΔΑΚΕ Καθηγητών Ζακύνθου, αναγνωρίζουμε τις δύσκολες συνθήκες που διαμορφώνονται λόγω της σύγκρουσης γεωπολιτικών συμφερόντων μεταξύ των «μεγάλων» (και όχι μόνο) δυνάμεων και για το λόγο αυτό εκφράζουμε τον έντονο προβληματισμό μας! Δηλώνουμε απερίφραστα ότι οι δημοκρατικές αξίες και ο σεβασμός της αυτοδιάθεσης των λαών και των «συνόρων» είναι οι βασικές προϋποθέσεις για έναν κόσμο που δεν θα κινδυνέψει από τον όλεθρο ενός γενικευμένου πολέμου! Και για το λόγο αυτό, καταδικάζουμε απερίφραστα προς πάσαν κατεύθυνση, είτε προς την «Δύση» είτε προς την «Ανατολή», την βία από όπου και αν προέρχεται! Η επικράτηση των «ανθρωπιστικών αξιών» έναντι των «ψυχρών υπολογισμών» και των «συμφερόντων», είναι η πιο ουσιαστική λύση μπροστά στα σύγχρονα «αδιέξοδα» ούτως ώστε να κληροδοτήσουμε στις μελλοντικές γενιές έναν βιώσιμο πλανήτη και όχι «στάχτη» και «πλουτώνιο»!

18/1/2026

ΔΑΚΕ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΖΑΚΥΝΘΟΥ

Με έκπληξη, αλλά και έντονο προβληματισμό ενημερωθήκαμε ότι την Παρασκευή 16 Ιανουαρίου υπήρξε συζήτηση στη διαρκή Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης – Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης που είχε ως θέμα [την κατάργηση των σχολικών επιτροπών].Στη συνεδρίαση συμμετείχαν η ΔΟΕ και η ΑΣΓΜΕ, ενώ δεν εκλήθη η ΟΛΜΕ. Το γεγονός αυτό μας αναγκάζει να εκφράσουμε την έντονη διαμαρτυρία μας, καθώς υπήρξε αναίτιος αποκλεισμός της Ομοσπονδίας μας από την αρμόδια Επιτροπή της Βουλής

Η ΟΛΜΕ θα συνεχίσει να στηρίζει την πρωτοβουλία και τις προτάσεις των δημάρχων που διαφωνούν με τις προτεινόμενες αλλαγές από την κυβέρνηση και το αντίστοιχο υπουργείο. Εμφατικά τονίζουμε την αντίθεσή μας στην κατάργηση των σχολικών επιτροπών που οδηγεί σε οικονομικό και λειτουργικό αδιέξοδο, ενώ θεωρούμε απόλυτα αναγκαία την επανίδρυση τους. Απαιτούμε την απόσυρση της διάταξης και διεκδικούμε ουσιαστική αύξηση των σχετικών δαπανών, με βάση τις πραγματικές ανάγκες που είναι απαραίτητες για την εύρυθμη λειτουργία του συνόλου των σχολικών μονάδων.

Θ.Τσούχλος                                                    

Πρόεδρος ΟΛΜΕ

Σημαντική νομοθετική παρέμβαση για την ορθότερη, δικαιότερη και αναλογικότερη εφαρμογή του μέτρου της αυτοδίκαιης αργίας υπαλλήλων περιλαμβάνεται στο άρθρο 21 του νομοσχεδίου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο:
«Ρυθμίσεις για το ανθρώπινο δυναμικό του δημόσιου τομέα, τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς και λοιπές διατάξεις»,
το οποίο έχει κατατεθεί στη Βουλή προς συζήτηση και ψήφιση.

Η νέα ρύθμιση εισάγει κρίσιμες διευκρινίσεις και τροποποιήσεις στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο, με στόχο την άρση ερμηνευτικών αμφιβολιών, την ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου και τη διασφάλιση ότι το επαχθές διοικητικό μέτρο της αυτοδίκαιης αργίας επιβάλλεται μόνο όταν συντρέχουν πραγματικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις.

Αυτοδίκαιη αργία μόνο σε περίπτωση πραγματικής στέρησης της προσωπικής ελευθερίας

Με τη ρύθμιση τροποποιείται η παράγραφος 1 του άρθρου 103 του Υπαλληλικού Κώδικα (ν. 3528/2007) και, προς εναρμόνιση, η παράγραφος 1 του άρθρου 107 του Κώδικα Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων (ν. 3584/2007).

