
Η δημόσια συζήτηση οφείλει να στηρίζεται στα πραγματικά δεδομένα – Οι αθλητικές διακρίσεις οδηγούν σε πρόσθετες θέσεις, αλλά απαιτούνται διαφάνεια, έλεγχος και δικλίδες ασφαλείας
Το ζήτημα της μοριοδότησης των μαθητών-αθλητών για την εισαγωγή τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση βρέθηκε το τελευταίο διάστημα στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Ωστόσο, αρκετές από τις τοποθετήσεις που ακούστηκαν σε τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές χαρακτηρίστηκαν από ελλιπή ενημέρωση, απουσία ουσιαστικής γνώσης του θεσμικού πλαισίου και βιαστικά συμπεράσματα.
Πολλοί παρουσιαστές και σχολιαστές, χωρίς να έχουν εξετάσει σε βάθος τις προβλέψεις της σχετικής εγκυκλίου, διατύπωσαν αφοριστικές απόψεις, υποστηρίζοντας ότι η προνομιακή μεταχείριση των διακριθέντων αθλητών στις Πανελλαδικές Εξετάσεις στερεί θέσεις από άλλους υποψηφίους. Η πραγματικότητα, όμως, είναι διαφορετική, καθώς οι θέσεις που διεκδικούν οι αθλητές μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας είναι επιπλέον του προβλεπόμενου αριθμού εισακτέων.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται ποσοστό καθ’ υπέρβαση του αριθμού εισακτέων, το οποίο ανέρχεται σε 20% για τα Τμήματα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ΤΕΦΑΑ) και 3% για τα υπόλοιπα πανεπιστημιακά τμήματα. Συνεπώς, η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν συνεπάγεται την αφαίρεση θέσεων από τους υποψηφίους που συμμετέχουν στη γενική διαδικασία εισαγωγής.
Υπάρχει, επίσης, πρόβλεψη εισαγωγής χωρίς εξετάσεις, και πάλι καθ’ υπέρβαση του αριθμού εισακτέων, για αθλητές που έχουν κατακτήσει ιδιαίτερα υψηλές διακρίσεις σε μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις, όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Πρόκειται, ωστόσο, για ειδικές περιπτώσεις και όχι για τον κανόνα που αφορά τη μεγάλη πλειονότητα των διακριθέντων αθλητών.
Οι πραγματικές αδυναμίες και η ανάγκη αυστηρότερων ελέγχων
Η ουσιαστική συζήτηση δεν θα έπρεπε να περιορίζεται σε γενικεύσεις και αφορισμούς, αλλά να επικεντρώνεται στις αδυναμίες και στα κενά που ενδέχεται να υπάρχουν στην εφαρμογή του συστήματος.
Οι καταγγελίες για στημένους αγώνες στο μπάσκετ, αλλά και η υπόθεση που αφορά την κόρη του παραιτηθέντος υφυπουργού Ανάπτυξης Λάζαρου Τσαβδαρίδη, επαναφέρουν με έντονο τρόπο την ανάγκη διασφάλισης της αξιοπιστίας των διαδικασιών.
Προκύπτουν εύλογα ερωτήματα:
- Ποιοι μηχανισμοί ελέγχουν τη διαδικασία ορισμού των διαιτητών και διασφαλίζουν την αντικειμενικότητα των αγώνων;
- Με ποιον τρόπο διερευνώνται οι καταγγελίες για εικονικές ή πλασματικές συμμετοχές αθλητών;
- Πώς εξασφαλίζεται ότι οι διακρίσεις ανταποκρίνονται σε πραγματική αγωνιστική προσπάθεια και όχι σε διαδικασίες που ενδέχεται να αλλοιώνουν την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων;
- Είναι δίκαιο να αποδίδεται η ίδια μοριοδότηση σε αθλήματα με εντελώς διαφορετικό βαθμό ανταγωνισμού, δυσκολίας και συμμετοχής;
- Ποια κριτήρια πρέπει να καθορίζουν την αναγνώριση των αθλητικών διακρίσεων, ώστε να αποφεύγονται αδικίες και στρεβλώσεις;
Η αναγνώριση των αθλημάτων και η ισοτιμία των διακρίσεων
Προβληματισμό προκαλεί, επίσης, η έκταση της λίστας των αναγνωρισμένων αθλημάτων που μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να οδηγήσουν σε μοριοδότηση για την εισαγωγή στα ΑΕΙ. Στη σχετική λίστα περιλαμβάνονται 114 αθλήματα, μεταξύ των οποίων η διελκυστίνδα, το μπριτζ και τα ρόλερ.