Συγκεκριμένα, διευκρινίζεται ρητά ότι:

Με τον τρόπο αυτό αποσαφηνίζεται ότι η αυτοδίκαιη αργία συνδέεται άμεσα με την πραγματική αδυναμία άσκησης των υπηρεσιακών καθηκόντων λόγω στέρησης της ελευθερίας και όχι απλώς με την τυπική επιβολή ποινής.

Αυτοδίκαιη αργία για κακουργήματα μόνο μετά από αμετάκλητη παραπομπή στο ακροατήριο

Ιδιαίτερης σημασίας είναι και η τροποποίηση που αφορά την αυτοδίκαιη αργία σε περιπτώσεις κακουργηματικών πράξεων.

Με τη νέα διάταξη:

Η πρόβλεψη αυτή αποτελεί ουσιαστική εγγύηση υπέρ της αρχής του τεκμηρίου αθωότητας και αποσκοπεί στο να εφαρμόζεται η αργία μόνο όταν έχει προηγηθεί δικαστική κρίση περί ύπαρξης σοβαρών και αποχρωσών ενδείξεων τέλεσης κακουργήματος.

Διασφάλιση αναλογικότητας και προστασία της υπηρεσιακής αξιοπρέπειας

Όπως επισημαίνεται στην αιτιολογική βάση της ρύθμισης, το μέτρο της αυτοδίκαιης αργίας συνιστά ιδιαίτερα επαχθές διοικητικό μέτρο, με σοβαρές συνέπειες για την υπηρεσιακή και προσωπική κατάσταση του υπαλλήλου.

Για τον λόγο αυτό, η νομοθετική παρέμβαση κρίνεται αναγκαία, ώστε:

Πλήρης εναρμόνιση Δημοσίου και ΟΤΑ

Οι ίδιες ακριβώς ρυθμίσεις εφαρμόζονται:

διασφαλίζοντας ενιαίο και συνεκτικό πειθαρχικό και διοικητικό πλαίσιο σε όλο το φάσμα της Δημόσιας Διοίκησης.

Έναρξη ισχύος

Σύμφωνα με το άρθρο 21 παρ. 3, οι νέες διατάξεις τίθενται σε ισχύ από την 2α Σεπτεμβρίου 2025.

Σημαντική κοινωνική και εργασιακή παρέμβαση υπέρ των μονογονεϊκών οικογενειών εισάγεται με το υπό ψήφιση νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο:
«Ρυθμίσεις για το ανθρώπινο δυναμικό του δημόσιου τομέα, τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς και λοιπές διατάξεις»,
το οποίο έχει κατατεθεί στη Βουλή προς συζήτηση και ψήφιση.

Στο πλαίσιο του νομοσχεδίου προβλέπεται, με το άρθρο 20, η καθιέρωση επιπλέον άδειας με αποδοχές για τους μονογονείς υπαλλήλους του Δημοσίου, οι οποίοι έχουν την αποκλειστική επιμέλεια ανήλικων τέκνων. Πρόκειται για ρύθμιση που έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό θεσμικό κενό και να αποκαταστήσει την αρχή της ίσης μεταχείρισης μεταξύ εργαζομένων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.

Άρση της άνισης μεταχείρισης σε βάρος των μονογονέων του Δημοσίου

Μέχρι σήμερα, οι εργαζόμενοι μονογονείς στο Δημόσιο δεν απολάμβαναν αντίστοιχης προστασίας με εκείνη που προβλέπεται για τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα, καθώς δεν υφίστατο ρητή πρόβλεψη για τη χορήγηση επιπλέον ημερών άδειας με αποδοχές λόγω μονογονεϊκής ιδιότητας.

Με τη νέα διάταξη, το Δημόσιο εναρμονίζεται πλήρως με το ισχύον εργατικό δίκαιο, όπως αυτό θεσπίστηκε με το άρθρο 45 του ν. 4808/2021 και κωδικοποιήθηκε στο άρθρο 247 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025), διασφαλίζοντας ίσους όρους και δικαιώματα για όλους τους εργαζόμενους, ανεξαρτήτως τομέα απασχόλησης.