Η διεύρυνση των δυνατοτήτων συμμετοχής είναι θεμιτή, ωστόσο η πολιτεία οφείλει να εξετάζει με σαφή και αντικειμενικά κριτήρια την αγωνιστική φυσιογνωμία κάθε αθλήματος, το επίπεδο ανταγωνισμού, τη συμμετοχή, τη διοργάνωση των πρωταθλημάτων και την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.
Η ισοτιμία δεν μπορεί να σημαίνει απουσία αξιολόγησης. Αντίθετα, απαιτεί ένα πλαίσιο που να αναγνωρίζει με δίκαιο τρόπο την πραγματική προσπάθεια, την αξία και την επίδοση κάθε αθλητή.
Το κυνήγι των μορίων και ο ρόλος των αθλητικών συλλόγων
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ότι ορισμένοι αθλητικοί σύλλογοι προβάλλουν, πέρα από τις αθλητικές δραστηριότητες και τις αγωνιστικές τους επιτυχίες, και τη δυνατότητα συγκέντρωσης μορίων για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Η προοπτική αυτή χρησιμοποιείται συχνά ως κίνητρο προσέλκυσης νέων αθλητών, αλλά και ως επιχείρημα προς τους γονείς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διεκδίκηση μορίων κινδυνεύει να μετατραπεί από αποτέλεσμα της αθλητικής προσπάθειας σε αυτοσκοπό, απομακρύνοντας τον αθλητισμό από τις ουσιαστικές αξίες του.
Υπάρχουν, όμως, και τα «ψιλά γράμματα» που δεν προβάλλονται πάντα με την ίδια έμφαση: η αθλητική διάκριση δεν υποκαθιστά τη μελέτη, ούτε εξασφαλίζει από μόνη της την επιτυχία στις Πανελλαδικές. Η σχολική επίδοση, η συστηματική προετοιμασία και η εκπαιδευτική προσπάθεια εξακολουθούν να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες.
Αθλητισμός και σπουδές: Μια δύσκολη, αλλά εφικτή ισορροπία
Η συνδυαστική πορεία του πρωταθλητισμού με τις σχολικές υποχρεώσεις, τις σπουδές και, στη συνέχεια, την επαγγελματική ζωή αποτελεί μια ιδιαίτερα απαιτητική διαδρομή. Προϋποθέτει συνέπεια, πειθαρχία, σωστό προγραμματισμό, αντοχή και προσωπικές θυσίες.
Η εμπειρία όσων έχουν διανύσει πολλά χρόνια στον πρωταθλητισμό αποδεικνύει ότι η ισορροπία ανάμεσα στην προπόνηση και στη μόρφωση δεν είναι εύκολη υπόθεση. Είναι, όμως, εφικτή.
Η πολιτεία οφείλει να στηρίζει τους μαθητές-αθλητές και να αναγνωρίζει τις πραγματικές τους διακρίσεις. Παράλληλα, οφείλει να θωρακίζει το σύστημα μοριοδότησης με διαφανείς διαδικασίες, αποτελεσματικούς ελέγχους και σαφή κριτήρια, ώστε να μην αδικούνται όσοι αγωνίζονται πραγματικά και να μην υπονομεύεται η αξιοπιστία του θεσμού.
Η ουσία δεν βρίσκεται στην απαξίωση του αθλητισμού ούτε στην άκριτη αποδοχή κάθε ρύθμισης. Βρίσκεται στη διαμόρφωση ενός δίκαιου και αξιόπιστου συστήματος, το οποίο θα επιβραβεύει την πραγματική προσπάθεια, θα προστατεύει την ισονομία και θα προάγει ταυτόχρονα την παιδεία και τον αθλητισμό.