Περιεχόμενο της νέας ρύθμισης

Ειδικότερα, προβλέπεται ότι:

• Στους μονογονείς υπαλλήλους που έχουν την αποκλειστική επιμέλεια ανήλικων τέκνων χορηγείται άδεια έξι (6) εργάσιμων ημερών ανά ημερολογιακό έτος, με πλήρεις αποδοχές, επιπλέον των αδειών που δικαιούνται από άλλες γενικές ή ειδικές διατάξεις.

• Η εν λόγω άδεια προσαυξάνεται σε οκτώ (8) εργάσιμες ημέρες για τους γονείς υπαλλήλους που έχουν την αποκλειστική επιμέλεια τριών (3) ή περισσότερων ανήλικων τέκνων.

Η ρύθμιση λαμβάνει υπόψη τις αυξημένες οικογενειακές και κοινωνικές υποχρεώσεις που επωμίζονται οι μονογονεϊκές οικογένειες και ενισχύει έμπρακτα την κοινωνική συνοχή και την προστασία της οικογένειας.

Νομοτεχνική ενσωμάτωση – Άρθρο 20

Η διάταξη ενσωματώνεται με τροποποιήσεις στα βασικά νομοθετήματα που διέπουν το καθεστώς των δημοσίων υπαλλήλων:

• Προστίθεται παράγραφος 10 στο άρθρο 53 του Υπαλληλικού Κώδικα (ν. 3528/2007), που αφορά τους πολιτικούς διοικητικούς υπαλλήλους του Δημοσίου και των Ν.Π.Δ.Δ.

• Προστίθεται παράγραφος 6 στο άρθρο 60 του Κώδικα Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων (ν. 3584/2007), ώστε η ρύθμιση να εφαρμόζεται και στους υπαλλήλους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Με τον τρόπο αυτό, η νέα άδεια καθιερώνεται οριζόντια για το σύνολο των μονογονέων υπαλλήλων, ανεξαρτήτως φορέα ή βαθμίδας υπηρεσίας.

Κοινωνική σημασία της ρύθμισης

Η θεσμοθέτηση της επιπλέον άδειας με αποδοχές για τους μονογονείς του Δημοσίου αποτελεί ουσιαστικό βήμα:

• για την ενίσχυση της οικογενειακής ζωής,

• για την υποστήριξη της γονεϊκής φροντίδας,

• για την προώθηση της ισότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης στον χώρο της εργασίας.

Η Πολιτεία αναγνωρίζει εμπράκτως τις ιδιαίτερες ανάγκες των μονογονεϊκών οικογενειών και ενισχύει το προστατευτικό πλαίσιο των εργαζομένων γονέων, ενσωματώνοντας σύγχρονες κοινωνικές πολιτικές στο δημόσιο διοικητικό σύστημα.

Νέα νομοθετική παρέμβαση του Υπουργείου Εσωτερικών για την ουσιαστική, μόνιμη και ισόβια ενίσχυση των τρίτεκνων οικογενειών στο πλαίσιο των προσλήψεων μέσω ΑΣΕΠ – Τροποποίηση του άρθρου 64 του ν. 4590/2019 με στόχο τη δημογραφική στήριξη, την κοινωνική συνοχή και τη συνταγματική προστασία της οικογένειας

Στο άρθρο 14 του νομοσχεδίου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο
«Ρυθμίσεις για το ανθρώπινο δυναμικό του δημοσίου τομέα, τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς και λοιπές διατάξεις», το οποίο έχει κατατεθεί προς συζήτηση και ψήφιση στη Βουλή, περιλαμβάνεται ειδική διάταξη με ρυθμίσεις για την ενίσχυση των τρίτεκνων οικογενειών στο πλαίσιο των διαδικασιών προσλήψεων μέσω του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού (Α.Σ.Ε.Π.).

Με τη συγκεκριμένη διάταξη τροποποιείται το άρθρο 64 του ν. 4590/2019 (Α΄ 17) και θεσπίζονται ευνοϊκότερες και σαφέστερες ρυθμίσεις υπέρ των τρίτεκνων οικογενειών, αποσκοπώντας στη διασφάλιση ίσων ευκαιριών και στη θεσμική αναγνώριση της κοινωνικής και δημογραφικής τους συνεισφοράς.

Ισόβια διατήρηση της τριτεκνικής ιδιότητας

Κομβικό σημείο της ρύθμισης αποτελεί η πρόβλεψη ότι ο γονέας που πληροί τα προβλεπόμενα από τον νόμο κριτήρια για την απόκτηση της τριτεκνικής ιδιότητας τη διατηρεί εφ’ όρου ζωής, απολαμβάνοντας ισόβια όλα τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτήν, ιδίως στο πλαίσιο των προσλήψεων μέσω ΑΣΕΠ.

Η πρόβλεψη αυτή αποβλέπει:

• στη στήριξη του θεσμού της οικογένειας, η προστασία της οποίας κατοχυρώνεται ρητά στο άρθρο 21 του Συντάγματος,
• στον περιορισμό της υπογεννητικότητας,
• στη διαμόρφωση μιας βιώσιμης δημογραφικής προοπτικής για τη χώρα,
• και στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης.

Εκσυγχρονισμός και αποσαφήνιση του νομικού πλαισίου

Με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις:

• Επικαιροποιείται το νομοθετικό πλαίσιο, καθώς οι σχετικές αναφορές μεταφέρονται από τον ν. 2190/1994 στον ισχύοντα ν. 4765/2021 (Α΄ 6), που ρυθμίζει το σύστημα προσλήψεων μέσω ΑΣΕΠ.
• Αναδιατυπώνονται οι ορισμοί του τρίτεκνου γονέα και του τέκνου τρίτεκνης οικογένειας, ώστε να διασφαλίζεται η ενιαία και ομοιόμορφη εφαρμογή τους.

Ως τρίτεκνος γονέας ορίζεται ο γονέας τριών (3) τέκνων από έναν ή περισσότερους γάμους ή σύμφωνα συμβίωσης, καθώς και νομίμως αναγνωρισμένων ή υιοθετημένων τέκνων, ανεξαρτήτως του αν τα τέκνα είναι ανήλικα ή ενήλικα.

Ιδιαίτερη πρόβλεψη γίνεται για τη μητέρα, για την οποία δεν απαιτείται τα τέκνα να έχουν γεννηθεί εντός γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, αναγνωρίζοντας τον βιολογικό δεσμό μητέρας και τέκνου ως επαρκή για τη θεμελίωση της τριτεκνικής ιδιότητας.

Ως τέκνο τρίτεκνης οικογένειας νοείται το τέκνο τρίτεκνου γονέα που:

• δεν έχει συνάψει γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης,
• δεν έχει συμπληρώσει το 25ο έτος της ηλικίας του,
• ή φοιτά σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της ημεδαπής ή σε αναγνωρισμένα ως ομοταγή ιδρύματα της αλλοδαπής,
• ή εκπληρώνει στρατιωτικές υποχρεώσεις και δεν έχει συμπληρώσει το 30ό έτος της ηλικίας του.

Στην κατηγορία αυτή συνυπολογίζονται ισοβίως και ανεξαρτήτως ηλικίας τα τέκνα με αναπηρία σε ποσοστό 67% και άνω.

Ρητή πρόβλεψη για τη νομική σχέση μητέρας – τέκνου

Διευκρινίζεται ρητά ότι η αναγνώριση της τριτεκνικής ιδιότητας της μητέρας σε περιπτώσεις απόκτησης βιολογικών τέκνων εκτός γάμου ή συμφώνου συμβίωσης βασίζεται στον βιολογικό δεσμό, ο οποίος θεμελιώνει αυτοδικαίως τη νομική συγγένεια μητέρας και τέκνου, στοιχείο που δεν υφίσταται κατ’ ανάγκη στη σχέση βιολογικού πατέρα και τέκνου χωρίς νομική αναγνώριση.

Η συγκεκριμένη διάταξη συνιστά μια ουσιαστική και στοχευμένη νομοθετική πρωτοβουλία κοινωνικού χαρακτήρα, που ενισχύει έμπρακτα τις τρίτεκνες οικογένειες, αποκαθιστά χρόνιες ασάφειες και συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός δικαιότερου και πιο συνεκτικού πλαισίου προσλήψεων στον δημόσιο τομέα.

Προσβασιμότητα ιστοσελίδων σχολικών μονάδων.

ΤΟ ΦΕΚ ΕΔΩ